7 lĩnh vực theo quy định tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh chiếm trên 90% tổng dư nợ các lĩnh vực xanh...

Báo cáo tổng kết 5 năm thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (2020- 2025) chỉ rõ việc triển khai các công cụ kinh tế như thuế, phí bảo vệ môi trường, tín dụng xanh, trái phiếu xanh đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường.

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định về các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường. Theo đó, Nhà nước áp dụng nhiều công cụ kinh tế cho công tác bảo vệ môi trường gồm: thuế bảo vệ môi trường, phí bảo vệ môi trường, ký quỹ bảo vệ môi trường; tổ chức phát triển thị trường carbon…

Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ môi trường đã quy định cụ thể nội dung công cụ khác là tín dụng xanh, trái phiếu xanh, trách nhiệm tái chế/trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu…

Cụ thể, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 lần đầu tiên có các quy định cụ thể về tín dụng xanh, trái phiếu xanh, bao gồm cả lộ trình, cơ chế khuyến khích thực hiện chính sách này.

Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc lập “Danh mục dự án xanh” và xây dựng tài liệu hướng dẫn để phân loại các hoạt động kinh tế/dự án xanh phục vụ việc thống kê, báo cáo về tín dụng xanh làm cơ sở cho các chương trình cấp tín dụng xanh và phát hành thí điểm trái phiếu xanh.

Theo đó, từ năm 2016, một số địa phương đã phát hành thí điểm trái phiếu xanh để huy động vốn cho các dự án thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương. Trong năm 2021, một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu phát hành trái phiếu doanh nghiệp bền vững tại thị trường quốc tế và cả thị trường trong nước. Tín dụng xanh và trái phiếu xanh phần lớn tập trung cho các dự án xanh có quy mô lớn như năng lượng tái tạo, điện gió và điện mặt trời.

Dẫn số liệu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến 31/12/2025, dư nợ tín dụng đối với các lĩnh vực xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, tăng 14,62% so với cuối năm 2024, chiếm 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Trong đó dư nợ tín dụng đối với 7 lĩnh vực xanh theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh đạt trên 708 nghìn tỷ đồng (chiếm trên 90% tổng dư nợ các lĩnh vực xanh).

Hai lĩnh vực có tỷ trọng dư nợ tín dụng cao nhất lần lượt là lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (chiếm 33%), năng lượng xanh (chiếm 24,6%).

Về trái phiếu xanh, trong giai đoạn 2021-2025, các địa phương, doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực đã phát hành trên 1 tỷ USD trái phiếu xanh, trái phiếu liên kết bền vững, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp bền vững ước đạt 1,1 tỷ USD.

Theo báo cáo, TP.Hồ Chí Minh đã phát hành 3.000 tỷ đồng trái phiếu chính quyền địa phương, trong đó có 11 dự án mang tính chất bảo vệ môi trường; tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu (trước đây) đã phát hành 500 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 5 năm, trong đó có 1 dự án mang tính chất bảo vệ môi trường.

Năm 2025, tại Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ tư Diễn đàn Đối tác vì tăng trưởng xanh và mục tiêu toàn cầu 2030, Việt Nam đã ký kết hiệp định tài trợ cho 3 dự án với tổng giá trị là 396,76 triệu USD. Ngày 21/7/2025, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt chủ trương tiếp nhận khoản vay hỗ trợ ngân sách chung của Chính phủ Nhật Bản cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu  với số tiền trị giá 50 tỷ JPY, tương đương 320 triệu USD.