Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích gay gắt Tây Ban Nha vì cho rằng nước này đóng góp không đủ cho Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong bối cảnh liên minh quân sự này đang đối mặt với nhiều căng thẳng giữa các thành viên...

“Tây Ban Nha là một đối tác tồi tệ trong NATO. Họ không tham gia. Họ không chi trả. Tôi không muốn liên quan gì đến Tây Ban Nha. Hãy cắt toàn bộ giao thương với Tây Ban Nha, kể cả các chuyến thăm”, ông Trump nói tại cuộc họp báo ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, cùng Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày thứ Tư (8/7).

“Đừng nói chuyện với họ nữa. Chẳng còn hy vọng gì ở họ nữa", Tổng thống Mỹ tiếp tục. Ông cho biết “còn một vài nước khác”, nhưng nhấn mạnh riêng Tây Ban Nha khi đề cập tới các thành viên NATO mà ông cho rằng cần chi nhiều hơn cho năng lực quân sự.

Đây là diễn biến mới nhất trong mâu thuẫn giữa ông Trump và Chính phủ Tây Ban Nha liên quan tới chi tiêu quốc phòng. Tây Ban Nha là thành viên duy nhất của NATO chưa cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% tổng sản phẩm trong nước (GDP) vào năm 2035, theo mục tiêu được đưa ra vào năm ngoái.

Các nhà lãnh đạo NATO đang nhóm họp tại thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ trong bối cảnh liên minh này đối mặt với một phép thử lớn về uy tín và khả năng duy trì vai trò trong tương lai. Các mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới của các nước châu Âu đang chịu sức ép lớn từ Nhà Trắng.

Cuộc gặp tại Ankara diễn ra một năm sau khi các đồng minh NATO nhất trí tăng gấp hơn hai lần mức chi tiêu quốc phòng. Khi đó, Tây Ban Nha đạt được một thỏa thuận ngoại lệ, do nước này là thành viên duy nhất từ chối cam kết với các mục tiêu chi tiêu cao hơn. Thời điểm đó, ông Trump từng dọa sẽ có cách tiếp cận cứng rắn hơn trong thương mại với Tây Ban Nha vì lập trường này.

Theo dữ liệu của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Tây Ban Nha chi 2,1% GDP cho quốc phòng trong năm 2025, tăng so với mức 1,4% vào năm 2021. Tuy vậy, tỷ lệ này vẫn thấp hơn nhiều nước châu Âu khác.

Tại cuộc họp báo ở Ankara, ông Rutte - ngồi cạnh ông Trump - đã lên tiếng nhắc rằng Tây Ban Nha đã nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP.

“Ông đã khiến Tây Ban Nha chi 2%. Họ đã chi tiền, họ đã có bước tiến rất lớn trong năm ngoái”, ông Rutte nói. Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO cũng thừa nhận vẫn còn “nhiều vấn đề cần giải quyết” liên quan tới Tây Ban Nha.

Phản hồi trước phát biểu của ông Trump, Văn phòng Thủ tướng Tây Ban Nha cho rằng đây không phải điều bất ngờ. Theo hãng tin Reuters, cơ quan này cũng nhấn mạnh quan hệ giữa Mỹ và Tây Ban Nha vẫn mang lại lợi ích cho cả hai bên, cả trong thương mại lẫn quốc phòng.

Tại cuộc họp báo, ông Trump tiếp tục chỉ trích NATO, nói rằng ông “rất không hài lòng với NATO”, dù vẫn gọi ông Rutte là “một nhà lãnh đạo tuyệt vời”. Quan hệ giữa hai người từng gây chú ý trong năm qua, sau khi ông Rutte gọi Tổng thống Mỹ là “bố” và liên tục tìm cách thuyết phục Washington duy trì cam kết với NATO.

Căng thẳng trong nội bộ NATO cũng gia tăng sau khi ông Trump bày tỏ thất vọng vì các đồng minh không tham gia chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran.

Cũng tại cuộc họp báo, Tổng thống Trump ngày thứ Tư cũng nói rằng ông coi lệnh ngừng bắn với Iran là “đã chấm dứt”, khiến thị trường chứng khoán toàn cầu giảm mạnh.

Trái phiếu Tây Ban Nha vốn đã chịu áp lực bán ra trước cuộc họp báo và tiếp tục giảm sau phát biểu của ông Trump. Lợi suất trái phiếu chính phủ Tây Ban Nha kỳ hạn 10 năm tăng gần 0,1 điểm phần trăm, lên 3,5682%.

Trong phiên giao dịch ngày thứ Tư, chỉ số chứng khoán IBEX 35 của Tây Ban Nha giảm hơn 2,8%. Chỉ số Stoxx 600 toàn châu Âu giảm 1,9%, trong khi giá dầu tăng vọt sau phát biểu của ông Trump rằng lệnh ngừng bắn với Iran đã kết thúc.

Đầu tuần này, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker nói với kênh CNBC rằng những căng thẳng hiện nay về chi tiêu quốc phòng của các nước châu Âu chỉ là “những khó khăn trong giai đoạn trưởng thành”.

“Tôi cho rằng đây chỉ là những thách thức mà chúng ta từng xử lý cùng nhau trước đây”, ông Whitaker nói. Ông cũng lưu ý rằng các nước châu Âu hiện chi tiêu quốc phòng ở mức rất khác nhau. Theo ông, một số nước vẫn “tụt lại phía sau” và sẽ phải cam kết tăng chi tiêu trong thập kỷ tới.