Chính phủ đề xuất Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm tiến độ các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 3/8, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình tóm tắt dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. 

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng đối với các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 đã được tổ chức thi công trong thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026, bao gồm các dự án thuộc danh mục được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025, các hạng mục thuộc dự án đối ứng thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT Trung tâm tổ chức hội nghị APEC và các dự án có hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản phục vụ thi công.

Theo Chính phủ, dự thảo nghị quyết đề xuất cơ chế đặc thù để xử lý những vướng mắc phát sinh do một số dự án đã được UBND tỉnh An Giang và nhà đầu tư triển khai thi công trước khi hoàn tất đầy đủ các thủ tục pháp lý theo quy định.

Cụ thể, các dự án, công trình được tiếp tục thi công trong thời gian hoàn thiện thủ tục nhằm bảo đảm tiến độ phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được phép đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, đồng thời phải thực hiện giám sát chặt chẽ và hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Đối với các dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã hoàn tất thủ tục pháp lý, dự thảo nghị quyết cho phép ghi nhận kết quả đã thực hiện. Với các dự án vẫn đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục, Chính phủ đề xuất áp dụng quy trình đơn giản, rút gọn hoặc cơ chế đặc biệt như điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác trước khi được cấp phép được tính vào tổng khối lượng được cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.

Đối với các dự án đối ứng của dự án BT đã triển khai nhưng chưa hoàn thành thủ tục về đất đai, dự thảo nghị quyết đề xuất áp dụng cơ chế giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm phê duyệt hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng, với thời hạn tính giá trị quyền sử dụng đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.

Bên cạnh đó, khối lượng và giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công hoặc đầu tư theo phương thức PPP được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng để làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán và quyết toán. Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo nghị quyết cũng quy định rõ trách nhiệm của HĐND, UBND tỉnh An Giang, các bộ, ngành, Kiểm toán Nhà nước, chủ đầu tư, nhà đầu tư và nhà thầu trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời yêu cầu không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách, bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình và hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất nghị quyết có hiệu lực thi hành trong thời hạn 5 năm. Các dự án đã áp dụng cơ chế đặc thù được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành. Đồng thời, dự thảo cũng quy định cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người đứng đầu, người tham gia xây dựng, thẩm tra, thẩm định, triển khai thực hiện và các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tham gia thi công trước khi hoàn tất thủ tục, với điều kiện không có hành vi vụ lợi hoặc tham nhũng trong quá trình thực hiện công vụ.

Thẩm tra dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị quyết và cơ sở chính trị, thực tiễn như Chính phủ trình. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn, căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026 cũng như các thủ tục pháp lý chưa được hoàn thiện. Trường hợp cần thiết, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế áp dụng ngay trong nghị quyết để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh.

Đối với các cơ chế xử lý vướng mắc trong lĩnh vực đầu tư, đầu tư công và PPP, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục thi công đối với các hạng mục đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025; đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý của việc áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị tiếp tục rà soát các cơ chế liên quan đến xây dựng, đất đai, kiểm tra nghiệm thu, phân cấp cho địa phương, quản lý quỹ đất lấn biển và thanh toán hợp đồng BT; bổ sung các cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình triển khai nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và hạn chế rủi ro trong tổ chức thực hiện.