Trước đây, kiến thức chuyên môn thường được xem là lợi thế nổi bật, thì hiện nay, khi kiến thức có thể nhanh chóng được cập nhật và hỗ trợ bởi AI, thái độ và kỹ năng mới là những yếu tố tạo nên sự khác biệt rõ rệt giữa các ứng viên trẻ, phần nào đặt ra những tiêu chí mới khi lựa chọn trường đại học…

Nếu AI có thể tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu, hỗ trợ học tập và thực hiện nhiều công việc chuyên môn, điều gì sẽ tạo nên khác biệt của một sinh viên sau khi tốt nghiệp. Câu hỏi này đang khiến nhiều gia đình nhìn nhận lại những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn đại học.

KHI KIẾN THỨC KHÔNG CÒN LÀ LỢI THẾ DUY NHẤT

Ngày 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố điểm thi, phổ điểm các môn thi Kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. Qua phân tích phổ điểm của tất cả các môn, theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội, dự đoán năm nay các trường top trên, các ngành "hot", điểm chuẩn sẽ giảm khoảng từ 1 đến 3 điểm.

Đặc biệt, năm nay khối C00 điểm sẽ giảm nhiều. Còn với những tổ hợp khác, biên độ dao động khoảng 1 điểm và sẽ ổn định ở mức từ 15 đến 20 điểm.

Sau khi biết điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, gia đình chị Thu Hà (Hà Nội) bước vào một quyết định quan trọng khác: lựa chọn trường đại học. Trong bối cảnh tuyển sinh năm nay có nhiều thay đổi và cơ hội học tập ngày càng đa dạng, điều khiến chị Hà băn khoăn không chỉ là con có thể trúng tuyển vào đâu, mà là môi trường nào sẽ phù hợp nhất cho hành trình 3 – 4 năm tiếp theo.

Đây cũng là câu hỏi của nhiều phụ huynh hiện nay. Nếu trước đây lựa chọn đại học thường gắn với danh tiếng, ngành học hay cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, thì ngày nay, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến nhiều gia đình nhìn nhận lại giá trị thực sự của giáo dục đại học.

Khi AI ngày càng có khả năng tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu và hỗ trợ thực hiện nhiều công việc chuyên môn, lợi thế cạnh tranh của người trẻ không còn nằm ở lượng kiến thức được ghi nhớ trong lớp học.

Thay vào đó, các doanh nghiệp ngày càng coi trọng khả năng đánh giá thông tin, đưa ra phán đoán và giải quyết những vấn đề mà công nghệ chưa thể thay thế.

Bà Vân Lê, chuyên gia nhân sự cấp cao với nhiều năm kinh nghiệm tại các doanh nghiệp đa quốc gia, cho biết trong bối cảnh AI ngày càng đảm nhiệm hiệu quả các công việc liên quan đến tìm kiếm, tổng hợp và xử lý kiến thức, nhiều tổ chức đang nhìn nhận lại mô hình ASK — Attitude (thái độ), Skills (kỹ năng) và Knowledge (kiến thức) khi đánh giá ứng viên.

Nếu trước đây, kiến thức chuyên môn thường được xem là lợi thế nổi bật, thì hiện nay, khi kiến thức có thể nhanh chóng được cập nhật và hỗ trợ bởi AI, thái độ và kỹ năng mới là những yếu tố tạo nên sự khác biệt rõ rệt giữa các ứng viên trẻ.

“Chúng tôi có thể đào tạo thêm kiến thức chuyên môn và hướng dẫn người trẻ sử dụng các công cụ AI, nhưng rất khó đào tạo tư duy học hỏi, tinh thần chủ động, khả năng thích nghi hay năng lực đặt câu hỏi đúng. Trong thời đại AI, đây mới là những phẩm chất quyết định một người trẻ có thể tận dụng công nghệ để phát triển hay bị công nghệ bỏ lại phía sau”, bà Vân Lê nhận định.

AI - TÁI ĐỊNH HÌNH GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Trong vài năm qua, AI đang nhanh chóng tái định hình giáo dục đại học toàn cầu. Thách thức lớn nhất hiện tại là làm thế nào để quản trị AI một cách minh bạch, có trách nhiệm và giúp sinh viên tốt nghiệp và sẵn sàng cho một thực tiễn mới.

Theo báo cáo toàn cầu mới đây, do Pearson phối hợp cùng Amazon Web Services (AWS) thực hiện, về mức độ sẵn sàng của nguồn nhân lực trong kỷ nguyên AI, cho rằng thế giới đang đối mặt với một khoảng cách kỹ năng AI ngày càng lớn giữa những gì đại học đào tạo và những gì thị trường lao động thực sự cần.

Theo nghiên cứu, 53% doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự sở hữu kỹ năng AI phù hợp, trong khi chỉ 28% tin rằng giáo dục đại học đang bắt kịp tốc độ thay đổi của công nghệ. Đáng chú ý hơn, chỉ 14% sinh viên tốt nghiệp cảm thấy tự tin về khả năng ứng dụng AI vào môi trường làm việc thực tế.

Trong thời đại AI, giá trị của đại học không nằm ở một yếu tố riêng lẻ mà ở sự giao thoa giữa nền tảng học thuật chất lượng, khả năng ứng dụng công nghệ, trải nghiệm thực tiễn, kết nối doanh nghiệp và cơ hội quốc tế.

Điều này cũng lý giải vì sao ngày càng nhiều phụ huynh quan tâm đến những trải nghiệm mà một trường đại học có thể mang lại bên cạnh chương trình học.

Hiện nay, nhiều trường đại học trên thế giới đang thử nghiệm những hình thức đánh giá mới với sự hỗ trợ của AI. Tại Việt Nam, hiện Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam cũng triển khai Khung đánh giá AIAS (AI Assessment Scale), cho phép xác định rõ mức độ sử dụng AI phù hợp trong từng hình thức học tập và đánh giá. Cách tiếp cận này giúp sinh viên sử dụng AI một cách có trách nhiệm, đồng thời phát triển khả năng đánh giá thông tin, tư duy phản biện và đưa ra phán đoán độc lập.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên được phát triển những năng lực như giao tiếp chuyên nghiệp, lãnh đạo, hợp tác và giải quyết vấn đề thông qua chương trình Nâng cao năng lực cá nhân và kỹ năng xã hội (PSG).

Ngoài lớp học, sinh viên có cơ hội tham gia thực tập, dự án thực tế và các hoạt động kết nối nghề nghiệp thông qua mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp đối tác của nhà trường. Song song với đó, mạng lưới hơn 70 trường đại học đối tác trên năm châu mở ra cơ hội trao đổi, chuyển tiếp quốc tế và trải nghiệm môi trường học tập đa văn hóa.