Ngày 28/8, Tổng thống Donald Trump đã công bố một động thái chưa từng có tiền lệ của Mỹ là giành quyền kiểm soát 1/5 trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela...

Thỏa thuận này được xem là một hành động đặt cược vào khả năng của các công ty Mỹ trong việc hồi sinh ngành công nghiệp năng lượng đang chìm sâu trong khủng hoảng của của quốc gia Nam Mỹ là thành viên Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC), đồng thời mang đến một nguồn cung dầu thô mới nhằm giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu tại Mỹ - theo hãng tin Reuters.

Ông Trump không tiết lộ nhiều chi tiết về thỏa thuận, chỉ cho biết rằng Mỹ đã giành được quyền kiểm soát đa số đối với một trữ lượng hơn 65 tỷ thùng dầu đã được chứng minh của Venezuela. Tham gia cùng Chính phủ Mỹ trong thỏa thuận này có các doanh nghiệp tư nhân.

Lãnh đạo Venezuela đã lên tiếng hoan nghênh thỏa thuận, cho rằng thỏa thuận sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách của Chính phủ nước này.

Thỏa thuận mới đánh dấu một sự mở rộng đáng kể vai trò của Mỹ trong ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, khi chính quyền ông Trump tìm cách hồi sinh hoạt động sản xuất “vàng đen” của Venezuela và đảm bảo thêm nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu của Mỹ.

Venezuela hiện đang nắm giữ trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới, ước tính khoảng 303 tỷ thùng, nhưng chỉ sản xuất khoảng 1,25 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với tiềm năng do hậu quả của nhiều năm thiếu đầu tư, quản lý yếu kém và các biện pháp trừng phạt.

"Với sự chỉ đạo của tôi, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đã làm việc nghiêm túc với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez, và thông qua một thỏa thuận đối tác với doanh nghiệp tư nhân, đã giành được quyền kiểm soát đa số đối với hơn 65 tỷ thùng dầu đã được chứng minh của Venezuela, mà không tốn chi phí nào đối với người nộp thuế Mỹ”, ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social.

Thông báo này được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán giữa Mỹ và Venezuela về một thỏa thuận cho phép các công ty Mỹ tiếp cận lâu dài với một nhóm các mỏ dầu của Venezuela và đảm bảo nguồn cung dầu thô cho Mỹ - Reuters cho biết.

Giới chức Venezuela đang chuẩn bị ký các thỏa thuận vào tuần tới để cấp quyền thăm dò và khai thác dầu mới cho một số công ty, đặc biệt là các công ty Mỹ.

Các nguồn thạo tin cho biết một mô hình cho thuê mỏ đang được xem xét, trong đó các mỏ dầu của Venezuela có thể được các nhà sản xuất Mỹ đấu giá, nhưng hình thức hợp tác này có thể đối mặt với các thách thức về pháp lý và hiến pháp ở Venezuela, nơi nhà nước vẫn giữ quyền kiểm soát các hoạt động cốt lõi của ngành công nghiệp dầu mỏ.

Ông Trump không tiết lộ cấu trúc của thỏa thuận, các mỏ hoặc các công ty liên quan, hoặc cách Mỹ sẽ thực hiện quyền kiểm soát trữ lượng dầu nói trên. Một danh sách mà Reuters xem được cho thấy các mỏ trong khuôn khổ thỏa thuận này nằm ở vùng Vành đai Orinoco và khu vực Hồ Maracaibo.

Ông Rubio mô tả thỏa thuận này là một thắng lợi cho cả hai quốc gia. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông rằng thỏa thuận sẽ đảm bảo nguồn dầu ổn định ở mức giá rẻ cho Mỹ và giúp giảm giá xăng dầu ở Mỹ. Đối với Venezuela, Ngoại trưởng Mỹ cho rằng thỏa thuận sẽ mang lại gần 100 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân, hỗ trợ hàng ngàn công việc có thu nhập cao và giúp tái thiết nền kinh tế của quốc gia này.

Bà Rodriguez, người trở thành lãnh đạo lâm thời sau khi Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro vào tháng 1, cùng ngày 28/8 nói rằng thỏa thuận sẽ cho phép tăng đáng kể sản lượng dầu của Venezuela thông qua việc phát triển 17 mỏ chiến lược và mang lại số tiền thuế lên tới 209 tỷ USD cho nước này.

"Những khoản đầu tư này sẽ đóng góp không chỉ vào việc phục hồi và hiện đại hóa ngành công nghiệp dầu khí của chúng tôi, mà còn góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước, an ninh năng lượng trong khu vực và cải thiện sự cân bằng trên thị trường quốc tế”, bà nói trong một tuyên bố.

Theo Reuters, các nhà phân tích cho biết họ cần xem thêm chi tiết về cấu trúc pháp lý và tài chính của thỏa thuận trước khi đánh giá liệu thỏa thuận có thể thu hút đầu tư đáng kể hay không. Cũng chưa rõ liệu thỏa thuận này có thể giúp giảm giá xăng dầu ở Mỹ trong ngắn hạn hay không, vì việc phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết để sản xuất, vận chuyển và lọc hóa loại dầu thô nặng của Venezuela có thể mất nhiều năm.

Ông David Goldwyn, Chủ tịch công ty Goldwyn Global Strategies, cho biết chưa rõ liệu một hợp đồng thuê mỏ dầu của Chính phủ Mỹ có cơ sở pháp lý theo Hiến pháp của Venezuela và luật dầu khí mới của nước này hay không, đồng thời nói rằng “chưa có tiền lệ nào về việc Chính phủ Mỹ tham gia vào một hợp đồng thuê mỏ để vận hành các mỏ dầu”.

Ông Goldwyn cũng đặt câu hỏi liệu kế hoạch này có giải quyết được những trở ngại đã cản trở đầu tư vào Venezuela trong nhiều năm qua hay không. "Rất khó để dạng thỏa thuận như thế này có thể thúc đẩy đầu tư ở quy mô lớn” - ông nói, đề cập tới bất ổn chính trị, lưới điện không đủ, khả năng xuất khẩu hạn chế và chính sách dễ thay đổi của Chính phủ đối với ngành công nghiệp dầu khí.

Kể từ khi lật đổ ông Maduro, Washington đã cố gắng đảm bảo một dòng chảy ổn định của dầu thô từ Venezuela tới các nhà máy lọc dầu của Mỹ, đồng thời thúc đẩy dòng vốn đầu tư của Mỹ vào ngành công nghiệp dầu mỏ của quốc gia này.

Chính quyền ông Trump đang đương đầu với áp lực lớn trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 trong việc trấn an mối lo ngại của người tiêu dùng về tình trạng giá xăng dầu tăng cao. Nguồn cung dầu rẻ hơn và sản lượng dầu tăng thêm có thể giúp ích cho nỗ lực đó.

Mỹ cũng đang tìm kiếm các giải pháp để làm đầu Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR) của nước này, bao gồm phương án hoán đổi dầu thô với các nhà sản xuất Mỹ.

Venezuela đã quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ vào những năm 1970, đặt công ty nhà nước PDVSA vào trung tâm của ngành.

Dưới thời Tổng thống Hugo Chavez, Chính phủ Venezuela đã thắt chặt kiểm soát đối với ngành dầu khí, buộc các nhà sản xuất nước ngoài phải tham gia vào các liên doanh do nhà nước lãnh đạo và sau đó tịch thu tài sản của các công ty nước ngoài đó, bao gồm các dự án do ExxonMobil và ConocoPhillips điều hành.

Dưới thời cựu Tổng thống Maduro, sản lượng dầu của Venezuela sụt giảm chóng mặt.