Thủ tướng đề nghị JICA thúc đẩy ODA thế hệ mới cho các lĩnh vực công nghệ cao

Sáng 11/6, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp ông Tanaka Akihiko, Chủ tịch Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), đang thăm và làm việc tại Việt Nam.

Thủ tướng Lê Minh Hưng trân trọng cảm ơn cá nhân Chủ tịch JICA và cơ quan này đã luôn đồng hành, tích cực hỗ trợ Việt Nam trong nhiều năm qua; khẳng định nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản thông qua JICA, với hàm lượng công nghệ cao, tính bền vững và hiệu quả dài hạn, đã đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật của Việt Nam.

Thời gian gần đây, JICA đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Việt Nam để hai bên ký kết 3 thỏa thuận vay gần 90 tỷ Yên trong năm 2025, nhằm hỗ trợ Việt Nam cải thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu, nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

ƯU TIÊN ODA THẾ HỆ MỚI

Tại cuộc tiếp, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch JICA Tanaka Akihiko vui mừng nhận thấy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, thực chất trên tất cả các lĩnh vực. Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, là đối tác số 1 về hợp tác ODA và lao động, đứng thứ 3 về đầu tư, thứ 4 về thương mại và du lịch.

Năm 2025, hợp tác ODA giữa hai nước tăng hơn 600 triệu USD; kim ngạch thương mại hai chiều lần đầu tiên vượt mốc 50 tỷ USD; đầu tư từ Nhật Bản tăng gần 4 tỷ USD với gần 300 dự án đầu tư mới. Hợp tác song phương cũng đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an ninh kinh tế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết trong chuyến thăm chính thức Việt Nam vừa qua của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai bên đã nhất trí làm sâu sắc hơn quan hệ Việt Nam - Nhật Bản, cùng thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ngay sau chuyến thăm, Thủ tướng đã phê duyệt danh mục các nhiệm vụ hợp tác với Nhật Bản, giao các bộ, ngành Việt Nam thực hiện theo thời hạn, lộ trình cụ thể, định kỳ rà soát và xử lý kịp thời vướng mắc.

Đánh giá cao đề xuất của JICA về định hướng mới trong hợp tác ODA với Việt Nam giai đoạn tới, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng các lĩnh vực được đề xuất cơ bản phù hợp với trọng tâm ưu tiên phát triển của Việt Nam cũng như định hướng hợp tác đã được lãnh đạo hai nước thống nhất.

Thủ tướng đề nghị JICA trao đổi cụ thể với Bộ Tài chính và các cơ quan phía Việt Nam để lựa chọn những chương trình, dự án khả thi, có khả năng triển khai sớm; đồng thời rà soát để sớm ký kết Hiệp định tạo thuận lợi cho các dự án viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản.

Chia sẻ về một số định hướng phát triển và nhiệm vụ chiến lược của Việt Nam, Thủ tướng đề nghị JICA nghiên cứu hỗ trợ Việt Nam thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó ưu tiên phát triển khoa học công nghệ, đổi mới công nghệ, tăng năng suất lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thủ tướng đề nghị JICA cung cấp cho Việt Nam các khoản vay ODA thế hệ mới với điều kiện vay ưu đãi hơn, thủ tục linh hoạt hơn trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công nghệ vũ trụ, năng lượng, cơ sở hạ tầng, phòng chống thiên tai và phát triển chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, Thủ tướng đề nghị JICA thúc đẩy nghiên cứu, sớm triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số; tăng cường hợp tác đào tạo nhân lực lãnh đạo, quản lý, đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

JICA ĐỀ XUẤT 4 TRỤ CỘT HỢP TÁC

Thủ tướng cũng đề nghị JICA phối hợp với Bộ Tài chính, các bộ, ngành và địa phương Việt Nam xây dựng danh mục hợp tác giai đoạn 2026 - 2030; thúc đẩy ký thỏa thuận vay cho dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III trong năm 2026; đẩy nhanh tiến độ dự án Đại học Việt - Nhật, một trong những dự án biểu tượng trong quan hệ hai nước; cùng các dự án phát triển hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh đó, Thủ tướng đề nghị triển khai cơ chế Tổ công tác 3 bên gồm Bộ Tài chính, Đại sứ quán Nhật Bản và JICA để trao đổi về các dự án còn vướng mắc, đề xuất hướng xử lý; thúc đẩy hợp tác với các địa phương, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM, nhất là trong phát triển hạ tầng chiến lược.

Về phần mình, Chủ tịch JICA Tanaka Akihiko cảm ơn Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đánh giá cao những đóng góp của JICA và dành thời gian tiếp đoàn; chúc mừng Thủ tướng được bầu giữ cương vị người đứng đầu Chính phủ; đồng thời đánh giá cao đường lối, định hướng và những thành tựu phát triển của Việt Nam.

Ông Tanaka Akihiko cho biết JICA đã đề xuất những định hướng mới trong hợp tác ODA với Việt Nam giai đoạn tới, gồm 4 trụ cột: phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng; xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách; phát triển cơ sở hạ tầng.

Chủ tịch JICA nhấn mạnh khoa học công nghệ là một trọng tâm hợp tác giữa Nhật Bản nói chung, JICA nói riêng với Việt Nam. Trong đó, hai bên có thể thúc đẩy hợp tác phóng vệ tinh LOTUSat-1; đào tạo nhân lực lãnh đạo, quản lý phục vụ chuyển đổi số; đào tạo nhân lực bán dẫn; triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách của Nhật Bản dành cho Việt Nam trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Hai bên cũng trao đổi về việc tiếp tục thúc đẩy tiến độ một số dự án, chương trình hợp tác cụ thể như dự án đầu tư xây dựng Trường Đại học Việt - Nhật, dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến số 2, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng mong muốn JICA tiếp tục đồng hành, thúc đẩy triển khai thực chất các nội dung hợp tác với phía Việt Nam bằng cách làm mới, đóng góp thiết thực cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công các mục tiêu phát triển.

Nhất trí với các nội dung Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập, Chủ tịch JICA Tanaka Akihiko đề nghị Thủ tướng tiếp tục quan tâm, chỉ đạo để JICA đóng góp nhiều hơn vào việc thúc đẩy quan hệ song phương lên tầm cao mới, hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu phát triển và xây dựng thêm nhiều dự án biểu tượng trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản.