Với quy mô dân số hơn 285 triệu người và nhu cầu thực phẩm tăng mạnh, Indonesia là thị trường đầy hứa hẹn cho doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam. Tuy nhiên, để chinh phục nền kinh tế lớn nhất ASEAN, doanh nghiệp cần vượt qua rào cản khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận Halal và chiến lược tiếp cận bài bản.

Tại hội thảo “Xu hướng thị trường Indonesia và cơ hội cho ngành thực phẩm Việt Nam” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.Hồ Chí Minh (ITPC) tổ chức ngày 24/6, nhiều ý kiến chỉ ra rằng Indonesia không chỉ là một thị trường xuất khẩu tiềm năng. Quốc gia này còn có thể trở thành động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.

THỊ TRƯỜNG TIÊU DÙNG LỚN NHẤT ASEAN ĐANG THAY ĐỔI NHANH CHÓNG

Trong chiến lược tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, Indonesia nổi lên như một lựa chọn đáng chú ý đối với ngành thực phẩm Việt Nam nhờ quy mô dân số lớn, sức mua tăng nhanh và nhiều lợi thế trong hợp tác thương mại song phương.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, cho biết với dân số hơn 285 triệu người, Indonesia hiện là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á và là một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất khu vực. Sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu cùng xu hướng tiêu dùng hiện đại đang tạo ra nhu cầu ngày càng lớn đối với thực phẩm chế biến, thực phẩm tiện lợi, thực phẩm có lợi cho sức khỏe và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên.

Đáng chú ý, việc Việt Nam và Indonesia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện trong năm 2025 được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước. Đồng thời, kim ngạch thương mại song phương những năm gần đây liên tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đây là cơ sở thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường Indonesia, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm và hàng tiêu dùng.

Ông Phạm Thế Cường, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Indonesia, cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn Indonesia không chỉ dưới góc độ quy mô dân số mà phải xác định rõ các khu vực trọng điểm và đặc điểm tiêu dùng của từng vùng.

"Đảo Java hiện có khoảng 160 triệu dân, chiếm hơn một nửa dân số cả nước, trong khi Sumatra có hơn 60 triệu dân. Đây là hai trung tâm kinh tế và tiêu dùng lớn nhất mà doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung tiếp cận trước tiên", ông Cường gợi ý.

Đặc biệt, tầng lớp trung lưu của Indonesia đã đạt khoảng 47 triệu người, trong đó hơn 60% dân số nằm trong độ tuổi lao động, tạo nên một thị trường tiêu dùng trẻ. Nhóm khách hàng này quan trọng nhất đối với các sản phẩm thực phẩm chế biến, đồ uống, thực phẩm dinh dưỡng và các sản phẩm tiêu dùng hiện đại.

Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Indonesia nhận định, tổng giá trị thị trường thực phẩm và đồ uống của nước này hiện thuộc nhóm lớn nhất Đông Nam Á. Quá trình đô thị hóa và sự thay đổi trong lối sống đang thúc đẩy nhu cầu đối với thực phẩm tiện lợi, thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống đóng gói, sản phẩm hữu cơ và thực phẩm tốt cho sức khỏe.

Tuy nhiên, Indonesia không phải là thị trường dễ tiếp cận. Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là yêu cầu về chứng nhận Halal. Với cộng đồng Hồi giáo lớn nhất thế giới, Indonesia đang từng bước hoàn thiện và siết chặt các quy định liên quan đến chứng nhận Halal đối với thực phẩm và hàng tiêu dùng.

“Doanh nghiệp không nên xem Halal chỉ là một thủ tục hành chính. Trên thực tế, đây là giấy thông hành để sản phẩm có thể tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng Indonesia”, ông Cường lưu ý.

Bên cạnh Halal, các quy định về đăng ký lưu hành sản phẩm, nhãn mác và công bố thông tin cũng được quản lý rất chặt chẽ. Phần lớn thực phẩm nhập khẩu đều phải được đăng ký với cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Indonesia trước khi đưa ra thị trường.

Các sản phẩm phải ghi đầy đủ thông tin bằng tiếng Indonesia, bao gồm thành phần, giá trị dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng, điều kiện bảo quản và các cảnh báo liên quan. Đối với một số nhóm hàng đặc thù như thực phẩm hữu cơ hoặc thực phẩm biến đổi gen, các yêu cầu còn nghiêm ngặt hơn.

Theo đánh giá của Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, đã có không ít doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn do chưa nghiên cứu đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và quy định sở tại trước khi triển khai hoạt động xuất khẩu.

XÂY DỰNG HỆ SINH THÁI PHÂN PHỐI VÀ ĐỐI TÁC BẢN ĐỊA ĐỂ ĐI XA

Ngoài các tiêu chuẩn kỹ thuật, yếu tố quyết định thành công tại Indonesia còn nằm ở khả năng xây dựng mạng lưới đối tác địa phương. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn có xu hướng tập trung vào chất lượng sản phẩm, chưa dành đủ nguồn lực cho việc phát triển hệ thống phân phối và đối tác sở tại.

Thực tế cho thấy, các nhà nhập khẩu và phân phối địa phương đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường, xử lý thủ tục pháp lý và thích ứng với những thay đổi trong chính sách quản lý.

“Việc hợp tác với các nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối có kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và hạn chế các rủi ro pháp lý. Đây là những đơn vị hiểu rõ hệ thống phân phối, hành vi tiêu dùng và những quy định thường xuyên thay đổi của thị trường Indonesia”, ông Cường nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng tại ASEAN, lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở giá thành hay chất lượng sản phẩm, mà còn ở khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu thị trường và xây dựng thương hiệu dài hạn.

Đối với ngành thực phẩm, đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam khai thác những phân khúc đang tăng trưởng nhanh như thực phẩm chế biến, thực phẩm tiện lợi, thực phẩm có lợi cho sức khỏe, đồ uống và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên. Tuy nhiên, cơ hội sẽ chủ yếu thuộc về những doanh nghiệp có sự chuẩn bị bài bản, từ tiêu chuẩn sản phẩm, chứng nhận Halal, chiến lược phân phối đến hoạt động xây dựng thương hiệu.

“Indonesia là thị trường rất lớn, tiềm năng rộng mở, nhưng cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho việc nghiên cứu thị trường, chuẩn hóa sản phẩm và xây dựng hệ thống phân phối bài bản sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn trong giai đoạn tới”, ông Cường khẳng định.