Các vụ tấn công mới tại Vịnh Oman và cửa ngõ Biển Đỏ đang làm suy yếu hy vọng sớm chấm dứt chiến tranh Iran...

Trong khi Pakistan phát tín hiệu lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận, Washington và Tehran vẫn đưa ra những điều kiện cứng rắn liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz.

Ngày 11/8, Mỹ và lực lượng Houthi tại Yemen thông báo về hai vụ tấn công riêng biệt nhằm vào tàu biển tại Vịnh Oman và eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ. Cả hai khu vực này đều đang là những điểm nghẽn có ý nghĩa sống còn đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.

Các vụ việc xảy ra trong lúc cuộc chiến tại Iran chưa có dấu hiệu kết thúc, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận hòa bình sắp đạt được.

Tâm lý bi quan về triển vọng chấm dứt xung đột đã đẩy giá dầu tăng và khiến chứng khoán toàn cầu đi xuống. Trong phiên giao dịch ngày thứ Ba (11/8), hợp đồng tương lai dầu Brent tăng 1,4%, chốt phiên ở mức 88,91 USD/thùng, trong khi giá dầu WTI của Mỹ Mỹ tăng 1,3%, lên 83,2 USD/thùng.

PAKISTAN PHÁT TÍN HIỆU LẠC QUAN

Theo hãng tin Bloomberg, ngày 11/8, Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif cho biết Mỹ và Iran đang tiến gần đến “một thỏa thuận” về eo biển Hormuz.

“Tình hình đang chuyển biến theo hướng thuận lợi cho một thỏa thuận hòa bình. Những tín hiệu trong 2-3 ngày qua cho thấy chúng ta đang tiến gần đến một thỏa thuận”, ông Asif nói, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Phát biểu trên được đưa ra sau khi một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar nói với Al Jazeera rằng các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về việc mở một luồng hàng hải qua eo biển Hormuz đang ở “thời điểm then chốt”.

Khi kênh CNBC đề nghị phản hồi về nhận định của ông Asif, Nhà Trắng dẫn lại phát biểu của Tổng thống Trump tại Phòng Bầu dục tối 10/8. Trước câu hỏi Mỹ sẽ có hành động gì tiếp theo đối với Iran, ông Trump chỉ trả lời: “Các bạn rồi sẽ biết”.

Dù Pakistan tỏ ra lạc quan, những tuyên bố mới nhất từ Washington và Tehran cho thấy hai bên vẫn còn nhiều bất đồng lớn.

HAI VỤ TẤN CÔNG TẠI CÁC TUYẾN HÀNG HẢI HUYẾT MẠCH

Tại đầu phía Nam Biển Đỏ, một vụ tấn công nhằm vào tàu chở hàng cỡ nhỏ Tihamah tại eo biển Bab el-Mandeb xảy ra vào ngày 11/8, khiến 4 thủy thủ thiệt mạng. Bộ Giao thông Yemen nghi ngờ lực lượng Houthi đứng sau vụ việc.

Hãng thông tấn Saba do Houthi kiểm soát cho biết lực lượng này đã tấn công một tàu Saudi Arabia chở thiết bị quân sự tại eo biển Bab el-Mandeb. Saba không nêu tên con tàu, trong khi Saudi Arabia chưa phản hồi về thông tin trên.

Trước đó một tháng, Houthi tuyên bố sẽ áp đặt phong tỏa hải quân đối với Saudi Arabia tại Biển Đỏ.

Trong một vụ việc khác, quân đội Mỹ cho biết trực thăng MH-60 của Hải quân Mỹ đã phóng hai tên lửa Hellfire để vô hiệu hóa hệ thống lái của một tàu chở hàng treo cờ Panama.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết con tàu đã phớt lờ nhiều cảnh báo yêu cầu dừng lại vì vi phạm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran. Theo các nguồn tin của hãng tin Reuters, tàu bị bắn ở ngoài khơi Pakistan và đang tiến vào Vịnh Oman.

