Tiềm ẩn rủi ro, thị trường lao động năm 2024 khó khởi sắc
Lý Hà
24/01/2024, 06:00
Thị trường lao động Việt Nam được xác định đóng vai trò trọng yếu của nền kinh tế như các thị trường tài chính, tiền tệ, bất động sản. Tuy nhiên, dự báo thị trường lao động Việt Nam năm 2024 vẫn khó có thể khởi sắc bởi nhiều nguyên nhân nội tại cũng như tác động từ bên ngoài.
Thị trường lao động năm 2024 khó khởi sắc
Ngày 10/1/2023, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 06/NQ-CP về phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững và hội nhập quốc tế. Sau một năm thực hiện Nghị quyết này, thị trường lao động vẫn bộc lộ nhiều hạn chế cần phải tiếp tục chấn chỉnh, điều chỉnh các giải pháp để tiếp tục thực hiện trong năm 2024.
THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG 2023, PHỤC HỒI CUỐI NĂM
Nhiều nhận định thị trường lao động năm 2023 vẫn đang dần hồi phục nhưng chưa thể khởi sắc. Theo các số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy, lực lượng lao động tham gia vào thị trường lao động tính từ 15 tuổi trở lên đạt 52,4 triệu người, tăng 666,5 nghìn người so với năm trước.
Số lao động có việc làm đạt 51,3 triệu người, tăng 683,0 nghìn người (tương ứng tăng 1,35%) so với năm 2022; tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị là 2,55%, đạt mục tiêu cả năm dưới 4%. Nhu cầu tuyển dụng lao động của doanh nghiệp trong 9 tháng đầu năm 2023 vẫn cao hơn so với số lao động bị mất việc, thôi việc; số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường (217,7 nghìn doanh nghiệp) cao hơn so với số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (172,6 nghìn doanh nghiệp) nên đã có thêm nhiều việc làm cho người lao động.
"Từ năm 2024, chúng tôi phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh thực hiện các giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao trong một số ngành nghề thế giới đang rất cần như: nhân lực công nghệ chip bán dẫn, hydrogen, đào tạo chứng chỉ, tín chỉ carbon, phục vụ chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn".
Cục Việc làm, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.
Năm 2023, báo cáo của Cục việc làm, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cho thấy số lao động mất việc làm có xu hướng giảm (quý sau so với các quý trước của năm): quý 3/2023, số lao động nghỉ giãn việc là 54,2 nghìn người, giảm 187,3 nghìn người so với quý 2/2023; số lao động mất việc làm là 118,4 nghìn người, giảm 99,4 nghìn người so với quý 2/2023.
Sang quý 4/2023, chỉ số sử dụng lao động của các doanh nghiệp công nghiệp đều tăng hơn, cụ thể, tháng 11/2023 là 100,9% so với cùng kỳ tháng trước. Chỉ số này ở ngành công nghiệp chế biến - chế tạo là 101%. Chỉ số sử dụng lao động của doanh nghiệp ở các địa phương có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất có tốc độ tăng nhiều hơn: Hà Nội là 100,6%, Hải Phòng 101%, Bình Dương 101,5%, %, TP. Hồ Chí Minh 100,4%…
Số người có việc làm phi chính thức (gồm cả lao động làm việc trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản) trong quý 3/2023 là 33,4 triệu người, tăng 355.800 người so với cùng kỳ năm trước.
Về tỷ lệ lao động qua đào tạo, năm 2023 đạt 68%, trong đó tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 27-27,5%; tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị khoảng 2,76%. Tuy nhiên, hiện cả nước vẫn còn khoảng 38 triệu lao động qua đào tạo, nhưng chưa có chứng chỉ bằng cấp.
Báo cáo của Cục việc làm cũng chỉ rõ: cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch tích cực, lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản là 13,8 triệu người, giảm 118,9 nghìn người, tương ứng giảm 0,9% so với năm trước; khu vực công nghiệp và xây dựng là 17,2 triệu người, tăng 248,2 nghìn người, tương ứng tăng 1,5%; khu vực dịch vụ với 20,3 triệu người, tăng 553,6 nghìn người, tương ứng tăng 2,8% và duy trì mức tăng cao nhất so với hai khu vực còn lại.
Như vậy, dù thị trường lao động trong 2 quý đầu năm gặp khá nhiều khó khăn nhưng sang hai quý cuối năm đã có dấu hiệu phục hồi.
ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO
Thị trường lao động Việt Nam dù đã có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn tồn tại những mặt hạn chế như sự mất cân đối cung - cầu lao động cục bộ và sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền, khu vực, ngành nghề kinh tế; cơ chế kết nối cung - cầu và tự cân bằng của thị trường còn yếu. Chất lượng cung lao động còn nhiều bất cập, hạn chế, chưa đáp ứng cho cầu lao động của một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, bền vững và hội nhập.
Số lao động phi chính thức tăng trong năm 2023 cũng như trên 38 triệu lao động chưa có bằng cấp chứng chỉ đã phản ánh về chất lượng lao động chưa được cải thiện và công việc bấp bênh, thiếu tính ổn định. Hơn nữa, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên còn cao (tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi quý 3/2023 là 7,86%, tăng 0,45 điểm phần trăm so với quý trước) cũng là một vấn đề rất đáng quan tâm trên thị trường lao động.
