Báo chí và trí tuệ nhân tạo: Từ cộng tác tới cộng sinh
Nguyễn Đình Thành*
17/06/2024, 15:40
Sự phát triển như vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội nói chung và toàn ngành báo chí nói riêng. Mối quan hệ này phát triển từ sự trợ giúp, cạnh tranh đến hợp tác, đồng sáng tạo, tranh hợp và ở mức độ cao nhất là cộng sinh...
Ảnh minh họa.
Sự xuất hiện của Chat GPT vào tháng 11/2022 có thể được coi như một vụ nổ lớn với toàn nhân loại. Lần đầu tiên mà một công cụ mạnh như vậy đã được giao vào tay bất kỳ ai truy cập Internet và có tài khoản email. Nối theo sau, các chương trình AI dân sự xuất hiện dày đặc với tần suất và số lượng lớn, làm say mê người sử dụng.
Từ các ứng dụng chuyên văn bản như: Chat GPT, Claude Ai, Gemini, Notion; ứng dụng đồ họa Midjourney, Dall E, Copilot, Stable Diffusion, Canva; đến các ứng dụng video như Invideo, Sora; sáng tác, phổ nhạc và biểu diễn: Suno sáng tác nhạc, làm thơ, vẽ tranh, tạo ra ảnh chụp, làm ảnh và video quảng cáo, sản xuất phim hoạt hình - những lãnh địa mà con người tưởng chỉ có mình làm được đã dần dần thấy sự xuất hiện vượt trội của AI.
TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRỞ THÀNH TRỢ LÝ
Không nằm ngoài các biến động của xã hội, ngành báo chí chứng kiến sự những thay đổi lớn trong công việc truyền thống của nhà báo.
Thứ nhất, trong việc thu thập tin tức. Các công cụ Google Alert vốn đã được dùng từ lâu, ngày càng trở nên chính xác với sự hỗ trợ của AI. Thêm vào đó, người làm báo có thể thu thập dữ liệu từ các thiết bị kết nối trong mạng lưới Internet vạn vật (IoT) để tìm các thông tin chứng thực hoặc phản biện giả thuyết của mình.
Hãng tin Reuters dùng ứng dụng AI News Tracer để sàng lọc và phát hiện sớm các vấn đề đáng được đưa tin đang được bàn thảo trên các kênh truyền thông xã hội (social network). Nhờ vào phần mềm này, năm 2015, hãng đã đưa tin về một vụ nổ súng ở San Bernardino, California (Mỹ) sớm hơn tất cả các phương tiện truyền thông khác. Ứng dụng này cũng cảnh báo về một vụ động đất ở Ecuador 18 phút trước khi các nhà xuất bản báo khác đưa tin về chuyện này.
Trong một báo cáo năm 2022, Hãng thông tấn Đức Deutsche Welle cho rằng AI có thể giúp họ đưa tin trước các hãng khác tới 45 phút. Đài phát thanh Pháp Radio France đã hợp tác với Dataminr để săn tin nóng qua các cuộc thảo luận trên phương tiện truyền thông xã hội. Nhờ đó, Radio France là bên đầu tiên đưa tin về vụ đánh bom sân bay Brussel năm 2016 và vụ tấn công khủng bố tại thành phố Nice của Pháp. Trong trường hợp này, các phương tiện truyền thông xã hội hoạt động như một hệ thống cảm biến trinh sát (sensor) cho nhà báo.
Giờ đây, hơn 1.500 tòa soạn trên thế giới đang sử dụng nền tảng AI Dataminr phần dùng cho báo chí. Nền tảng này có thể cung cấp trong thời gian thực thông tin cho các nhà báo lấy từ hơn 500.000 nguồn thông tin công cộng từ mạng xã hội, từ các thiết bị IoT sensor, báo đài, web đen, web ẩn..., nhờ đó các nhà báo có thể tối ưu hóa quy trình tác nghiệp và phân bổ nguồn lực.
Không nằm ngoài các biến động của xã hội, ngành báo chí chứng kiến sự những thay đổi lớn trong công việc truyền thống của nhà báo.
Thứ hai, trong sản xuất tin bài. Nếu yêu cầu chỉ là những bài viết theo công thức 5W1H thì các ứng dụng AI có thể dễ dàng tạo ra hàng trăm bài viết trong một thời gian ngắn. Các ứng dụng AI có thể viết đi viết lại không mệt mỏi một tin tức để đăng báo. Hơn thế nữa, các phần mềm chuyển từ văn bản sang giọng nói ngày càng phổ biến khiến các bài viết có thể được dễ dàng chuyển thành các tác phẩm báo chí đa phương tiện, post cast, post course, thậm chí là cả video.
