Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực hàng không, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi giao thông điện tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh. Việc tham gia cơ chế CORSIA của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) cùng với phát triển hệ sinh thái xe điện được xem là bước đi quan trọng, hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.

Ngày 27/3/2026 tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) phối hợp với các đối tác trong nước tổ chức cuộc họp kỹ thuật về Chương trình bù đắp và giảm phát thải carbon đối với hàng không quốc tế (CORSIA).

Sự kiện có sự tham dự của đại diện các cơ quan Chính phủ, doanh nghiệp hàng không, các tổ chức phát triển và chuyên gia nhằm chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đồng thời thảo luận các chiến lược tuân thủ phù hợp cho Việt Nam trong bối cảnh áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng.

CHỦ ĐỘNG THAM GIA CORSIA ĐỂ NÂNG CAO NĂNG LỰC

Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh toàn cầu đang nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu, trong đó ngành hàng không được xác định là một trong những lĩnh vực có tốc độ gia tăng phát thải khí nhà kính nhanh nhất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kiểm soát phát thải nhưng vẫn bảo đảm vai trò quan trọng của hàng không đối với tăng trưởng kinh tế, thương mại và kết nối quốc tế.

CORSIA do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) thiết lập, là cơ chế thị trường toàn cầu đầu tiên nhằm xử lý phát thải từ hoạt động hàng không quốc tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng trung hòa carbon. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã thể hiện cam kết rõ ràng khi đăng ký tham gia giai đoạn tự nguyện đầu tiên của CORSIA từ năm 2026.

Phát biểu khai mạc, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, đánh giá cao quyết định chủ động của Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh đây là minh chứng cho vai trò lãnh đạo và cam kết phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc tham gia CORSIA sẽ kéo theo nhiều thách thức, đặc biệt liên quan đến yêu cầu tuân thủ, chi phí và năng lực thể chế.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Tạ Quang Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), cho rằng việc tham gia CORSIA là xu thế tất yếu. Đây không chỉ là trách nhiệm quốc tế mà còn là cơ hội để ngành hàng không Việt Nam nâng cao năng lực, chủ động thích ứng với các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng trên thị trường toàn cầu.

Theo các chuyên gia, để thực hiện hiệu quả CORSIA, cần xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, minh bạch; phát triển các cơ chế giám sát, báo cáo và thẩm định phát thải; đồng thời nghiên cứu các phương án tối ưu chi phí cho doanh nghiệp hàng không. Trong quá trình này, UNDP đang hỗ trợ Chính phủ Việt Nam thông qua các phân tích dựa trên bằng chứng, xác định các giải pháp tuân thủ hiệu quả và nghiên cứu tiềm năng phát triển thị trường carbon trong nước.

CHUYỂN ĐỔI GIAO THÔNG ĐIỆN BỀN VỮNG

Không dừng lại ở lĩnh vực hàng không, các nội dung thảo luận tại cuộc họp cũng mở rộng sang xu hướng chuyển đổi giao thông bền vững, trong đó có sự phát triển của phương tiện điện tại các đô thị lớn, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh.

Theo báo cáo về mức độ sẵn sàng của thị trường, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn để thúc đẩy quá trình điện hóa giao thông. Số lượng phương tiện gia tăng nhanh, từ 352.000 xe năm 2018 lên khoảng 510.000 xe năm 2024, cho thấy nhu cầu di chuyển và tiềm năng thị trường rất lớn. Tuy nhiên, mật độ dân số cao cũng tạo áp lực đáng kể lên hạ tầng giao thông và năng lực cung ứng điện.

Về công nghệ, các dòng xe điện như xe thuần điện (BEV) và xe lai (HEV) đều đã sẵn sàng cho triển khai. Trong đó, BEV đang dẫn dắt xu hướng nhờ ưu thế không phát thải trực tiếp, còn HEV được xem là giải pháp chuyển tiếp phù hợp trong bối cảnh hạ tầng sạc chưa hoàn thiện.

Tuy nhiên, để thị trường phát triển bền vững, yếu tố kinh tế đóng vai trò quan trọng. Chi phí sở hữu tổng thể của xe điện cần đủ sức cạnh tranh với xe sử dụng động cơ đốt trong. Điều này đòi hỏi các chính sách hỗ trợ hợp lý như ưu đãi thuế, giảm chi phí đầu tư ban đầu và khuyến khích chuyển đổi đội xe công cộng sang các phương tiện ít phát thải.

Hạ tầng tiếp tục là yếu tố then chốt. Việc quy hoạch mạng lưới trạm sạc cần được tích hợp vào hệ thống giao thông và lưới điện đô thị, đồng thời thúc đẩy cơ chế chia sẻ hạ tầng giữa các đơn vị vận hành. Các giải pháp như sạc tại khu dân cư vào ban đêm và sạc nhanh tại các điểm đến được xem là phù hợp với đặc thù di chuyển của người dân đô thị.

Từ thực tiễn trên, nhiều ý kiến cho rằng chính sách cần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ mua sắm phương tiện sang kiến tạo hệ sinh thái. Trong ngắn hạn, cần ưu tiên phát triển các dòng xe lai để giảm phát thải ngay, đồng thời quản lý hiệu quả xe máy điện và thí điểm các khu vực hạn chế phát thải. Về trung hạn, khi hạ tầng đã sẵn sàng, cần thúc đẩy mạnh xe thuần điện và mở rộng các khu vực hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Kết thúc cuộc họp, các đại biểu thống nhất rằng việc triển khai CORSIA cũng như thúc đẩy chuyển đổi giao thông điện đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân và một khung chính sách đồng bộ, rõ ràng. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cho năng lực quản lý, hệ thống dữ liệu và các cơ chế giám sát để bảo đảm hiệu quả thực thi.