TP.Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh giám sát các mối nguy ngay trong quá trình lưu thông, kinh doanh thực phẩm trên thị trường, thay vì chờ phát hiện vi phạm hay xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm. Từ lấy mẫu kiểm nghiệm, cảnh báo sớm đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm, Thành phố hướng tới xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm chủ động hơn, kiểm soát rủi ro ngay từ các mắt xích của chuỗi cung ứng.

UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch số 315/KH-UBND ngày 22/6/2026 về phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên địa bàn năm 2026 nhằm triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm, góp phần giảm thiểu số vụ ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm.

CHUYỂN TỪ XỬ LÝ SỰ CỐ SANG GIÁM SÁT MỐI NGUY

Theo kế hoạch, các hoạt động được triển khai trên phạm vi toàn thành phố trong năm 2026, áp dụng đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, các cơ sở giáo dục, khu công nghiệp, khu chế xuất và cộng đồng dân cư.

Trọng tâm của kế hoạch, Thành phố yêu cầu tăng cường giám sát các mối nguy an toàn thực phẩm trong quá trình lưu thông và kinh doanh thực phẩm trên thị trường, thay vì chỉ tập trung xử lý khi xảy ra sự cố hoặc phát hiện vi phạm.

Các cơ quan chức năng được yêu cầu tập trung phát hiện sớm, cảnh báo, truy xuất nguồn gốc và xử lý các sản phẩm không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm theo quy định. Hoạt động giám sát được triển khai đối với những nhóm đối tượng có nguy cơ cao như bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và các đơn vị cung cấp nguyên liệu thực phẩm cho số lượng lớn người sử dụng.

Không chỉ giám sát sản phẩm cuối cùng, kế hoạch còn yêu cầu kiểm soát các yếu tố có thể phát sinh nguy cơ trong toàn bộ quá trình chế biến, bảo quản, vận chuyển và kinh doanh thực phẩm. Trong đó, trọng tâm giám sát bao gồm nguồn nguyên liệu đầu vào, điều kiện bảo quản thực phẩm, nhiệt độ chế biến và lưu giữ thực phẩm, nguy cơ ô nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, việc lưu mẫu thức ăn, vệ sinh dụng cụ, trang thiết bị cũng như thực hành của người trực tiếp chế biến thực phẩm.

Cách tiếp cận này nhằm nhận diện sớm các nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ những mắt xích đầu tiên của chuỗi cung ứng, qua đó giảm thiểu khả năng thực phẩm không bảo đảm chất lượng lưu thông trên thị trường và đến tay người tiêu dùng.

TĂNG CƯỜNG LẤY MẪU KIỂM NGHIỆM, CẢNH BÁO SỚM NGUY CƠ

Để phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn thực phẩm, chính quyền Thành phố chỉ đạo các cơ quan chức năng đẩy mạnh lấy mẫu và kiểm nghiệm đối với các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao. Nội dung giám sát tập trung vào các chỉ tiêu vi sinh, hóa lý, phụ gia, chất cấm và các tác nhân có khả năng gây ngộ độc thực phẩm.

Theo kế hoạch, một số nhóm thực phẩm được tăng cường giám sát gồm thủy sản có nguy cơ hình thành Histamine (được hình thành chủ yếu do sự phân hủy protein trong thực phẩm bởi các loại vi khuẩn); các sản phẩm như patê, chả lụa, thịt nguội và thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ nhiễm vi sinh; các sản phẩm sử dụng trứng, bơ có nguy cơ nhiễm Salmonella (tình trạng ngộ độc thực phẩm phổ biến gây viêm dạ dày ruột); nước đá dùng liền, nước uống có nguy cơ ô nhiễm vi sinh; thức ăn đường phố có nguy cơ ô nhiễm trong quá trình chế biến, bảo quản và kinh doanh.

Hoạt động giám sát cũng được triển khai tại các vùng sản xuất, chợ đầu mối và các cơ sở cung cấp suất ăn quy mô lớn nhằm kịp thời phát hiện các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến số lượng lớn người tiêu dùng.

Bên cạnh việc lấy mẫu kiểm nghiệm, Thành phố sẽ tăng cường phân tích, đánh giá và cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm theo thời điểm, mùa vụ, địa bàn và nhóm thực phẩm có nguy cơ cao. Các đợt cao điểm giám sát sẽ tập trung vào thời gian nắng nóng, mưa bão, lễ hội, sự kiện tập trung đông người, thời điểm khai giảng năm học, các kỳ thi và các dịp cao điểm tiêu dùng thực phẩm như Tết Nguyên đán.

Song song với công tác giám sát nguy cơ, các hoạt động kiểm tra và hậu kiểm cũng được tăng cường đối với bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống tại trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất, bệnh viện, các cơ sở phục vụ khách du lịch và thức ăn đường phố.

Đối với những cơ sở có dấu hiệu vi phạm hay có cảnh báo từ hoạt động giám sát, kiểm nghiệm, Thành phố sẽ tổ chức kiểm tra chuyên đề hoặc kiểm tra đột xuất. Các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định; thực phẩm không bảo đảm an toàn sẽ bị ngăn chặn lưu thông trên thị trường, đồng thời công khai các cơ sở vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm.

Sở An toàn Thực phẩm chịu trách nhiệm chủ trì triển khai công tác giám sát nguy cơ, cảnh báo an toàn thực phẩm, điều tra và phối hợp xử lý các vụ ngộ độc thực phẩm; đồng thời làm đầu mối hướng dẫn, phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch.

Trước đó, UBND TP.Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch về triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm giai đoạn 2026 - 2030. Cụ thể, từ khâu chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển đến tiêu thụ, thịt gia cầm lưu thông trên toàn địa bàn TP.Hồ Chí Minh sẽ từng bước được nhận diện và truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số. Mục tiêu nhằm xây dựng hệ thống dữ liệu truy xuất minh bạch, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng sản phẩm.