Ngày 21/2, cả hai sàn đỏ rực với trên 400 mã giảm kịch biên độ nhưng vẫn có những cổ phiếu “cứng đầu” ngang nhiên tăng trần

Ngày 21/2, cả hai sàn đỏ rực với trên 400 mã giảm kịch biên độ nhưng vẫn có những cổ phiếu “cứng đầu” ngang nhiên tăng trần.

Trong khi sàn HSX có tới 198 mã giảm sàn và 59 mã giảm giá, vẫn có TDC và CMX kịch trần. Tương tự, HNX có 211 mã giảm sàn và 87 mã giảm giá, vẫn có tới 3 mã kịch trần là DST, MCO và NGC.

Thông thường diễn biến ngược dòng của các cổ phiếu như vậy phản ánh một sức mạnh nội tại đáng chú ý khiến lực cầu đủ lớn để giữ giá hoặc cổ đông quá cô đặc, không ai muốn bán ra. Theo lý thuyết, những cổ phiếu đủ sức trụ vững trong xu hướng giảm rõ rệt có triển vọng bật rất mạnh nếu thị trường phục hồi. Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán Việt Nam, lý thuyết trên khó áp dụng được vì vấn đề thanh khoản nhiều lúc có thể tạo ra những diến biến giá “trái khoáy”.

Trong số 5 cổ phiếu tăng trần, duy nhất TDC có “thực lực”. Cổ phiếu này đã kịch trần phiên thứ 2 liên tiếp sau khi thực hiện điều chỉnh giá để nhận quyền mua 1:4 và 40% cổ tức bằng tiền mặt. Ngày giao dịch không hưởng quyền hôm 18/2, TDC được “lăn chốt” bằng hành động chặn mua “khủng” trên 723.000 cổ phiếu giá ATC và trong phiên cả triệu đơn vị mua trần.

Phiên này, TDC tiếp tục ngược dòng tăng trần một cách khá vững chắc. Bất chấp thanh khoản tăng vọt lên mức 330.000 cổ phiếu, dư mua trần lúc đóng cửa vẫn còn hơn 400.000 đơn vị. 

Khả năng tăng giá ngược dòng của TDC có thể kéo dài nữa hay không hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực của “đội” mua. TDC cũng có những hỗ trợ nhất định về mặt cơ bản, như hệ số P/E thấp, tin hỗ trợ tích cực: chia cổ tức tiền mặt lớn, mua ưu đãi mệnh giá với tỉ lệ cao. 

Tuy nhiên, đa số trường hợp cổ phiếu tăng giá sau ngày chốt quyền với tương quan cung cầu mất cân đối như vậy thường được giới đầu tư gọi là “lăn chốt” và không chạy quá T 4. Đặc điểm chung của chu kỳ tăng giá liên quan đến giao dịch không hưởng quyền có điều chỉnh giá tham chiếu là bên mua tăng vọt khối lượng, thậm chí chặn mua trần cực lớn và sẵn sàng mua bất kỳ khối lượng bán ra nào, thanh khoản trong một vài phiên đầu tiên thường rất thấp. Chỉ đến khi thanh khoản tăng vọt và cầu chặn mua đột nhiên “bốc hơi” thì màn kịch “lăn chốt” mới khép lại.

Một thống kê khá thú vị là hầu hết các cổ phiếu tại ngày chốt quyển trên cả hai sàn đều tăng trần và tăng ít nhất được hai phiên. Một số cổ phiếu gần đây chỉ tăng trần đến đợt mở cửa phiên thứ hai và bị xả hàng ngay lập tức. Một số khác tăng đủ T 3. Tuy nhiên diễn biến tăng dài hay ngắn còn phụ thuộc vào xu hướng chung của thị trường.

Ngoài TDC, cả 4 còn lại đều tăng trần với tương quan cung cầu thiếu vững chắc. Thanh khoản thất thường khiến giá không phản ánh đúng độ “bền” của mức giá được khớp, mặc dù phản ánh đúng cung cầu tại thời điểm đó. 

Chẳng hạn CMX trên HSX lúc đóng đạt giá trần nhưng lượng giao dịch chỉ có đúng 50 cổ phiếu. Giá CMX đạt 14.100 đồng, tức là chi phí khớp tạo giá trần khoảng 705.000 đồng. Tuy nhiên mức giá này không hẳn đảm bảo nếu nhà đầu tư muốn bán ra khối lượng lớn hơn vì CMX chỉ có dư mua 2.000 cổ phiếu ở giá sàn 12.900 đồng. Với diễn biến giá lúc đóng cửa, khả năng rất lớn là người mua đã chủ động tạo giá trong phiên này.

DST, MCO và NGC trên HNX đều được giao dịch với thanh khoản rất hạn chế. Các mức giá chào mua, chào bán có biên độ giá lệch nhau rất lớn, thậm chí là trần-sàn. Cả ba mã này được bên mua “đánh lên” tạo giá khớp với khối lượng cực nhỏ, thậm chí có mã chỉ được khớp một lô tối thiếu duy nhất trong phiên.

Trong bối cảnh thị trường sụt giảm mạnh mẽ, những cổ phiếu đi ngược xu hướng như vậy thường nhận được sự chú ý. Mặc dù nguyên nhân tạo giá có khác nhau nhưng quan trọng nhất vẫn là thanh khoản. Thanh khoản lớn mới đảm bảo tương quan cung cầu được kiểm tra trong điều kiện bình thường. Những cổ phiếu tăng giá vì không có người bán hay người mua khớp lệnh tối thiểu, thanh khoản quá yếu có thể tăng giá nhưng khả năng chốt lời thành công thực sự cũng rất thấp.