Nhiệt độ tăng cao tại các trung tâm sản xuất may mặc ở châu Á đang làm suy giảm năng suất lao động, đe dọa sức khỏe của hàng triệu công nhân...

Bên ngoài khu phức hợp công nghiệp may mặc rộng khoảng 16 ha tại Khordha, bang Odisha, Ấn Độ - nơi được quy hoạch để tuyển dụng tới 10.000 lao động trong tương lai - nhiệt độ vào một buổi sáng cuối tháng 6 đã lên tới khoảng 34°C.

Tuy nhiên, cảm giác thực tế còn khắc nghiệt hơn nhiều khi những luồng gió nóng và ẩm từ vịnh Bengal khiến độ ẩm tăng cao và bầu không khí trở nên ngột ngạt. Theo Bloomberg, đây là thực trạng ngày càng phổ biến trong chuỗi cung ứng phục vụ ngành thời trang toàn cầu trị giá khoảng 1.700 tỷ USD, nơi hàng chục triệu lao động, phần lớn là phụ nữ, đang phải đối mặt với tác động ngày càng nghiêm trọng của thời tiết cực đoan trong khi điều kiện bảo vệ tại nơi làm việc vẫn còn nhiều hạn chế.

NẮNG NÓNG LÀM GIẢM NĂNG SUẤT TẠI CÁC NHÀ MÁY MAY Ở ẤN ĐỘ

Theo nghiên cứu công bố tháng 6 của Trung tâm Kinh doanh và Nhân quyền thuộc Trường Kinh doanh Stern (Đại học New York), các đợt nắng nóng gay gắt tại Ấn Độ đang khiến tỷ lệ nghỉ làm của công nhân gia tăng, đồng thời làm năng suất của các nhà sản xuất may mặc giảm tới 10% trong những tháng cao điểm mùa hè.

Ngành may mặc vốn đặc biệt nhạy cảm với tác động của nhiệt độ cao do đặc thù tập trung đông lao động trong không gian kín, sử dụng nhiều thiết bị tỏa nhiệt và hoạt động trong các nhà xưởng có hệ thống thông gió còn hạn chế. Ngoài việc ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động, nhiệt độ và độ ẩm cao còn có thể làm hư hỏng thiết bị cũng như ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm trong quá trình may mặc.

Ông Vidhura Ralapanawe, Phó Chủ tịch phụ trách Đổi mới và Phát triển bền vững của Epic Group - tập đoàn vừa đưa vào vận hành khu tổ hợp sản xuất may mặc mới tại Khordha, Ấn Độ hồi tháng 4 - cho biết phần lớn nhà máy công nghiệp trước đây được thiết kế nhằm bảo vệ máy móc nhiều hơn là con người.

"Kiến trúc công nghiệp truyền thống được xây dựng để bảo vệ tài sản có giá trị kinh tế lớn nhất trong nhà máy, đó là máy móc," ông nói. Theo ông Ralapanawe, ngành may mặc nhìn chung vẫn phản ứng khá chậm trước tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với người lao động.

"Điều này giống như câu chuyện con cua trong nồi nước đang nóng dần lên. Mọi người không nhận ra vấn đề vì nó diễn ra quá từ từ. Đến khi các ngưỡng chịu đựng bị vượt qua thì tất cả đều bất ngờ."

HƠN 90 TRIỆU LAO ĐỘNG NGÀNH MAY MẶC ĐỐI MẶT VỚI NGUY CƠ SỐC NHIỆT

Theo báo cáo do Viện Lao động Toàn cầu thuộc Đại học Cornell và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) công bố vào tháng 11 năm ngoái, hiện có hơn 90 triệu lao động đang làm việc trực tiếp trong ngành may mặc trên toàn cầu, trong đó khoảng một nửa tập trung tại Ấn Độ. Nhóm lao động này ngày càng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Phân tích tại 23 trung tâm sản xuất may mặc lớn trên thế giới cho thấy trong vòng hai thập kỷ qua, khoảng 75% số địa điểm khảo sát ghi nhận số ngày có nhiệt độ trên 35°C tăng ít nhất 10%, đồng thời mức độ căng thẳng nhiệt (heat stress) cũng diễn biến ngày càng nghiêm trọng.