Trước đó, Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cũng nhận được báo cáo về một sự cố liên quan đến tàu chở dầu và lực lượng quân sự tại Vịnh Oman, gần eo biển Hormuz.

UKMTO khuyến cáo các tàu cập nhật thông tin an ninh mới nhất và nâng cao cảnh giác trước tình hình đang thay đổi. Hiện chưa rõ báo cáo của cơ quan này có liên quan đến vụ tàu treo cờ Panama trên hay không.

YÊU CẦU BỒI THƯỜNG KHIẾN ĐÀM PHÁN THÊM BẾ TẮC

Cũng trong ngày 11/8, ông Mohsen Rezaei, quan chức an ninh hàng đầu Iran, tuyên bố eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Mỹ chấp nhận các điều kiện của Tehran để chấm dứt chiến tranh.

Theo ông Rezaei, Washington phải giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran và chấm dứt các cuộc xung đột trong khu vực, bao gồm tại Lebanon và Gaza.

“Chừng nào Mỹ chưa thay đổi cách hành xử và chưa chấp nhận các điều kiện của Iran, eo biển Hormuz sẽ không được mở lại”, hãng thông tấn Tasnim dẫn lời ông Rezaei.

Hai ngày trước khi đưa ra tuyên bố trên, ông Rezaei được bổ nhiệm giữ vị trí cấp phó tại cơ quan phụ trách điều phối chính sách an ninh và đối ngoại của Iran. Tuyên bố của ông cho thấy eo biển Hormuz khó có thể sớm được mở lại hoàn toàn.

Trước khi chiến tranh nổ ra, khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển trên toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Hiện lưu lượng tàu tại đây vẫn ở mức rất thấp.

Trước đó, ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cũng tuyên bố Tehran chỉ mở lại eo biển Hormuz nếu Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và các biện pháp trừng phạt, rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực, bồi thường chiến tranh và giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran.

Hội đồng này còn yêu cầu Mỹ chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào những đồng minh của Iran trong khu vực.

Tổng thống Trump đáp lại yêu cầu bồi thường chiến tranh của Tehran bằng tuyên bố Mỹ “cũng yêu cầu Iran bồi thường”.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 10/8, ông Trump yêu cầu Tehran bồi thường cho gia đình những người biểu tình Iran đã thiệt mạng “trong 50 năm qua”.

“Tôi đã chỉ đạo các đại diện của mình kiên quyết đưa yêu cầu này vào mọi cuộc đàm phán trong tương lai”, Tổng thống Mỹ viết.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump cho rằng Iran phải trả giá cho “những thiệt hại mà họ đã gây ra” trong nửa thế kỷ qua.

“Nếu phải bồi thường thiệt hại, tôi cho rằng Iran phải là bên chi trả”, ông Trump nói.

Ông Trump cũng nhắc lại tuyên bố rằng eo biển Hormuz hiện nằm dưới sự kiểm soát của Washington.

“Lực lượng duy nhất đang kiểm soát eo biển Hormuz vào lúc này là Hải quân Mỹ”, Tổng thống Mỹ nói, đồng thời ca ngợi chiến dịch phong tỏa các cảng Iran quanh tuyến hàng hải này.

Trong suốt cuộc xung đột, ông Trump liên tục đan xen giữa những lời đe dọa gia tăng hành động quân sự và tuyên bố rằng một thỏa thuận hòa bình sắp đạt được.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn được công bố tối 10/8, Tổng thống Mỹ thừa nhận tình trạng bất định có thể còn kéo dài. Theo ông, Washington có thể tiếp tục để sức ép kinh tế làm Tehran suy yếu hoặc tấn công Iran “thật sự mạnh tay”.

“Tôi đang đàm phán theo cách của mình”, ông Trump nói với kênh Real America’s Voice.

Những bất đồng sâu sắc giữa Washington và Tehran, đặc biệt là các yêu cầu bồi thường mà hai bên cùng đưa ra, cho thấy đàm phán vẫn bế tắc, trái ngược với tín hiệu lạc quan từ Pakistan.