Thứ ba, trong khâu phân phối. Trí tuệ nhân tạo, với sự hiểu biết sâu sắc của mình về hành vi của độc giả, khán giả, đưa ra các giao diện đặc thù phù hợp với từng nhóm công chúng, thậm chí từng người. Thông qua nhóm công chúng có chung sở thích, đặc điểm nhân khẩu học, quan điểm, tâm lý thành các nhóm riêng biệt, AI giúp các tòa soạn phân phối thông tin hiệu quả hơn tới công chúng đảm bảo mức độ giữ chân công chúng lâu hơn trên không gian mạng của mình.
CỘNG TÁC VÀ ĐỒNG SÁNG TẠO?
Các chương trình AI như Aurora của Microsoft và Earth-2 của Nvidia có thể dự báo thời tiết với mức độ chính xác cực cao so với các phương pháp phổ biến hiện nay. AI ứng dụng cho báo chí có thể viết ra tin tức cảnh báo sớm mà không cần đến con người.
Tờ Wall Street Journal của Mỹ đã sử dụng AI FACTIVA có hơn 30.000 nguồn tin để theo dõi thường xuyên các thay đổi của luật pháp và tình hình tội phạm tài chính. Hàng triệu trang tài liệu có thể được AI lướt qua và tóm tắt nhanh chóng. Điều này giúp cho các nhà báo tiết kiệm được thời gian để điều tra sâu về chủ đề tiếp cận hoặc chứng thực các giả thuyết của mình. AI cũng có thể giúp nhà báo xem thông tin mình đưa ra có vi phạm các quy định pháp luật hoặc nói ngược lại chính quan điểm của mình, của tòa soạn đã được công bố trước đó...
(*) Tác giả là Chuyên gia truyền thông.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 25-2024 phát hành ngày 17/6/2024. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi với cử tri Thủ đô về các trụ cột phát triển
Tại hội nghị tiếp xúc cử tri Thủ đô, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao đổi, làm rõ nhiều vấn đề cử tri quan tâm liên quan đến đối ngoại, giáo dục, môi trường, khoa học – công nghệ, nhấn mạnh yêu cầu giữ vững ổn định chính trị – xã hội như điều kiện tiên quyết để phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Không xuất khẩu khoáng sản đất hiếm chưa đạt tiêu chuẩn chế biến sâu
Hoạt động về đất hiếm phải bảo đảm các nguyên tắc bảo vệ tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững; khai thác, chế biến gắn với chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và bảo đảm tự chủ về công nghệ; không xuất khẩu khoáng sản đất hiếm chưa đạt tiêu chuẩn chế biến sâu theo quy định và chỉ được xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu theo danh mục do Thủ tướng Chính phủ quy định…
Tổ chức bỏ phiếu, kiểm phiếu chặt chẽ, không để xảy ra sai sót
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tổ chức tốt các hội nghị tiếp xúc cử tri; rà soát chính xác danh sách cử tri, không để sai sót quyền bầu cử; tổ chức bỏ phiếu, kiểm phiếu chặt chẽ, khách quan; công bố kết quả bầu cử đúng thời hạn, chậm nhất là ngày 25/3/2026.
Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ then chốt, bảo đảm thành công bầu cử Quốc hội khóa XVI
Tập trung rà soát toàn diện công tác chuẩn bị, thống nhất các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn quyết định, nhằm bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thành công.
Thí điểm cơ chế đặc thù tuyển dụng, bổ nhiệm Tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp nhà nước
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác cán bộ theo hướng mở, linh hoạt, chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, trong đó thí điểm cơ chế đặc thù tuyển dụng, bổ nhiệm Tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp nhà nước.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định gồm: Hà Nội có 11 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 32; Thành phố Hồ Chí Minh có 13 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 38; Hải Phòng có 7 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 19...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý 4/2025](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/01/06/3e4055b2e2264c47bacde654709d0e80-61735.png?w=1050&h=630&mode=crop)
![[Phóng sự ảnh]: Người dân xếp hàng sớm mua vàng ngày vía Thần tài](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/02/25/68ed589db1ff4f769c7df0a9d775f435-71854.jpg?w=600&h=337&mode=crop)
