CPI bình quân 8 tháng năm 2026 đã tăng 4,45%, khiến dư địa để kiểm soát mặt bằng giá trong những tháng còn lại không còn nhiều. Trong bối cảnh giá năng lượng, vận tải và nguyên vật liệu tiếp tục tiềm ẩn biến động, Bộ Tài chính xây dựng hai kịch bản lạm phát năm 2026, tương ứng mức tăng CPI khoảng 4,5% và 5%...

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 8 tháng đầu năm tăng 4,45%, tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026. Riêng tháng 8, chỉ số giá tiêu dùng tăng 0,47% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu tăng trở lại, trong khi chi phí sản xuất, vận chuyển và nhiều yếu tố đầu vào tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá.

“Trong bối cảnh áp lực từ giá năng lượng, vận tải và nguyên vật liệu vẫn hiện hữu, mặt bằng giá trong 4 tháng cuối năm tiếp tục đứng trước nhiều yếu tố bất định”. Đây là nhận định của Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận tại cuộc họp đánh giá kết quả công tác quản lý, điều hành giá 8 tháng đầu năm 2026 và định hướng công tác điều hành giá 4 tháng cuối năm vào chiều ngày 4/9.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết áp lực đối với mặt bằng giá trong 4 tháng cuối năm tiếp tục đến từ cả bên ngoài và trong nước.

Trên thị trường quốc tế, diễn biến giá dầu và chi phí vận tải tiếp tục khó dự báo. Xung đột tại Trung Đông có thể đẩy giá năng lượng, vận tải và nguyên vật liệu tăng cao, qua đó làm gia tăng nguy cơ lạm phát nhập khẩu. Khi chi phí nhiên liệu và logistics tăng, sức ép có thể lan sang chi phí sản xuất, lưu thông và giá bán hàng hóa trong nước.

Trong nước, việc đẩy mạnh đầu tư công, triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm và nhu cầu xây dựng tăng vào cuối năm được dự báo kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với vật liệu xây dựng, máy móc và nguyên vật liệu đầu vào.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng thường tăng trong những tháng cuối năm cũng có thể tạo thêm sức ép lên chỉ số giá tiêu dùng.

Ngược lại, áp lực lạm phát được giảm bớt nhờ các chính sách giảm thuế, phí, lệ phí; điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt và nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước cơ bản ổn định, Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu tại cuộc họp.

Trên cơ sở cập nhật các yếu tố tác động, Bộ Tài chính đưa ra hai kịch bản lạm phát năm 2026, với mức tăng khoảng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng dự báo lạm phát bình quân năm trong khoảng 4,5-5%, nằm trong miền mục tiêu 5% cộng hoặc trừ 0,5 điểm phần trăm. 
Trong khi đó, dự báo của các tổ chức quốc tế cho thấy mức độ bất định còn khá lớn khi lạm phát bình quân của Việt Nam được dự báo dao động trong khoảng 3,8-5,2%".

Ông Lê Tấn Cận Thứ trưởng Bộ Tài chính

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, công tác quản lý, điều hành giá từ nay đến cuối năm phải được đặt trong yêu cầu kép: vừa duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, vừa kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Phó Thủ tướng đánh giá trong những tháng cuối năm, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất lợi. Xung đột tại Trung Đông, gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz và những thay đổi trong chính sách thuế của Hoa Kỳ có thể tiếp tục tác động đến giá năng lượng, chi phí vận tải, sản xuất và thương mại toàn cầu.

Trong nước, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm sẽ làm gia tăng nhu cầu đối với điện, nhiên liệu, vật liệu xây dựng và các nguyên vật liệu đầu vào.

“Dư địa về chỉ số giá tiêu dùng CPI trong bốn tháng còn lại của năm 2026 gần như không còn. Do đó yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện các giải pháp kiểm soát giá, không để xảy ra biến động bất thường”.

Theo đó, Bộ Tài chính được giao tiếp tục theo dõi sát diễn biến chỉ số giá tiêu dùng, tổng hợp dữ liệu về giá các mặt hàng thiết yếu và thường xuyên cập nhật các kịch bản lạm phát theo quý và cả năm. Trên cơ sở này, Bộ tham mưu Ban Chỉ đạo điều hành giá và Chính phủ các giải pháp phù hợp với diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính tiếp tục triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí còn phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống người dân. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu những mặt hàng phụ thuộc lớn vào giá thế giới để xây dựng chính sách cần thiết, hạn chế tác động của các cú sốc giá từ bên ngoài.

Cùng với chính sách tài khóa, Phó Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa; theo dõi sát tỷ giá, lãi suất, tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế để hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu.

Đồng thời, tăng trưởng tín dụng cũng phải được điều tiết phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, tập trung vào sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, chế tạo và các lĩnh vực ưu tiên. Song song, tăng cường giám sát thị trường ngoại hối, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm giữ ngoại tệ gây bất ổn thị trường, Phó Thủ tướng cho biết.

Các cơ quan quản lý chuyên ngành cũng được yêu cầu chủ động bảo đảm nguồn cung xăng dầu, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và các hàng hóa thiết yếu; không để xảy ra đứt gãy hoặc tình trạng găm hàng chờ tăng giá.

Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.

Đối với giáo dục, các cơ quan quản lý được yêu cầu bảo đảm nguồn cung sách giáo khoa, kiểm soát giá bán và thực hiện nghiêm chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí, đồng thời công khai các khoản thu, chi trong nhà trường, không để phát sinh các khoản đóng góp bất hợp lý.

Khi dư địa điều hành ngày càng thu hẹp, việc nhận diện sớm các yếu tố có khả năng truyền dẫn vào giá, nhất là năng lượng, logistics, vật liệu xây dựng và nhu cầu trong nước, sẽ quyết định khả năng giữ ổn định mặt bằng giá trong những tháng cuối năm.