Riêng tại Ấn Độ, một nghiên cứu do HeatWatch và Viện Khoa học Xã hội Tata công bố hồi tháng 2 cho thấy 87% công nhân may mặc từng gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến nắng nóng trong vòng 12 tháng trước đó. Năm 2026, Ấn Độ tiếp tục trải qua một mùa hè khắc nghiệt. Theo dữ liệu của AQI.in, toàn bộ 50 thành phố nóng nhất thế giới trong các tháng 4 và 5 đều nằm tại quốc gia này.

CÁC THƯƠNG HIỆU TOÀN CẦU CẦN CHIA SẺ CHI PHÍ THÍCH ỨNG

Theo bà An Zhou, Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ của Apparel Impact Institute - tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực phát triển bền vững ngành thời trang - việc giải quyết bài toán nắng nóng không thể chỉ đặt lên vai các nhà sản xuất.

"Bản thân ngành dệt may vốn hoạt động với biên lợi nhuận rất thấp. Đặc biệt tại các thị trường đang phát triển, nhiều nhà máy không đủ nguồn lực để chấp nhận rủi ro và đầu tư cho những thay đổi lớn như vậy," bà cho biết.

Theo bà, các thương hiệu thời trang cần chủ động đồng hành cùng các nhà cung ứng để xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững hơn. Điều này cũng đồng nghĩa chi phí sản xuất có thể tăng lên và cuối cùng sẽ được phản ánh vào giá bán tới người tiêu dùng.

Bà cũng lưu ý rằng ngay cả khi điều kiện bên trong nhà máy được cải thiện, người lao động vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro từ thời tiết cực đoan trong quá trình di chuyển và sinh hoạt bên ngoài nơi làm việc.

Những tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện khi nhiều thương hiệu thời trang quốc tế ngày càng quan tâm hơn đến rủi ro khí hậu trong chuỗi cung ứng.

Tháng 4 vừa qua, Hiệp hội May mặc và Giày dép Mỹ (AAFA), tổ chức đại diện cho hơn 1.100 doanh nghiệp, trong đó có Ralph Lauren và Levi Strauss & Co., đã ban hành bộ hướng dẫn mới về ứng phó với căng thẳng nhiệt, đồng thời kêu gọi các thương hiệu chia sẻ trách nhiệm với các nhà cung ứng.

Giai đoạn đầu của nhà máy Trimetro hiện đang sản xuất hàng may mặc cho Uniqlo thuộc Fast Retailing. Đại diện tập đoàn Nhật Bản cho biết các hợp đồng hợp tác dài hạn giúp các nhà cung ứng có đủ sự ổn định để đầu tư nâng cấp nhà xưởng và thiết bị, bao gồm những giải pháp nhằm giảm tác động của nắng nóng.

"Điều đó giúp các đối tác có thể đầu tư cho các mục tiêu phát triển bền vững như giảm phát thải, tăng sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và nâng cao điều kiện làm việc cho những người trực tiếp sản xuất sản phẩm," Fast Retailing cho biết trong một tuyên bố.

Bên cạnh các giải pháp chống nóng, khu tổ hợp của Epic còn được bổ sung hệ thống gạch lát thấm nước, rãnh thoát nước phủ sỏi và hồ điều hòa trung tâm có dung tích 15.000 m2 nhằm giảm nguy cơ ngập lụt cũng như ứng phó với các cơn bão nhiệt đới thường xuyên xảy ra tại bang Odisha.

Tuy nhiên, theo ông Vidhura Ralapanawe, thách thức mà ngành may mặc phải đối mặt từ biến đổi khí hậu sẽ ngày càng phức tạp và tốn kém hơn. "Không thể thiết kế một nhà máy có khả năng chống chịu hoàn toàn trước biến đổi khí hậu khi các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng vượt ngoài dự đoán. Chúng ta càng muốn mở rộng giới hạn thích ứng thì chi phí sẽ càng lớn," ông nhận định.