Trung Quốc đại lục, Ấn Độ và Hồng Kông là những thị trường chứng khoán lớn hiếm hoi trên thế giới mà nhóm doanh nghiệp lớn nhất hiện chiếm tỷ trọng vốn hóa giảm so với một năm trước. ..

Điều này cho thấy các thị trường này đang chậm chân trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu.

Theo dữ liệu do hãng tin Bloomberg tổng hợp, 10 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất tại Trung Quốc đại lục và Ấn Độ hiện chỉ chiếm khoảng 19% tổng vốn hóa thị trường, giảm lần lượt từ 26% và 22% một năm trước. Hồng Kông vẫn là thị trường ít phụ thuộc nhất vào nhóm doanh nghiệp lớn, khi tỷ trọng của nhóm này giảm nhẹ từ 10% xuống 9,8%. Tuy nhiên, thị trường Hồng Kông chịu ảnh hưởng lớn từ các công ty tài chính và doanh nghiệp Trung Quốc đại lục niêm yết tại đây.

VỊ THẾ SỤT GIẢM

Sự suy giảm tỷ trọng của nhóm doanh nghiệp lớn nhất phần nào lý giải vì sao các chỉ số chứng khoán chủ chốt tại Trung Quốc đại lục, Ấn Độ và Hồng Kông tăng trưởng kém hơn nhiều thị trường khác, đặc biệt là Đài Loan và Hàn Quốc.

Tại Đài Loan và Hàn Quốc, một số doanh nghiệp lớn hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng AI đã trở thành động lực chính kéo cả thị trường đi lên. Điều này cho thấy cơ cấu thị trường đa dạng có thể là lợi thế trong một số giai đoạn, nhưng cũng có thể khiến thị trường bị bỏ lại phía sau nếu không có đủ doanh nghiệp đầu ngành trong các lĩnh vực tăng trưởng nhanh như AI.

“Câu chuyện về mức độ tập trung của các thị trường chứng khoán tại châu Á đang chia làm hai hướng. Ở các thị trường thiên về công nghệ, các doanh nghiệp hưởng lợi từ AI và con chip đang khiến mức độ tập trung của chỉ số tăng lên. Nhưng tại Ấn Độ, Trung Quốc đại lục và Hồng Kông, mức độ tập trung lại giảm đi vì không có các doanh nghiệp AI thống trị rõ rệt”, bà Charu Chanana, chiến lược gia đầu tư trưởng tại Saxo Markets ở Singapore, nhận xét với Bloomberg.

Những thị trường được dẫn dắt bởi một số ít doanh nghiệp có mối liên hệ chặt chẽ với chuỗi cung ứng AI đã tăng mạnh. Tại Đài Loan, chỉ số Taiex của Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan đã tăng 54% từ đầu năm đến nay, chủ yếu nhờ đà đi lên của nhà sản xuất con chip Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC).

Trong khi đó, tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi tăng gần gấp đôi nhờ sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp dẫn đầu về bộ nhớ băng thông cao, như SK Hynix và Samsung Electronics.

Tầm ảnh hưởng của các doanh nghiệp này đối với thị trường nội địa vốn đã lớn, nay càng được khuếch đại khi họ trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng AI. Tại Hàn Quốc, 10 doanh nghiệp lớn nhất hiện chiếm khoảng 65% tổng vốn hóa thị trường, cao gần gấp đôi so với một năm trước. Còn tại Đài Loan, nơi vốn là thị trường có mức độ tập trung cao nhất châu Á, tỷ trọng vốn hóa của 10 doanh nghiệp lớn nhất cũng tăng từ 49% lên 56% trong cùng giai đoạn.

CƠ CẤU PHÂN TÁN

Ấn Độ là một trong những ví dụ rõ nhất tại châu Á về việc thị trường chứng khoán chưa bắt kịp làn sóng AI. Chỉ số Nifty 50 của thị trường chứng khoán nước này đã giảm khoảng 8% từ đầu năm đến nay, trong khi nhóm cổ phiếu có ảnh hưởng lớn nhất vẫn là các tập đoàn truyền thống như Reliance Industries và HDFC Bank. Ngay cả những tên tuổi công nghệ hàng đầu của Ấn Độ, gồm Tata Consultancy Services và Infosys, cũng chủ yếu hoạt động trong mảng dịch vụ phần mềm truyền thống - lĩnh vực đang đối mặt nguy cơ bị thay đổi mạnh vì AI.

Theo bà Chanana, các cổ phiếu có tỷ trọng lớn nhất trong Nifty 50 không còn tạo lực kéo mạnh như trước. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp phía sau vẫn chưa đủ sức trở thành động lực tăng trưởng mới cho thị trường.

Tuy nhiên, theo Siddharth Vora, quản lý quỹ kiêm Giám đốc bộ phận quản lý tài sản tại PL Capital, cơ cấu phân tán cũng có thể trở thành điểm tựa khi nhà đầu tư bắt đầu cho rằng làn sóng đầu tư vào AI đã tăng quá nóng. Khi đó, dòng vốn toàn cầu có thể tìm đến những thị trường có nền tảng lợi nhuận ổn định hơn và trải rộng trên nhiều lĩnh vực như Ấn Độ.

“Nếu thị trường điều chỉnh mạnh hơn, Ấn Độ sẽ không tránh khỏi tác động. Tuy nhiên, mức độ tập trung thấp hơn, thanh khoản nội địa và nền tảng lợi nhuận rộng hơn có thể giúp thị trường này có khả năng chống chịu tương đối tốt hơn”, ông Vora nhận định. 

DÒNG TIỀN LAN RỘNG HƠN

Tại Trung Quốc, bức tranh phức tạp hơn khi nhà chức trách và các tập đoàn internet lớn đều cam kết tăng đầu tư vào AI. Những doanh nghiệp lớn nhất Trung Quốc thường là các tập đoàn đa ngành, với nguồn thu đến từ nhiều mảng kinh doanh khác nhau.

Tuy nhiên, giống như nhiều thị trường châu Á khác, nhóm cổ phiếu tăng mạnh nhất tại Trung Quốc đại lục trong năm nay lại gồm những doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng AI. Trong số này có nhà sản xuất bộ xử lý thông minh Cambricon Technologies; nhà sản xuất bán dẫn SMIC và nhà sản xuất cáp quang Yangtze Optical Fibre & Cable Joint Stock.

“Nhà đầu tư tại Trung Quốc đã chuyển sự chú ý sang những doanh nghiệp có mối liên hệ rõ ràng hơn với AI”, ông Fabien Yip, nhà phân tích thị trường tại công ty môi giới trực tuyến IG International, cho biết.

Dòng vốn cũng đang có xu hướng lan sang nhiều nhóm cổ phiếu hơn. Đây được đánh giá là diễn biến có thể giúp thị trường vận động lành mạnh hơn. Bên cạnh các tập đoàn internet lâu đời, nhà đầu tư đang tìm đến cổ phiếu ngân hàng, bảo hiểm, doanh nghiệp nhà nước có cổ tức cao, nhà sản xuất phần cứng và những cổ phiếu hưởng lợi gián tiếp từ AI.

Theo bà Chanana, dòng tiền lan tỏa sang nhiều nhóm cổ phiếu hơn giúp lý giải vì sao thị trường Trung Quốc đại lục vẫn giữ được đà tăng, dù tỷ trọng vốn hóa của 10 doanh nghiệp lớn nhất suy giảm. Từ đầu năm đến nay, chỉ số CSI 300 đã tăng khoảng 5%.

“Không phải lúc nào mức độ tập trung giảm cũng giống nhau”, bà Chanana nói.