Khu công nghiệp cần chuyển từ mô hình cung cấp mặt bằng sạch sang phát triển theo hướng xanh, thông minh, gắn với chuyển đổi số và nâng cao chất lượng thu hút đầu tư…

Tại Diễn đàn “Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia” do Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam phối hợp cùng IEC Consulting tổ chức dưới sự chỉ đạo chuyên môn của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tại Hải Phòng ngày 10/7, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng thu hút đầu tư.

CHUYỂN SANG MÔ HÌNH HỆ SINH THÁI CÔNG NGHIỆP

Các phiên thảo luận tại Diễn đàn “Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia” đã tập trung vào quy hoạch khu công nghiệp sau sáp nhập địa giới hành chính, phát triển khu công nghiệp sinh thái, chuyển đổi số, quản trị thông minh, tín dụng xanh và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc.

TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, cho rằng trước những biến động của kinh tế thế giới và xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Việt Nam cần hình thành các động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Theo TS. Khôi, sau hơn ba thập kỷ phát triển, khu công nghiệp đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, đứng trước bối cảnh hiện nay, việc phát triển khu công nghiệp cần chuyển từ mô hình cung cấp mặt bằng sản xuất sang hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, đồng thời triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị nhằm nâng cao chất lượng thu hút FDI theo hướng hiện đại và bền vững.

Ông Trần Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng, cho rằng khu công nghiệp, khu kinh tế đã trở thành một trong những trụ cột của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và là động lực quan trọng thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất.

Theo ông Quân, khoảng 70-80% vốn FDI đăng ký mới của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tập trung vào các khu công nghiệp, khu kinh tế. Nghị quyết số 10-NQ/TW cũng cho thấy khu vực FDI hiện đóng góp khoảng 20% GDP, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu và các khu công nghiệp, khu kinh tế đang tạo việc làm trực tiếp cho gần 3,83 triệu lao động.

Năm 2025, vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt hơn 38 tỷ USD, vốn giải ngân đạt trên 27,6 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm gần đây. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm hơn 56% tổng vốn đăng ký mới. Lĩnh vực bán dẫn đã thu hút lũy kế trên 14 tỷ USD với hơn 240 dự án, cùng làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.

Cả nước hiện có gần 500 khu công nghiệp với tổng diện tích quy hoạch gần 150.000ha, hơn 300 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động. Thời gian tới, dự kiến thành lập thêm hơn 200 khu công nghiệp mới với tổng diện tích hơn 70.000 ha, kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng lên tới hàng chục tỷ USD.

Theo lãnh đạo thành phố Hải Phòng, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030, hệ thống khu công nghiệp cần tiếp tục đổi mới theo hướng đồng bộ về quy hoạch, phát triển hạ tầng hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao khả năng thu hút các dự án công nghệ cao, bán dẫn và đổi mới sáng tạo.

CÁC MỤC TIÊU CỦA KHU CÔNG NGHIỆP THẾ HỆ MỚI

Đánh giá về phát triển khu công nghiệp của Hải Phòng, bà Sibylle Bachmann, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, cho rằng Hải Phòng đang từng bước trở thành một trong những trung tâm công nghiệp và logistics hàng đầu cả nước nhờ lợi thế cảng biển nước sâu, sự mở rộng của các cơ sở sản xuất công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện, qua đó khẳng định vai trò là cửa ngõ kết nối Việt Nam với chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo bà Sibylle Bachmann, Việt Nam đang theo đuổi hai mục tiêu chiến lược là trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, khu công nghiệp thế hệ mới cần vượt ra ngoài vai trò cung cấp đất đai và hạ tầng để trở thành nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển carbon thấp và tăng cường hợp tác công nghiệp.

Trong bối cảnh xu hướng đầu tư toàn cầu thay đổi, các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên những địa điểm đáp ứng các tiêu chí về năng lượng tái tạo, hiệu suất carbon, kinh tế tuần hoàn và tiêu chuẩn ESG. Đây cũng là định hướng phù hợp với chủ trương của Việt Nam và Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị, chuyển từ thu hút nhiều vốn FDI sang thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo, lao động có tay nghề và chuyển đổi xanh.

Đại diện Đại sứ quán Thụy Sĩ cho biết trong hơn một thập kỷ qua, Thụy Sĩ đã đồng hành cùng Việt Nam triển khai Chương trình Khu công nghiệp sinh thái, hỗ trợ xây dựng khung pháp lý quốc gia phù hợp với thông lệ quốc tế. Bà đánh giá cao các mô hình như Nam Cầu Kiến và DEEP C, nơi các doanh nghiệp đã giảm tiêu thụ năng lượng, nước, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy cộng sinh công nghiệp, kinh tế tuần hoàn.

Cùng với Chương trình Khu Năng lượng Toàn cầu tại Việt Nam (GEDP Việt Nam), những sáng kiến này được kỳ vọng sẽ góp phần phát triển thế hệ khu công nghiệp thông minh, xanh, tiết kiệm tài nguyên và có sức cạnh tranh cao hơn, tạo việc làm chất lượng, thu hút các nhà đầu tư có trách nhiệm, qua đó hỗ trợ Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế thu nhập cao và phát thải carbon thấp.