Từ tháng 8/2028, thuốc gốc nhập khẩu vào Mỹ có thể phải chịu mức thuế 100% nếu các nhà sản xuất không chuyển hoạt động sản xuất sang nước này…

Theo kế hoạch, các hãng dược sẽ có 2 năm để xây dựng nhà máy và đầu tư thiết bị tại Mỹ. Nếu không đáp ứng thời hạn đó, sản phẩm của họ sẽ bị áp thuế 100%. Đến tháng 8/2029, mức thuế quan sẽ tăng gấp đôi lên 200%.

Đây là các thông tin được Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày thứ Ba (21/7).

“Biện pháp này nhằm đưa hoạt động sản xuất thuốc gốc trở lại Mỹ, đồng thời áp dụng hình phạt đối với những công ty không xây dựng nhà máy và đầu tư thiết bị trong thời hạn được quy định”, ông Trump viết.

Thuốc gốc (generic) là phiên bản được sản xuất sau khi bằng sáng chế của biệt dược hết hiệu lực, có cùng hoạt chất và tác dụng điều trị nhưng thường được bán với giá thấp hơn.

Giá thuốc đang trở thành một trong những vấn đề được ông Trump đặc biệt quan tâm trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ năm 2026, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục gây sức ép lên người dân Mỹ. Tổng thống Mỹ từ lâu đã chỉ trích việc người tiêu dùng trong nước phải trả giá thuốc cao hơn nhiều thị trường khác và nhiều lần tìm cách thu hẹp khoảng cách này.

Gần đây, chính phủ Mỹ còn ra mắt TrumpRX, nền tảng bán thuốc giảm giá trực tiếp cho người tiêu dùng.

Việc ấn định thời điểm áp thuế quan trong tương lai, kèm theo nguy cơ phải chịu mức thuế rất cao nếu không đáp ứng yêu cầu, là chiến thuật Nhà Trắng đã nhiều lần sử dụng. Cách làm này giúp Washington tạo đòn bẩy trong các cuộc đàm phán với cả chính phủ nước ngoài lẫn doanh nghiệp.

Ông Trump đã liên tục kêu gọi các hãng dược chuyển thêm hoạt động sản xuất về Mỹ. Tháng 4/2025, cơ quan chức năng của Mỹ mở cuộc điều tra ngành dược phẩm với lý do an ninh quốc gia, căn cứ theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.

Đối với các loại thuốc vẫn còn thời hạn bảo hộ bằng sáng chế, ông Trump cho biết kế hoạch thuế quan hiện nay sẽ không thay đổi. Một số thuốc nhập khẩu thuộc nhóm này có thể bị áp thuế tới 100%, song nhiều trường hợp sẽ được miễn trừ.

Nhiều tập đoàn dược phẩm lớn, như Merck và Eli Lilly, đã tránh được nguy cơ chịu mức thuế cao sau khi đạt thỏa thuận với chính quyền Mỹ.

Trong khi đó, các nhà sản xuất thuốc gốc có ít dư địa ứng phó hơn. Không giống những hãng bán thuốc còn thời hạn bảo hộ bằng sáng chế, doanh nghiệp thuốc gốc thường có biên lợi nhuận thấp và phụ thuộc nhiều vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Do đó, họ khó có thể tự gánh phần chi phí tăng thêm do thuế quan.

Ông Richard Saynor, Tổng giám đốc Sandoz Group AG, một trong những nhà sản xuất thuốc gốc lớn nhất thế giới, từng cảnh báo rằng chính sách thuế quan cao của Mỹ có thể đẩy giá thuốc lên và khiến người bệnh khó tiếp cận thuốc hơn.

Sandoz cùng các đối thủ như Teva Pharmaceutical Industries và Viatris chuyên sản xuất phiên bản tương đương của các loại biệt dược đã hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế. Công ty Thụy Sỹ này hiện sản xuất nhiều loại thuốc gốc bên ngoài Mỹ, trong đó có các nhà máy tại Canada và Áo.

Trong số các đối tác thương mại của Mỹ, Ấn Độ có nguy cơ chịu tác động nặng nề nhất do là nước xuất khẩu thuốc gốc lớn nhất vào thị trường này.

Theo Bộ Thương mại Ấn Độ, dược phẩm nằm trong 3 nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của nước này sang Mỹ, với tổng kim ngạch đạt 10,5 tỷ USD trong tài khóa 2024-2025.

Nếu dược phẩm bị áp thuế quan cao hơn, hơn 40% kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng bất lợi, tính cả những mặt hàng vốn đã bị đánh thuế như thép, nhôm và ô tô.

Tuy nhiên, hiện chưa rõ các công ty dược phẩm Ấn Độ sẽ thực sự phải chịu mức thuế quan bao nhiêu. Thỏa thuận thương mại được hai nước ký hồi tháng 2 quy định rằng Ấn Độ sẽ “nhận được kết quả đã qua đàm phán đối với thuốc gốc và nguyên liệu dược phẩm”.

Những đe dọa thuế quan với dược phẩm trước đây của ông Trump từng làm dấy lên lo ngại nguồn cung thuốc giá rẻ từ Ấn Độ vào Mỹ sẽ bị gián đoạn.

Theo một phân tích trước đó của hãng tin Bloomberg dựa trên dữ liệu từ công ty nghiên cứu y tế Symphony Health, những sản phẩm có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn nhất gồm thuốc tránh thai đường uống, thuốc điều trị cao huyết áp và thuốc chống trầm cảm. Đây đều là những loại thuốc được kê đơn phổ biến tại Mỹ.

Riêng với thuốc tránh thai, khoảng 65% số đơn thuốc dạng viên tại Mỹ trong năm 2024 sử dụng sản phẩm do hai công ty Ấn Độ là Glenmark Pharmaceuticals và Lupin sản xuất.

Trong một diễn biến khác, Nhà Trắng đang tìm cách thay thế mức thuế quan toàn cầu 10% áp lên hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết vô hiệu hóa thuế đối ứng. Mức thuế 10% tạm thời này sẽ hết hiệu lực vào ngày thứ Sáu (24/7).

Để tiếp tục duy trì sức ép thương mại, chính quyền ông Trump dự kiến công bố các mức thuế mới đối với hàng hóa từ hàng chục quốc gia trong tuần này. Washington dự kiến sẽ lấy lý do các quốc gia này chưa áp dụng quy định đủ nghiêm ngặt để ngăn chặn tình trạng lao động cưỡng bức.