Một loạt kết quả kiểm nghiệm tại châu Âu cho thấy phần lớn sản phẩm từ các nền tảng thời trang nhanh như Shein, Temu hay AliExpress chứa hóa chất vượt ngưỡng an toàn, làm dấy lên lo ngại về tác động đối với sức khỏe người tiêu dùng và môi trường. Trong bối cảnh lượng hàng giá rẻ nhập khẩu tăng bùng nổ, Liên minh châu Âu (EU) đang siết chặt kiểm soát nhằm ngăn chặn các sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn…

Theo Euronews, mỗi năm, EU tiêu thụ khoảng 4,5 triệu tấn hàng dệt may thời trang nhanh. Mỗi ngày có hơn 5,8 triệu bưu kiện thương mại điện tử giá trị thấp được đưa vào thị trường này, trong khi các nền tảng như Shein, Temu và AliExpress thu hút hơn 400 triệu người mua sắm mỗi tháng. Đằng sau những mức giá hấp dẫn là nguy cơ về hóa chất độc hại đang khiến các cơ quan quản lý và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng ngày càng quan ngại.

EU SIẾT KIỂM SOÁT HÀNG THỜI TRANG GIÁ RẺ NHẬP KHẨU

Nhằm hạn chế dòng hàng hóa giá rẻ tràn vào thị trường, EU đang triển khai một loại thuế mới đối với hàng nhập khẩu từ các nền tảng thương mại điện tử thời trang nhanh như Shein, Temu và các doanh nghiệp tương tự.

Không chỉ nhằm bảo vệ doanh nghiệp trong khối, quy định mới còn hướng tới tăng cường giám sát chất lượng sản phẩm. Trước đây, phần lớn các mặt hàng được vận chuyển trực tiếp từ nhà máy ở nước ngoài đến người tiêu dùng, khiến nhiều lô hàng gần như không phải trải qua các khâu kiểm tra về thành phần hóa học hay tiêu chuẩn an toàn của EU.

Theo ông Pelle Moos, chuyên gia hóa chất và cố vấn chính sách của tổ chức bảo vệ người tiêu dùng BEUC, lượng hàng hóa đổ vào EU hiện quá lớn khiến việc kiểm soát gặp rất nhiều khó khăn. "Mỗi giây có khoảng 200 sản phẩm được nhập vào EU. Trong lúc chúng ta đang trò chuyện, gần 1.000 sản phẩm sẽ vào châu Âu nhưng chỉ một phần rất nhỏ trong số đó được kiểm tra", ông cho biết.

Theo BEUC, các cuộc thanh tra nhiều năm qua liên tục phát hiện tỷ lệ vi phạm ở mức rất cao đối với các sản phẩm bán qua các nền tảng thời trang siêu nhanh. "Chúng tôi đang nói đến tỷ lệ khoảng 70-80%", ông Moos nhận định.

Trong khi đó, số lượng cảnh báo về hóa chất trong ngành dệt may cũng tăng nhanh. Hệ thống Cảnh báo nhanh của EU hiện tiếp nhận hàng chục cảnh báo quốc tế mỗi năm liên quan đến sản phẩm dệt may, trong đó hơn 72% cảnh báo đề cập trực tiếp đến nguy cơ gây hại cho sức khỏe như dị ứng nghiêm trọng, bỏng hóa chất do formaldehyde vượt ngưỡng hoặc nguy cơ tổn thương nội tạng do kim loại nặng.

Không chỉ quần áo, các sản phẩm khác cũng bị phát hiện vi phạm. Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Testachats đã kiểm nghiệm ngẫu nhiên 45 mẫu đồ chơi của Shein và chỉ có một sản phẩm đáp ứng đầy đủ các quy định an toàn. Khoảng 60% số mẫu được kiểm tra tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, bao gồm các chi tiết nhỏ có thể gây hóc cho trẻ hoặc linh kiện điện tử không được bọc kín theo đúng tiêu chuẩn.

NHIỀU HÓA CHẤT ĐỘC HẠI VƯỢT XA GIỚI HẠN CHO PHÉP

Theo ông Pelle Moos, những hóa chất được phát hiện trong các sản phẩm thời trang nhanh đều là các chất mà giới khoa học đã biết rõ nguy cơ từ nhiều thập kỷ.

"Đây là những hóa chất có thể gây ung thư, vô sinh, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em và tồn lưu rất lâu trong môi trường".

Ông Pelle Moos  Chuyên gia hóa chất và cố vấn chính sách của tổ chức bảo vệ người tiêu dùng BEUC

Báo cáo phân tích của Greenpeace công bố năm 2025 cho thấy 32% sản phẩm Shein được kiểm nghiệm vượt quá giới hạn cho phép theo quy định REACH của EU về đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế hóa chất.

