Nhu cầu đá, cát và đất san lấp tại Nghệ An tăng mạnh khi hàng loạt dự án hạ tầng đồng loạt triển khai, trong khi nguồn cung hiện tại chỉ đáp ứng một phần nhu cầu. Tỉnh đang khẩn trương rà soát nguồn mỏ, chấn chỉnh quản lý giá và tìm giải pháp đưa thêm vật liệu ra thị trường...

Chiều 8/9/2026, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp về công tác quản lý vật liệu xây dựng trên địa bàn. Một trong những vấn đề được đặt ra là nguy cơ thiếu nguồn cung đá, cát xây dựng và đất san lấp khi nhu cầu phục vụ các dự án hạ tầng đang tăng nhanh.

NGUỒN CUNG CHƯA THEO KỊP NHU CẦU

Theo dự báo, riêng trong năm 2026, Nghệ An thiếu khoảng 951.584 m3 đá xây dựng, 1,773 triệu m3 cát xây dựng và 9,865 triệu m3 đất san lấp. Đáng chú ý, nếu tính trong giai đoạn 2026-2030, nguồn cung hiện tại mới đáp ứng khoảng 69% nhu cầu đá xây dựng, 39% nhu cầu cát xây dựng và 31% nhu cầu đất san lấp.

Tình trạng thiếu hụt diễn ra cục bộ tại nhiều địa phương như Nam Đàn, Quế Phong, Quỳ Châu, Vinh, Diễn Châu, Kỳ Sơn, Thanh Chương, Tương Dương, Tân Kỳ...

Trong đó, Nam Đàn là khu vực có nhu cầu vật liệu tăng cao do đang triển khai nhiều dự án giao thông trọng điểm và công trình hạ tầng quy mô lớn.

Từ năm 2025 đến nay, nhiều dự án giao thông trọng điểm quốc gia và của tỉnh, các công trình phòng chống thiên tai, hạ tầng khu công nghiệp... đồng loạt được triển khai đã tạo sức ép lớn lên thị trường vật liệu xây dựng.

Trước đó, Nghệ An đã ban hành Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050. Công tác quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường giai đoạn 2010-2025 cơ bản hoàn thành mục tiêu, góp phần bảo đảm nguồn cung cho hoạt động xây dựng.

Tuy nhiên, quy mô đầu tư hạ tầng tăng nhanh đang khiến khả năng cung ứng hiện tại không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

SIẾT QUẢN LÝ GIÁ TẠI CHÂN MỎ

Không chỉ thiếu nguồn cung, thị trường vật liệu xây dựng Nghệ An còn gặp vấn đề về giá bán và tính minh bạch của dữ liệu giá.

Qua khảo sát tại một số mỏ, cơ quan chức năng nhận thấy giá ghi trên hóa đơn xuất bán có trường hợp thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế. Khoảng chênh lệch này gây khó khăn cho việc xác định và công bố giá vật liệu xây dựng sát với thị trường.

Một số doanh nghiệp cung cấp thông tin chưa đầy đủ, báo giá chưa phản ánh đúng thực tế. Khi nguồn cung khan hiếm, còn xuất hiện tình trạng găm hàng, nâng giá, làm gia tăng chi phí đầu vào của các nhà thầu và chủ đầu tư.

Trong khi đó, dữ liệu về giá vật liệu hiện còn phân tán ở nhiều cơ quan, khiến việc tổng hợp và cập nhật giá chưa thực sự linh hoạt.

Trước thực tế này, ông Hoàng Phú Hiền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu Sở Xây dựng tham mưu thành lập Tổ công tác liên ngành gồm: Công an, Thuế, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng để trực tiếp làm việc tại các chân mỏ, xác định giá bán thực tế và lập biên bản làm căn cứ quản lý.

Cơ quan Thuế được giao rà soát, kiểm tra hóa đơn, chứng từ của các chủ mỏ, xử lý tình trạng khai lách giá hoặc đẩy chi phí vận chuyển nhằm gian lận sản lượng và gây thất thu thuế.

Sở Xây dựng được yêu cầu nghiên cứu đổi mới phương thức công bố giá vật liệu xây dựng theo hướng linh hoạt hơn, giúp chủ đầu tư và nhà thầu có cơ sở tính toán chi phí vận chuyển sát thực tế, hạn chế phát sinh trong quá trình thi công.

MỞ THÊM NGUỒN CUNG, GỠ ĐIỂM NGHẼN VẬT LIỆU

Để giải bài toán thiếu vật liệu, tỉnh Nghệ An yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc với toàn bộ các chủ mỏ trên địa bàn, hoàn thiện thủ tục cấp phép, gia hạn mỏ trong tháng 9, chậm nhất tháng 10/2026.

Đối với việc cấp phép nâng công suất hoặc gia hạn mỏ, tỉnh yêu cầu bổ sung các điều kiện ràng buộc pháp lý, trong đó doanh nghiệp phải niêm yết đúng giá thực tế, xuất hóa đơn chính xác và định kỳ cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý. Trường hợp vi phạm sẽ bị xem xét đình chỉ hoặc hạ công suất trong đợt cấp phép tiếp theo.

Cùng với đó, các ngành chức năng sẽ rà soát những khu vực đang thiếu vật liệu để bổ sung vào quy hoạch, hoàn thiện bản đồ tổng thể phân vùng nguồn vật liệu trong tháng 10, làm cơ sở tổ chức đấu giá.

Đối với các khu vực miền núi, nơi điều kiện khai thác và thu hút đầu tư còn khó khăn, Nghệ An dự kiến nghiên cứu cơ chế đặc thù, chủ động thực hiện thủ tục quy hoạch, đền bù và hỗ trợ nhà đầu tư nhằm rút ngắn thời gian đưa các mỏ vào khai thác.

Lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An cũng yêu cầu các đơn vị quản lý dự án chủ động khảo sát, đề xuất danh mục công trình trọng điểm và nhu cầu vật liệu đặc thù. Với những dự án có nhu cầu lớn, tỉnh sẽ xem xét phương án bố trí các mỏ vật liệu phục vụ riêng, bảo đảm nguồn cung trong suốt quá trình triển khai.