PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, Chuyên gia kinh tế, Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính, Bộ Tài chính
26/02/2023, 11:00
Năm 2022 là năm “dị biệt” của thị trường xăng dầu thế giới, bình quân giá các mặt hàng xăng dầu ở mức 110-120 USD/thùng, tăng 40-60% so với năm 2021. Đặc biệt, do sự bùng phát của xung đột Nga - Ukraine, có những thời điểm giá xăng dầu tăng hàng chục USD/ngày khiến thị trường náo động. Việt Nam vốn đang phụ thuộc vào nguồn xăng dầu nhập khẩu, nên cũng chịu tác động rất lớn...
Trước những bất cập của việc điều hành xăng dầu năm vừa qua, rất nhiều vấn đề được đặt ra trong đó có nhu cầu sửa đổi Nghị định 95 và Nghị định 83 về kinh doanh xăng dầu.
Về diễn biến thị trường xăng dầu, từ tháng 2-6/2022, giá xăng dầu thế giới tăng hơn 62%. Cùng với đó, do giá khí đốt tăng cao, nhu cầu dầu diesel phục vụ sản xuất điện tăng mạnh đã đẩy giá dầu diesel cao hơn giá xăng. Cùng với việc chuỗi cung ứng đứt gẫy, chi phí vận chuyển xăng dầu tăng vọt cũng đẩy giá xăng dầu tăng cao.
Tuy nhiên, sau khoảng thời gian tăng nóng, giá xăng dầu trên thị trường thế giới vào tháng 7/2022 đã giảm giá 20% so với tháng 6 và tháng 8 lại giảm tiếp 8% so với tháng trước đó.
BẤT CẬP TRONG ĐIỀU HÀNH, NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CHỊU THIỆT
Giá xăng dầu Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào biến động địa chính trị và giá xăng dầu thế giới, nên giá xăng dầu Việt Nam liên tục thay đổi. Năm 2022, giá xăng dầu thế giới tăng khiến giá xăng dầu Việt Nam tăng theo, gây khó khăn cho hệ thống kinh doanh xăng dầu, cho người sử dụng và cho nền kinh tế.
Cùng với đó, khi giá xăng dầu thế giới giảm mạnh cũng gây khó khăn lớn hơn cho hệ thống sản xuất và kinh doanh xăng dầu. Bởi các nhà máy lọc dầu thực hiện ký kết các các hợp đồng kỳ hạn nhập khẩu dầu thô cho sản xuất với giá cao từ các đối tác và phải chấp nhận chi phí sản xuất thậm chí cao hơn giá bán sản phẩm ra thị trường.
Trước những bất cập của việc điều hành xăng dầu năm vừa qua, rất nhiều vấn đề được đặt ra trong đó có nhu cầu sửa đổi Nghị định 95/2021/NĐ-CP ngày 1/11/2021 và Nghị định 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 về kinh doanh xăng dầu.
Do giá bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam được các cơ quan quản lý xác định theo giá thế giới nên khi giá xăng dầu thế giới hạ thì khi ngay hàng nhập cảng, nhận hóa đơn hàng nhập khẩu, các doanh nghiệp đầu mối đã có thể tính toán doanh nghiệp lỗ bao nhiêu cho chuyến hàng nhập khẩu.
Vì vậy, khi xem xét sửa đổi sửa đổi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, cần xuất phát từ tình hình thực tế về kinh doanh xăng dầu, Việt Nam đang trong quá trình xây dựng một thị trường xăng dầu thực thụ. Về lâu dài, cần đưa thị trường xăng dầu hoạt động đúng thực chất kinh tế thị trường.
Tuy nhiên, hiện nay Nhà nước vẫn coi xăng dầu là mặt hàng chiến lược cần quản lý, đưa xăng dầu vào nhóm mặt hàng bình ổn giá. Nhà nước phải can thiệp để điều chỉnh giá xăng dầu, tránh những cú sốc cho nền kinh tế. Vì vậy, trong giai đoạn trước mắt cần có các biện pháp quản lý phù hợp.
Với các nội dung trong dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, tôi xin có một số ý kiến đóng góp về đầu mối quản lý thị trường xăng dầu; công thức giá và điều hành giá xăng dầu; thời gian điều hành, công bố giá; Quỹ bình ổn giá xăng dầu; quy định mức chiết khấu tối thiểu trong kinh doanh xăng dầu và cho phép các đại lý bán lẻ xăng dầu được lấy từ nhiều nguồn; phương thức phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu và dự trữ lưu thông bắt buộc.
ĐƯA ĐẦU MỐI QUẢN LÝ VỀ BỘ CÔNG THƯƠNG
Về đầu mối quản lý thị trường xăng dầu, việc giao quản lý toàn bộ thị trường cho Bộ Công Thương là hợp lý, bởi đây là bộ quản lý chuyên ngành về kinh doanh xăng dầu. Hơn nữa, việc xuất nhập khẩu, quản lý cung cầu thị trường, quan hệ mua bán với nhà máy lọc dầu trong nước, tổ chức bán lẻ đều do Bộ Công Thương quản lý.
