Trong giai đoạn 1/2006 - 3/2008, giá lương thực thế giới tăng cao đã đẩy hàng trăm triệu người vào cảnh đói nghèo

Ngày 26/8, Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, vẫn còn khoảng 1/5 dân số thế giới đang sống trong nghèo đói.

Mặc dù số người sống dưới mức nghèo khổ trên thế giới đã giảm rõ rệt trong vòng 15 năm qua (1981- 2005), song tốc độ giảm nghèo vẫn chậm và số người nghèo còn rất lớn.

WB cho biết, theo phương pháp thống kê mới, mức thu nhập được xếp vào diện nghèo khổ đã nâng từ 1 USD/người/ngày lên 1,25 USD/người/ngày (theo chỉ số giá cả năm 2005). Theo tiêu chuẩn này, số người nghèo trên thế giới đã giảm từ 1,9 tỷ người xuống còn 1,4 tỷ người trong vòng 1/4 thế kỷ.

Số người nghèo cao hơn nhiều so với dự báo

Tại các nước đang phát triển, tỷ lệ dân số có thu nhập dưới 1,25 USD/người/ngày đã giảm một nửa, từ 52% năm 1981 xuống còn 26%  năm 2005. Tuy nhiên, con số này vẫn cao hơn dự kiến. Theo ước tính của WB, số người sống dưới mức nghèo khổ lẽ ra phải giảm xuống dưới 9 chữ số (khoảng 985 triệu người), song với tốc độ giảm nghèo hiện nay, số người nghèo vẫn còn trên 1 tỷ người vào năm 2015.

Nhiều chuyên gia cho rằng sở dĩ tỷ lệ người nghèo cùng cực trên thế giới vẫn cao do giá cả sinh hoạt đắt đỏ hơn tại các nước đang phát triển. Ngân hàng Phát triển liên Mỹ (BID) vừa cho biết, trong giai đoạn từ tháng 1/2006 đến tháng 3/2008, giá lương thực thế giới đã tăng với tốc độ trung bình là 68%, đẩy hàng trăm triệu người vào cảnh đói nghèo.

Theo Tổ chức Lương Nông Liên hiệp quốc (FAO), thêm 50 triệu người trên thế giới gia nhập đội ngũ người nghèo, do giá lương thực tăng vọt gần đây. Một nguyên nhân nữa dẫn đến nghèo đói là chiến tranh và các thảm hoạ môi trường. Các cuộc chiến ở châu Phi, Trung Đông và Gruzia cũng như bão lụt và động đất thảm khốc ở Trung Quốc vừa qua, đã đẩy thêm hàng chục triệu người vào cảnh đói nghèo.

Báo cáo của WB cũng nêu rõ, khoảng 2,6 tỷ người trên thế giới đang sống với mức thu nhập chưa đến 2 USD/người/ngày và tình trạng này hầu như không thay đổi kể từ năm 1981. Rất nhiều người dễ bị tổn thương vì túi tiền ngày càng eo hẹp lại do lạm phát cùng với tình trạng giá xăng dầu và lương thực-thực phẩm tăng chóng mặt kể từ năm 2005 đến nay.

Nam Sahara vẫn là điểm nóng đói nghèo

Tỷ lệ người nghèo vẫn chênh lệch đáng kể giữa các khu vực trên thế giới, đặc biệt vùng Nam sa mạc Sahara là khu vực duy nhất mà tỷ lệ người nghèo khổ hầu như vẫn "giẫm chân tại chỗ": 50% năm 2005 so với 51% năm 1981, thậm chí năm 1996 tăng lên mức đỉnh điểm là 58%. Nếu tính theo đầu người, số người sống dưới mức nghèo khổ ở khu vực này còn tăng gần gấp đôi, từ mức 202 triệu người năm 1981 lên 384 triệu người vào năm 2005.

Lục địa Đen cũng là một nơi có nhiều người nghèo cùng cực nhất thế giới, với mức chi tiêu trung bình chỉ khoảng 70 UScent/ngày, thấp hơn nhiều so với những khu vực khác. Trong khi đó, khu vực có số người nghèo tăng cao nhất là Nam Á với 596 triệu người năm 2005 so với 548 triệu người của năm 1981. Ở khu vực Đông Âu, Trung Á, số người nghèo cũng có chiều hướng gia tăng.

Trong khi ở khu vực Đông Á, trong đó có Trung Quốc, số người sống dưới mức nghèo khổ đã giảm mạnh, từ 80% năm 1981 xuống còn 16-18% năm 2005. Trong năm 2005, tại Đông Á chỉ còn khoảng 337 triệu người sống dưới mức nghèo khổ, so với hơn một tỷ người vào năm 1981. Con số này ở Trung Quốc, lần lượt là 208 triệu so với 835 triệu người.

WB cho rằng, tại Mỹ Latinh và vùng Caribe, khu vực Bắc Phi và Trung Đông, tỷ lệ dân nghèo cũng đã giảm. Tuy nhiên, "Nghiên cứu kinh tế Mỹ Latinh và Caribe giai đoạn 2007-2008", của Uỷ ban Kinh tế Mỹ Latinh và Caribe vừa công bố đầu tuần này cho rằng, giá các mặt hàng lương thực tăng 15% tại thị trường các nước trong khu vực, đã đẩy thêm 15,7 triệu người, tương đương 2,8% dân số Mỹ Latinh, vào tình trạng nghèo đói, nâng tỷ lệ dân nghèo tại khu vực Mỹ Latinh và vùng Caribe lên 37,9%, tức 204,5 triệu người.

Giá lương thực tăng cao cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp gây ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm người nghèo và thu nhập thấp trong xã hội.

Các quan chức của WB cho rằng, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế là chìa khóa thành công; là biện pháp quan trọng giảm tình trạng nghèo khổ trên thế giới. Tuy nhiên, đây không phải là biện pháp duy nhất để xóa đói nghèo, mà bên cạnh đó, chính phủ các nước cần tập trung tạo việc làm, phổ cập giáo dục, phát triển dịch vụ y tế và xã hội...