Về phát triển thị trường lao động, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 06/NQ-CP nhằm đưa thị trường lao động hoạt động linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững hơn. Nghị quyết đã đưa ra một tầm nhìn dài hạn để hoạch định các chính sách xây dựng phát triển thị trường lao động. Năm 2024, liệu thị trường lao động có khởi sắc hay không với hàm nghĩa số việc làm nhiều hơn, cung cầu lao động hợp lý hơn có lẽ vẫn là một thách thức rất lớn.
Hiện, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang đẩy mạnh các hoạt động dịch vụ việc làm, phát triển sàn giao dịch việc làm trực tuyến quốc gia để tăng cường các hoạt động kết nối cung – cầu lao động, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ việc làm nhằm tăng sự linh hoạt trong việc cung ứng và sử dụng lao động, phù hợp với xu thế tất yếu của thị trường lao động.
Ngoài ra, trong năm 2024 các chính sách về tiền lương, điều kiện làm việc đang được cải cách, sửa đổi cùng các chính sách an toàn, vệ sinh lao động, chính sách trợ cấp thất nghiệp và bảo vệ việc làm cũng sẽ tạo nên những nét mới giúp cho thị trường lao động trở nên linh hoạt hơn…
Đặc biệt, lĩnh vực đào tạo vẫn đang chịu áp lực lớn trước sự thay đổi công nghệ kỹ thuật số hay sự chuyển đổi sang ngành, nghề thân thiện với môi trường. Cục Việc làm cho biết: “Từ năm 2024, chúng tôi phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh thực hiện các giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao trong một số ngành nghề thế giới đang rất cần như: nhân lực công nghệ chip bán dẫn, hydrogen, đào tạo chứng chỉ, tín chỉ carbon, phục vụ chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”.
Về xây dựng chính sách, Cục Việc làm đã xác định, nhiệm vụ then chốt là xây dựng Luật Việc làm (sửa đổi). Khi xây dựng dự án luật này, Cục xác định nguyên lý xuyên suốt là việc làm phải gắn với thị trường lao động, là luật hóa chủ trương phát triển thị trường lao động. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ việc làm không chỉ dành cho đối tượng yếu thế mà còn khơi nhiều nội dung mới như việc làm xanh, việc làm công bằng, việc làm cho người cao tuổi…
Nhìn chung, năm 2024, dự báo các rủi ro tiềm ẩn từ môi trường kinh tế thế giới vẫn tiếp tục tác động tiêu cực lên triển vọng phục hồi tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Khả năng phục hồi kinh tế toàn cầu chưa rõ ràng.
Ở trong nước, những khó khăn, thách thức vẫn đan xen, trong khi động lực truyền thống còn yếu, động lực tăng trưởng mới chưa rõ, nên năm 2024 dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam ở mức nhỏ hơn 6,5%.
Các doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp FDI vẫn đối diện với nhiều khó khăn, nên khả năng tạo ra nhiều việc làm sẽ rất hạn chế. Vì thế với những nỗ lực như trên, thị trường lao động năm 2024 dự báo vẫn khó khởi sắc như trước đại dịch Covid-19...
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 04-2024 phát hành ngày 22-1-2024. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Lừa đảo "bán thuốc lá giá rẻ, chiết khấu cao" chiếm đoạt hơn 76 tỷ đồng
Bị cáo hứa hẹn chiết khấu bán hàng với giá cao hơn nhiều lần so với giá bán trên thị trường và nhận ký gửi hàng khiến nhiều người tin tưởng, đưa số tiền hơn 76 tỷ đồng...
Nguy cơ bị chiếm đoạt tài sản khi cài app giả mạo "VSSID.apk" chứa mã độc
Cơ quan Bảo hiểm xã hội phát hiện một ứng dụng giả mạo nhắm vào người dùng VssID - Bảo hiểm xã hội số. Ứng dụng giả mạo này chứa mã độc nhằm chiếm đoạt thông tin, tài sản của người dùng...
Xây dựng lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế
Bộ Y tế được giao phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Nghị định về tăng mức đóng bảo hiểm y tế từ năm 2027, theo lộ trình phù hợp với việc mở rộng phạm vi quyền lợi, mức hưởng bảo hiểm y tế. Trong đó, tiếp tục nâng mức hỗ trợ đóng cho các đối tượng chính sách, người thuộc hộ cận nghèo, người khuyết tật, người yếu thế...
VCCI: Rất bất cập nếu mở rộng trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Dự thảo đề xuất hoàn thiện quy định về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với một số tội thuộc nhóm tội về thuế, lao động, tài chính, bảo hiểm, các tội về tài sản như cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, các tội về sử dụng đất đai...
Dễ kiếm việc làm nếu có kỹ năng đa nhiệm
Trước bối cảnh các doanh nghiệp Thủ đô đang phải thắt chặt quản trị để ứng phó với chi phí đầu vào biến động, những lao động sở hữu kỹ năng đa nhiệm, và biết ứng dụng AI/công nghệ sẽ nắm giữ lợi thế cạnh tranh vượt trội...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