Một cuộc điều tra khác do BEUC công bố vào tháng 6/2025 cũng cảnh báo nhiều sản phẩm dành cho trẻ em giống như những "quả bom hóa chất". Trong 25 sản phẩm được kiểm nghiệm, có 10 sản phẩm chứa hóa chất nguy hiểm, trong đó một đôi dép trẻ em được các nhà nghiên cứu mô tả là "quả bom hóa chất".

Theo các chuyên gia, nhiệt độ cơ thể và mồ hôi có thể khiến các hóa chất trong vải thôi nhiễm vào da. Con người cũng có thể hít phải các sợi vải và hóa chất phát tán từ quần áo, trong khi trẻ nhỏ thường có thói quen cắn hoặc ngậm quần áo. Việc mặc quần áo trong thời gian dài, thời tiết nóng hoặc da bị tổn thương đều làm tăng khả năng hấp thụ các chất độc này.

Trong 56 mẫu quần áo được Greenpeace kiểm nghiệm, hàm lượng phthalate có nơi cao gấp 200 lần giới hạn của EU. PFAS - nhóm hóa chất còn được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" - được phát hiện trong bảy mẫu áo khoác, trong đó một số mẫu vượt quy định của EU hơn 3.000 lần. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện chì và cadimi trong giày dép, formaldehyde trong trang phục trẻ em và nonylphenol ethoxylates trong áo mưa.

BEUC ghi nhận những kết quả tương tự, trong khi tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Đan Mạch Forbrugerrådet Tænk cũng phát hiện PFAS bị hạn chế trong nhiều mẫu áo khoác ngoài trời.

Theo các chuyên gia, phthalate có liên quan đến rối loạn nội tiết và suy giảm khả năng sinh sản; PFAS có thể tích tụ trong cơ thể, gây suy giảm miễn dịch, tổn thương nội tạng và làm tăng nguy cơ ung thư; formaldehyde gây kích ứng, dị ứng và làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiếp xúc lâu dài.

Ngoài ra, nonylphenol ethoxylates là nhóm hóa chất gây rối loạn nội tiết; aromatic amines - sản phẩm phụ của một số loại thuốc nhuộm - chứa nhiều chất đã được xác định hoặc nghi ngờ gây ung thư; còn dimethylformamide (DMF) cùng các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể gây tổn thương gan, ảnh hưởng khả năng sinh sản và kích ứng đường hô hấp.

Ông Moos thông tin: phthalate được sử dụng để làm mềm nhựa và vật liệu tổng hợp, PFAS giúp vải chống thấm nước, formaldehyde giúp chống nhăn và bảo quản quần áo trong quá trình vận chuyển, còn cadimi đôi khi được bổ sung vào các loại trang sức giá rẻ để tăng trọng lượng. Riêng chì thường không được sử dụng có chủ đích nhưng xuất hiện do quy trình sản xuất kém kiểm soát hoặc nhiễm bẩn trong quá trình sản xuất.

69% SẢN PHẨM KHÔNG ĐẠT TIÊU CHUẨN AN TOÀN CỦA CHÂU ÂU

Các cuộc kiểm nghiệm của thành viên BEUC tại Ba Lan đối với quần áo, đồ lót và trang sức của Shein cũng cho thấy hơn một nửa số sản phẩm chứa hàm lượng kim loại nặng vượt mức an toàn. Trong đó, chì được coi là chất độc thần kinh có thể tích tụ trong cơ thể và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, khả năng học tập, hành vi, chức năng thận và khả năng sinh sản, đặc biệt đối với trẻ em.

Cadimi được xếp vào nhóm chất gây ung thư, đồng thời có thể gây tổn thương thận, gan, phổi, hệ tim mạch, hệ thần kinh, làm giảm khả năng sinh sản và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

"Chì là chất độc thần kinh và không tồn tại mức phơi nhiễm nào được coi là an toàn. Châu Âu đã mất hàng chục năm để loại bỏ chì khỏi các sản phẩm tiêu dùng nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục phát hiện chất này trong hàng hóa lưu thông trên thị trường", ông Moos cho biết.

Có tới 69% số sản phẩm được kiểm tra, bao gồm quần áo, phụ kiện và đồ chơi từ các nền tảng như Shein và Temu, không đáp ứng các quy định pháp lý cũng như các tiêu chuẩn cơ bản của châu Âu về an toàn và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Những kết quả này đang củng cố quyết tâm của EU trong việc tăng cường kiểm soát hàng hóa nhập khẩu từ các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời đặt ra sức ép buộc các doanh nghiệp thời trang nhanh phải nâng cao tiêu chuẩn sản xuất nếu muốn tiếp tục tiếp cận một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.