Hiện nay, nhiều mô hình viện dưỡng lão đang phát huy vai trò là môi trường chuyên nghiệp, nơi tuổi già được chăm sóc y tế bài bản và nuôi dưỡng đời sống tinh thần phong phú…

Đầu tháng 6/2026, Ủy ban Nhân dân phường Bình Phú, TP.HCM đã ra mắt “Nhà sinh hoạt cộng đồng cho người cao tuổi” nhằm tạo nơi sinh hoạt, giao lưu cho người cao tuổi trên địa bàn. Đây là Nhà sinh hoạt cộng đồng cho người cao tuổi đầu tiên tại thành phố và cũng là một trong những giải pháp chăm lo cho sức khỏe, đời sống tinh thần của người cao tuổi, thích ứng với xu thế già hóa dân số của thành phố.

Nhà sinh hoạt cộng đồng Bình Phú được trang bị các thiết bị chăm sóc sức khỏe, dụng cụ thể dục thể thao ngoài trời, tivi, trang thiết bị máy nóng... vận động từ các doanh nghiệp và nguồn xã hội hóa. Tại đây, người cao tuổi được cung cấp kiến thức nâng cao sức khỏe thể chất; tham gia các hội thi văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao… 

Sau khi đưa vào hoạt động Nhà đã thành lập Câu lạc bộ Văn nghệ, Câu lạc bộ Cờ tướng, Câu lạc bộ đi bộ đồng hành... nhằm tạo sân chơi cho người cao tuổi, giúp người cao tuổi phát huy sở trường, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cả về thể chất tinh thần.

Tương tự, sau 1 tháng đi vào hoạt động, cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại phường Long Biên (Hà Nội) đã nhận được nhiều sự quan tâm của người dân. Suốt tháng qua, từ 7h30 sáng, nhiều cụ ông, cụ bà được con cháu đưa đến tận nơi rồi hẹn chiều quay lại đón. Từ khu vực sảnh, nhân viên y tế tận tình hỗ trợ các cụ di chuyển bằng thang máy để thực hiện khám sức khỏe ban đầu trước khi lên phòng sinh hoạt chung.

Đây là cơ sở dưỡng lão bán trú công lập đầu tiên do trạm y tế vận hành tại Việt Nam. Chính thức khai trương từ ngày 6/6, đến nay cơ sở đã đón hơn 280 lượt người đến tham quan, trải nghiệm và có 18 người đăng ký tham gia thường xuyên. Đồng thời đã thực hiện 280 lượt theo dõi sức khỏe, cập nhật 280 hồ sơ sức khỏe điện tử, tổ chức 18 buổi luyện tập dưỡng sinh, yoga, phục hồi chức năng và phục vụ 135 suất ăn bảo đảm dinh dưỡng bán trú.

Đáng chú ý, cơ sở tại Long Biên được tận dụng từ Trung tâm Giáo dục thường xuyên sau quá trình sáp nhập địa giới hành chính, góp phần sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất công. Theo TS.BS Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên, nhiều người cao tuổi dành phần lớn thời gian ở nhà để xem tivi hoặc sử dụng điện thoại.

Việc ít vận động ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt đối với những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường. Không ít trường hợp quên uống thuốc, bỏ bữa hoặc ngủ quên qua giờ ăn do không có người nhắc nhở, đồng hành.

Phường Long Biên hiện có hơn 8.700 người cao tuổi, chiếm khoảng 13% dân số địa phương. Cơ sở đặt mục tiêu phục vụ tối đa 40 người mỗi ngày theo hình thức bán trú. Mức phí dự kiến từ 5 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng, chủ yếu dùng để chi trả tiền ăn, điện nước và thuê nhân sự phụ trợ theo hướng phi lợi nhuận. So với các mô hình dưỡng lão bán trú tư nhân, mức phí này chỉ tương đương khoảng 1/2 đến 1/3.

Bên cạnh đó, lợi thế lớn nhất là cơ sở trực thuộc Trạm Y tế phường, hiện có 17 nhân sự được điều động từ các khoa phòng vừa thực hiện công tác chuyên môn, vừa tham gia chăm sóc người cao tuổi. Trung tâm cũng kết nối trực tiếp với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang để xử lý nhanh các tình huống cấp cứu khi cần thiết.

Ngoài các cơ sở công lập, thị trường Việt Nam cũng đã xuất hiện một số mô hình dưỡng lão tư nhân của Viện dưỡng lão Bách Niên Thiên Đức, Phương Đông Asahi, Viện dưỡng lão Tâm An, Genki House… Theo TS Trương Xuân Cừ, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, việc mở các mô hình chăm sóc ban ngày sẽ đỡ tốn kém hơn so với trung tâm chăm sóc cả ngày (nội trú), phù hợp với nhiều người cao tuổi còn khả năng tự đi lại.

Không chỉ góp phần duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần, mô hình này còn tạo cơ hội để người cao tuổi giao lưu, chia sẻ với bạn đồng niên, qua đó giảm cảm giác cô đơn và giúp họ sống vui, sống khỏe hơn. Tuy nhiên, dưới góc độ của đơn vị cung cấp dịch vụ, bà Ma Thị Son, Giám đốc cơ sở dưỡng lão Bình Mỹ, nhận định việc duy trì và mở rộng hệ thống viện dưỡng lão hiện nay vẫn đang đối diện với bài toán kinh tế nan giải.

Khó khăn lớn nhất là không gian tại đô thị. Hầu hết các cơ sở phải thuê mướn mặt bằng với chi phí đắt đỏ, đẩy giá dịch vụ dao động từ 14 đến 25 triệu đồng mỗi tháng. Đây là rào cản lớn đối với nhiều gia đình có thu nhập trung bình.

Đại diện một số cơ sở kiến nghị các cơ quan quản lý cần có chính sách hỗ trợ cụ thể về quỹ đất hoặc ưu đãi mặt bằng. Khi gánh nặng chi phí được tháo gỡ, giá thành dịch vụ sẽ tự động giảm xuống, tạo điều kiện cho đông đảo người cao tuổi được tiếp cận môi trường chăm sóc chuyên nghiệp một cách trọn vẹn nhất.

Tại Hà Nội, hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội quy định một số chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ chăm sóc, phục vụ người cao tuổi và khuyến khích người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế trên địa bàn thành phố, đã diễn ra sáng 7/7.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, đề nghị xác định rõ đây là các chính sách thí điểm để có thời gian áp dụng phù hợp. Đồng thời nghiên cứu bổ sung không gian sinh hoạt, luyện tập thể dục thể thao cho người cao tuổi tại khu dân cư và mở rộng đối tượng thụ hưởng sang hợp tác xã, hộ kinh doanh có sử dụng lao động cao tuổi.

Trong khi đó, ông Vũ Thành Vĩnh, thành viên Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, cho rằng quy trình tiếp cận chính sách cần đơn giản hơn, tiêu chí hỗ trợ phải được công khai minh bạch, tăng cường thực hiện trên nền tảng số và bổ sung cơ chế giám sát.

Ông Vũ Thành Vĩnh cũng đề nghị nâng mức hỗ trợ ban đầu lên khoảng 100 - 150 triệu đồng/điểm, đồng thời cho phép xã hội hóa việc vận hành bằng sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở y tế và các tổ chức thiện nguyện.