Để phát triển làng nghề bền vững cần chuyển tư duy quản lý và hỗ trợ riêng lẻ đối với từng cơ sở sản xuất sang quản lý tổng thể quá trình phát triển. Nền tảng cốt lõi theo hướng đa giá trị và hệ sinh thái ngành nghề nông thôn…

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sau hơn 07 năm triển khai thực hiện, Nghị định số 52/2018/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn đã tạo lập khuôn khổ pháp lý quan trọng cho công tác quản lý, bảo tồn và phát triển ngành nghề nông thôn, nghề truyền thống, làng nghề và làng nghề truyền thống; góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân…

NHỮNG YÊU CẦU MỚI TRONG QUẢN LÝ, PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện Nghị định số 52/2018/NĐ-CP còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Một số quy định không còn phù hợp với bối cảnh phát triển mới và hệ thống pháp luật hiện hành; chưa đáp ứng yêu cầu về phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Trong khi đó, tư duy phát triển ngành nghề nông thôn chủ yếu vẫn theo hướng hỗ trợ riêng lẻ từng cơ sở sản xuất, chưa hình thành được các chuỗi ngành nghề nông thôn gắn kết giữa nguyên liệu- sản xuất- chế biến- tiêu thụ; chưa có cơ chế phát triển nguồn cung nguyên liệu bền vững, liên vùng phục vụ ngành nghề nông thôn.

Không những thế, chính sách hỗ trợ còn phân tán, thiếu trọng tâm, chưa tạo động lực đủ mạnh cho đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu, chuyển đổi số và mở rộng thị trường. Ngoài ra, việc ứng dụng khoa học công nghệ, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong phần lớn cơ sở sản xuất còn hạn chế.

Đáng chú ý, tình trạng ô nhiễm môi trường làng nghề vẫn là vấn đề bức xúc. Nhiều làng nghề sản xuất xen lẫn trong khu dân cư; tỷ lệ làng nghề có hệ thống xử lý môi trường tập trung còn thấp; thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các mô hình xử lý môi trường quy mô cộng đồng, giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn…

Theo đó, cần bổ sung các quy định về phát triển chuỗi ngành nghề nông thôn và nguồn cung nguyên liệu; phát triển hạ tầng làng nghề; bảo vệ môi trường làng nghề theo hướng phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn; hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển sản phẩm, thương hiệu và thị trường; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành nghề nông thôn...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng những yêu cầu nêu trên đòi hỏi phải xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định số 52/2018/NĐ-CP nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề trong giai đoạn mới.

ĐỔI MỚI TƯ DUY QUẢN LÝ, PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ THEO HƯỚNG BỀN VỮNG

Dự thảo tờ trình Nghị định về phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề bền vững đang được xây dựng, lấy ý kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết  Điểm đổi mới lớn nhất của dự thảo Nghị định là chuyển từ tư duy quản lý và hỗ trợ riêng lẻ đối với từng cơ sở sản xuất sang quản lý tổng thể quá trình phát triển ngành nghề nông thôn và làng nghề theo hướng bền vững, đa giá trị và dựa trên hệ sinh thái ngành nghề nông thôn.

Theo đó, dự thảo Nghị định không chỉ quy định về công nhận và hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn như trước đây mà còn hoàn thiện đầy đủ hơn khung quản lý nhà nước từ phân loại ngành nghề, công nhận, quản lý sau công nhận, thu hồi danh hiệu, phát triển chuỗi ngành nghề nông thôn, tổ chức không gian làng nghề, chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu, thống kê, giám sát đến cơ chế hỗ trợ và tổ chức thực hiện.

Đồng thời, dự thảo sửa đổi, hoàn thiện các quy định về phân nhóm ngành nghề nông thôn; tiêu chí, trình tự, thủ tục công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống; cơ chế quản lý sau công nhận; nguyên tắc và cơ chế thực hiện chính sách hỗ trợ; trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành và địa phương theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu phân cấp, phân quyền và chức năng, nhiệm vụ hiện hành của các cơ quan, đơn vị.

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung nhiều nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành nghề nông thôn trong giai đoạn hiện nay.

Theo đó, bổ sung các khái niệm mới như: làng nghề trong khu vực đô thị; phát triển làng nghề bền vững; chuỗi ngành nghề nông thôn; nghệ nhân ngành nghề nông thôn; sản phẩm sáng tạo; sản phẩm ngành nghề nông thôn xanh; hạ tầng số dùng chung phục vụ ngành nghề nông thôn, làng nghề và một số khái niệm có liên quan khác.

Bổ sung các quy định về phát triển chuỗi ngành nghề nông thôn và nguồn cung nguyên liệu nhằm thúc đẩy liên kết giữa nghệ nhân, hộ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan; phát triển nguồn nguyên liệu bản địa, nguyên liệu thân thiện với môi trường và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm ngành nghề nông thôn.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu và giám sát phát triển ngành nghề nông thôn; lần đầu tiên quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu ngành nghề nông thôn, bản đồ số làng nghề, số hóa thông tin và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất và phát triển thị trường.

Bên cạnh đó, bổ sung các chính sách hỗ trợ về đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm và thương hiệu; phát triển thị trường, thương mại điện tử; phát triển nguồn cung nguyên liệu; chuyển đổi số; bảo vệ môi trường theo hướng giảm thiểu ô nhiễm tại nguồn; phát triển làng nghề xanh, tuần hoàn và bền vững…