Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. Theo đó, Nghị định hoàn thiện nhiều quy định quan trọng theo hướng làm rõ các loại hình cụm công nghiệp, bổ sung cơ chế khuyến khích đầu tư và ưu tiên phát triển…

Đáng chú ý, khoản 1 Điều 1 Nghị định số 303/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã sửa đổi khoản 1 và khoản 2 Điều 2 Nghị định 32/2024/NĐ-CP về giải thích từ ngữ; bổ sung khoản 2a, 2b, 2c và 2d sau khoản 2, để định nghĩa cụ thể 4 loại hình cụm công nghiệp.

LÀM RÕ KHÁI NIỆM VÀ TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI 

Cụ thể, theo quy định mới, cụm công nghiệp là nơi sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, có quy mô diện tích không vượt quá 75 ha và không dưới 5 ha. Đối với cụm công nghiệp làng nghề, loại hình này phải có tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp dành cho việc di dời, mở rộng sản xuất kinh doanh của các tổ chức, cá nhân trong làng nghề, có nghề truyền thống được công nhận.

Cùng với việc hoàn thiện các khái niệm đã có, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về 4 cụm công nghiệp. Trong đó, cụm công nghiệp chuyên ngành là cụm công nghiệp có tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp dành cho các dự án đầu tư có cùng ngành, nghề;

Cụm công nghiệp hỗ trợ là cụm công nghiệp có tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp dành cho các dự án đầu tư sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ theo quy định của pháp luật về phát triển công nghiệp hỗ trợ;

Cụm công nghiệp công nghệ cao là cụm công nghiệp có tối thiểu 30% diện tích đất công nghiệp dành cho các dự án nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng công nghệ cao theo quy định của pháp luật về công nghệ cao;

Cụm công nghiệp sinh thái là cụm công nghiệp hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, tuần hoàn, giảm thiểu tác động môi trường, trong đó có các tổ chức, cá nhân trong cụm công nghiệp tham gia vào hoạt động sản xuất sạch hơn và sử dụng hiệu quả tài nguyên; có sự liên kết, hợp tác trong sản xuất để tối ưu hóa việc sử dụng hoặc tái sử dụng nguyên liệu, vật liệu, nước, năng lượng, chất thải, phế liệu và yếu tố khác trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

So với quy định trước đây, Nghị định số 32/2024/NĐ-CP chỉ quy định 2 khái niệm là cụm công nghiệp và cụm công nghiệp làng nghề; chưa có quy định về cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao và cụm công nghiệp sinh thái.

HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KHUYẾN KHÍCH ĐẦU TƯ 

Không chỉ vậy, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung Điều 3 Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về ngành, nghề, tổ chức, cá nhân đầu tư trong cụm công nghiệp; loại hình cụm công nghiệp được khuyến khích phát triển. Các nội dung này được tách thành từng nhóm riêng về “Ngành nghề được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp”; về “Tổ chức, cá nhân được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp”; về “các loại hình cụm công nghiệp” bảo đảm rõ ràng, đầy đủ hơn.

Theo đó, các ngành, nghề được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp, gồm: công nghiệp chế biến, chế tạo phục vụ nông nghiệp; công nghiệp cơ khí; công nghiệp hỗ trợ; công nghiệp dệt may, da giày; công nghiệp công nghệ thông tin và viễn thông, công nghiệp điện tử; công nghiệp năng lượng tái tạo; công nghiệp công nghệ số, tự động hóa, thiết bị cao cấp, vật liệu mới, công nghệ sinh học;

Các ngành, nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tại địa phương cần được bảo tồn và phát triển; công nghiệp sản xuất, chế tạo thiết bị và sản phẩm phục vụ bảo vệ, phát triển và phục hồi nguồn nước; công nghiệp môi trường, xử lý, tái chế hoặc tái sử dụng chất thải; công nghiệp lưỡng dụng; dịch vụ kho bãi, đóng gói bao bì, vận chuyển hàng hóa, sửa chữa, bảo dưỡng máy móc, thiết bị công nghiệp và dịch vụ khác phục vụ trực tiếp cho sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp của địa phương với tổng diện tích không quá 10% diện tích cụm công nghiệp;

Các ngành, nghề công nghiệp khác có công nghệ cao, công nghệ sạch; các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; các ngành công nghiệp mang lại giá trị gia tăng cao, phát triển bền vững.

Về đối tượng đầu tư, Nghị định tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất hộ gia đình và cá nhân trong làng nghề hoặc có nghề truyền thống, nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ;

Các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo;

Các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp gây ô nhiễm môi trường hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường tại các làng nghề, khu dân cư được khuyến khích di dời vào cụm công nghiệp; cơ sở công nghiệp động viên.

Đáng chú ý, Nhà nước ưu tiên, khuyến khích phát triển các loại hình cụm công nghiệp, gồm: cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp sinh thái và loại hình cụm công nghiệp theo hướng thông minh, hiệu quả, bền vững khác.

Trên cơ sở đó, UBND cấp tỉnh quyết định cụ thể ngành, nghề; đối tượng tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất, kinh doanh trong cụm công nghiệp; loại hình cụm công nghiệp (nếu có) phù hợp phương hướng phát triển cụm công nghiệp thuộc quy hoạch tỉnh, định hướng phát triển kinh tế - xã hội, điều kiện thực tế của địa phương và thể hiện tại Quyết định thành lập, mở rộng cụm công nghiệp.

Trước đây, Điều 3 Nghị định 32/2024/NĐ-CP lại quy định gộp chung các nội dung về ngành, nghề, cơ sở sản xuất, kinh doanh được khuyến khích đầu tư, di dời vào cụm công nghiệp; và chưa có cơ chế ưu tiên phát triển các loại hình cụm công nghiệp.