Ngày thứ Tư (1/7), Mỹ và Iran kết thúc vòng đàm phán thứ hai theo hình thức gián tiếp, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên đạt tiến triển hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài...

Thay vào đó, trọng tâm thảo luận lại là những vấn đề từng được coi là đã giải quyết xong khi thỏa thuận tạm thời công bố cách đây 2 tuần.

Theo các nguồn tin thân cận với cuộc thảo luận, phái đoàn đàm phán hai nước đã dành 2 ngày tại Doha, Qatar để bàn về hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và việc giải phóng các tài sản đang bị phong tỏa của Iran. Đây là 2 nội dung then chốt trong thỏa thuận ban đầu.

Bộ Ngoại giao Qatar cho biết vòng tiếp xúc tiếp theo sẽ diễn ra sau lễ tang cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, người dự kiến sẽ được an táng vào ngày 9/7.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar cho biết các cuộc thảo luận tại Doha đạt “tiến triển tích cực” về những vấn đề liên quan đến bản ghi nhớ giúp chấm dứt chiến tranh hồi tháng 6, đồng thời “dựa trên các kết quả” đạt được tại vòng đàm phán ở Thụy Sỹ.

Phát biểu với báo chí tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hai bên đang đạt tiến triển trong việc xem xét các giới hạn có thể áp đặt đối với chương trình hạt nhân của Iran. Đây là lý do chính khiến ông phát động cuộc chiến cùng Israel nhằm vào Iran hồi tháng 2.

“Tiến trình phi hạt nhân hóa Iran đang diễn ra thuận lợi. Hai bên đã có các cuộc gặp rất khả quan và chúng ta sẽ chờ xem”, ông Trump nói với báo giới ngày 1/7.

Tuy nhiên, các nguồn tin của hãng tin Reuters cho biết chương trình hạt nhân không được đề cập trong vòng đàm phán vốn mang tính kỹ thuật lần này.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết  vấn đề hạt nhân sẽ được bàn thảo ở giai đoạn sau.

“Tất nhiên chúng tôi lo ngại về vấn đề hạt nhân và sẽ bắt đầu thảo luận về nội dung này”, ông Vance nói với báo giới.

Theo Bộ Ngoại giao Qatar, các nhà đàm phán của Mỹ và Iran đã có cuộc gặp riêng với các bên trung gian là Qatar và Pakistan.

Một nguồn tin giấu tên cho biết ông Jared Kushner, con rể ông Trump, và ông Steve Witkoff, đặc phái viên hàng đầu của Mỹ, không tham dự các cuộc gặp riêng đó. Trước đó, Nhà Trắng nói hai ông được cử tới Doha để tham gia các cuộc đàm phán được Washington mô tả là “cấp cao”.

Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, trưởng đoàn đàm phán Iran, xác nhận vòng đàm phán đã kết thúc. Tuy nhiên, cả phía Mỹ lẫn Iran đều không cho biết liệu họ có thu hẹp được bất đồng nào hay không.

Theo thỏa thuận ban đầu, Iran cam kết để hoạt động vận tải biển được nối lại qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ cũng đồng ý dỡ bỏ phong tỏa các hải cảng của Iran. Trước chiến tranh, tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz chiếm khoảng 1/5 hoạt động thương mại dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Dù lưu thông qua eo biển Hormuz đã được nối lại một phần, tình trạng kiểm soát và mức độ an toàn của tuyến hàng hải chiến lược này vẫn còn nhiều bất định. Cuối tuần trước, Mỹ và Iran tiếp tục có hành động đáp trả quân sự lẫn nhau sau khi Tehran tấn công một tàu chở hàng.

Theo 2 nguồn tin cấp cao của Iran, Tehran quyết tâm giành được sự công nhận quốc tế đối với quyền kiểm soát eo biển Hormuz, ngay cả khi phải sử dụng vũ lực. Iran nhiều lần tuyên bố sẽ bắt đầu áp phí đối với tàu thuyền qua lại eo biển này từ giữa tháng 8, sau khi giai đoạn miễn phí theo thỏa thuận ban đầu kết thúc.

Trong phần chia sẻ với báo chí ngày thứ Tư, ông Trump hạ thấp khả năng Mỹ và Iran quay lại chiến tranh toàn diện.

“Tôi nghĩ họ đã đi được một chặng đường dài”, ông Trump nói.

Sau phát biểu này, giá dầu giảm xuống mức thấp nhất trong 4 tháng. Các nhà phân tích cũng lần đầu tiên hạ dự báo giá dầu kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu.

Ngày thứ Tư, truyền thông nhà nước Iran cho biết một tàu container nước ngoài đã mắc cạn ở vùng nước nông sau khi đi ra ngoài tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz do nhà chức trách Iran chỉ định.

“Eo biển Hormuz đang tiếp tục mở cửa trở lại, nhưng quá trình này vẫn chắp vá, khó dự đoán và chưa hoàn toàn minh bạch”, bà Vandana Hari, nhà sáng lập công ty phân tích thị trường dầu mỏ Vanda Insights, nhận định với Reuters.

Một số nước châu Âu đã đề nghị hỗ trợ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho biết Đức sẽ không tham gia, do Iran không sẵn sàng hợp tác với các quốc gia khác.