Do đó, Bộ Công Thương phải là cơ quan giúp cho các doanh nghiệp đầu mối, doanh nghiệp trung gian và các doanh nghiệp bán lẻ xây dựng hệ thống tổ chức sản xuất kinh doanh sao cho đơn giản, phù hợp nhất và đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ chính trị đề ra.
Với việc sửa đổi Luật Giá trong thời gian tới, giá của những mặt hàng mang tính đặc thù Nhà nước hiện đang quản lý như: giá xăng dầu, giá dịch vụ y tế, giá vật tư thiết bị y tế, giá của các dịch vụ về giáo dục đào tạo… sẽ do các bộ chủ quản xây dựng và quyết định.
Việc giao quản lý toàn bộ cho Bộ Công Thương để từ đó xác định mức giá cả trong từng khâu trung gian hoặc bán lẻ, lúc đó việc điều phối của Bộ Công Thương với các doanh nghiệp mới phù hợp và mới đi sát vào thị trường và thực tiễn...
PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh.
"Bảo đảm tính đúng, tính đủ sẽ là động lực để các doanh nghiệp có chi phí cao hơn mức trung bình tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh, hạ giá bán sản phẩm.
Hơn nữa, dù có gần 40 doanh nghiệp đầu mối nhưng thị trường vẫn do hai doanh nghiệp lớn là Petrolimex, PV Oil chiếm thị phần thống lĩnh, nên rất khó có cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp.
Một khi các doanh nghiệp chiếm thị phần thống lĩnh “bắt tay” nhau thì giá xăng dầu sẽ khó kiểm soát, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và cả nền kinh tế".
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 9-2023 phát hành ngày 27-02-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
SACOMBANK bổ nhiệm bà Nguyễn Thị Kiều Anh làm người quản trị công ty và công bố thông tin
Việc bà Nguyễn Thị Kiều Anh được bổ nhiệm kiêm nhiệm chức vụ Người quản trị công ty và Công bố thông tin cho thấy sự ghi nhận của SACOMBANK đối với một nhân sự quản lý có cả chiều sâu chuyên môn, kinh nghiệm điều hành, khả năng tham mưu quản trị và tư duy tổ chức triển khai…
Đề xuất mở “room tín dụng”, ngân hàng được cấp tối đa 38% vốn tự có với 1 khách hàng
Ngân hàng Nhà nước đề xuất cho phép cấp tín dụng vượt giới hạn với trần lên tới 38% vốn tự có cho một khách hàng và 52% cho khách hàng và người liên quan, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn của các dự án lớn, đặc biệt tại Hà Nội…
Tỷ giá USD/VND tại các ngân hàng bám sát trần của Ngân hàng Nhà nước
Ngày 17/3, tỷ giá USD/VND tại các ngân hàng đi ngang, chạm trần của nhà điều hành, trong khi đó, tỷ giá thị trường tự do tăng mạnh so với phiên liền trước, lên 27.340 đồng ở chiều mua và 27.390 đồng ở chiều bán...
Mức độ thâm dụng tín dụng trong nền kinh tế giai đoạn 2021 – 2025
Trong 5 năm qua, so với các kênh vốn khác, tín dụng vẫn là kênh chủ đạo trong nền kinh tế, mức độ thâm dụng đạt tới 123%/GDP, vượt quá ngưỡng cảnh báo của WB. Mặt khác, cơ cấu kỳ hạn tiền gửi ngắn hạn – trung dài hạn diễn biến ngược chiều với cơ cấu kỳ hạn tiền vay ngắn hạn – trung dài hạn; từ đó dẫn đến nguy cơ rủi ro thanh khoản kỳ hạn đối với hệ thống ngân hàng như từng xảy ở giai đoạn 2011 – 2013. So sánh 7 kênh dẫn vốn trong nền kinh tế thì ở kênh tín dụng ngân hàng, tốc độ tăng trưởng của cho vay trung dài hạn có biểu hiện bất bình thường, cụ thể: năm 2022 đang là 17,9% thì 2023 hạ thấp xuống 3,4%; từ mức thấp của 2023 tăng vọt lên 17% trong năm 2024 và đạt mức gần gấp đôi (31,8%) trong năm 2025. Những biểu đồ dưới đây cho thấy nền kinh tế bị “nghiện tín dụng”. Kéo theo đó là bất ổn về cơ cấu kỳ hạn hai chiều, quy mô tăng giảm thất thường gắn với chu kỳ lên, xuống của các thị trường tài sản hàm chứa nhiều rủi ro.
Giá vàng miếng SJC “giằng co”
Trong phiên sáng 17/3, giá vàng miếng SJC liên tục điều chỉnh lên xuống với biên độ lớn. Dù có thời điểm phục hồi, mặt bằng giá vàng miếng SJC vẫn nghiêng về xu hướng giảm, trong khi thị trường vàng nhẫn xuất hiện sự phân hóa rõ rệt…
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 2/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/03/06/ed5df1ed91b448eab0317c050609f0f2-74021.png?w=1050&h=630&mode=crop)
