Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm

Tại dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Y tế đề xuất cơ chế chuyển việc quản lý an toàn thực phẩm từ “kiểm soát từng khâu riêng lẻ” sang “quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm”, bảo đảm quản lý chặt chẽ từ yếu tố đầu vào đến sản xuất, chế biến, lưu thông, tiêu dùng thực phẩm.

CẦN GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ

Góp ý vào nội dung này, Hiệp hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị làm rõ phạm vi quản lý theo chuỗi, tập trung vào các yếu tố liên quan trực tiếp đến an toàn thực phẩm, tránh chồng chéo với các luật chuyên ngành.

Đơn vị này cũng cho rằng cần giữ ổn định cơ chế “tự công bố”, đồng thời khẳng định rõ đây là cơ chế doanh nghiệp tự công bố, tự chịu trách nhiệm, không phát sinh thủ tục hành chính trước lưu hành.

Cùng với đó, cần giảm phạm vi tiền kiểm, chỉ áp dụng đăng ký đối với sản phẩm rủi ro cao hoặc có công bố liên quan đến sức khỏe; các sản phẩm còn lại thực hiện tự công bố.

Việc đơn giản hóa hồ sơ đăng ký cũng cần được xem xét, chỉ yêu cầu tiêu chuẩn an toàn – chất lượng, phiếu kiểm nghiệm, mẫu nhãn; không yêu cầu nộp phương pháp kiểm nghiệm khi công bố, nhưng phải sẵn sàng cung cấp khi được yêu cầu.

Ngoài ra, đơn vị này cũng đề xuất thu hẹp phạm vi tiền kiểm, chỉ áp dụng đăng ký bản công bố sản phẩm đối với nhóm sản phẩm có mức độ rủi ro cao hoặc có công bố liên quan đến sức khỏe; các sản phẩm còn lại thực hiện tự công bố.

Trong khi đó, để quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm, Hiệp hội Bia-Rượu Nước giải khát Việt Nam cho rằng, cần có các giải pháp đồng bộ, liên thông để tránh chồng chéo hoặc tạo khoảng trống bỏ lọt, thông qua việc hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn thực phẩm đi kèm với các phương pháp kiểm nghiệm.

Công nhận các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế phù hợp với điều kiện của Việt Nam; nâng cao năng lực kiểm nghiệm, cơ quan quản lý; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc tiên tiến, đồng bộ dựa trên các tiêu chí về mức độ rủi ro của sản phẩm…

Việc quản lý cần tập trung vào những điểm yếu hiện nay như các sản phẩm hiện đang nằm ngoài sự quản lý của Nhà nước (hàng lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, trốn thuế, không tuân thủ các quy định hiện hành), hoặc những sản phẩm thực phẩm được tiêu dùng tại các chợ, quán ăn đường phố, bán qua thương mại điện tử/trực tuyến…

Tư duy chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” cần được thể hiện rõ nét vào dự thảo Luật lần này. Khâu “tiền kiểm”, tức là các thủ tục đăng ký ban đầu cần đơn giản, trên cơ sở rà soát, bổ sung các lỗ hổng về quản lý, thay vì siết chặt “tiền kiểm”.

Đặc biệt, trong quá trình “hậu kiểm”, cần có quy định rõ ràng về cách thức lấy mẫu, quy trình kiểm nghiệm, phương pháp kiểm nghiệm và quy định cơ quan trọng tài, trên cơ sở thông lệ quốc tế, đảm bảo tính minh bạch, khoa học, thừa nhận/công nhận lẫn nhau giữa Việt Nam và quốc gia khác.

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CẢ TIỀN KIỂM LẪN HẬU KIỂM

Đánh giá việc Bộ Y tế đề xuất giải pháp thực hiện quản lý an toàn thực phẩm từ yếu tố đầu vào đến sản xuất, chế biến, lưu thông, tiêu dùng của sản phẩm thực phẩm là hợp lý trong giai đoạn này, Công ty Cổ phần tập đoàn TH góp ý, về lâu dài cần thực hiện theo giải pháp kiểm soát toàn bộ chuỗi thực phẩm từ sản xuất, sơ chế ban đầu, trồng trọt, chăn nuôi, thu hái, đánh bắt, khai thác, hoạt động kiểm soát giết mổ đến sản xuất, chế biến, lưu thông tiêu dùng của sản phẩm thực phẩm.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ cơ chế minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Việc minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm trong chuỗi giá trị không chỉ giúp việc quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được thực hiện một cách thuận tiện, hiệu quả, có thể truy vết được nhanh chóng khi có sự cố về an toàn thực phẩm, mà còn giúp người tiêu dùng có thể chủ động trong việc tìm hiểu thông tin sản phẩm một cách chính xác. Từ đó, tạo cơ chế giám sát của xã hội đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh.

Đơn vị này cũng đề xuất quy định cấp “mã định danh” cho từng sản phẩm thông qua công nghệ blockchain và QR Code, để cơ quan quản lý và người tiêu dùng có đầy đủ thông tin đối với vòng đời của một sản phẩm khi lưu thông trên thị trường.

Tiếp thu, giải trình ý kiến của các đơn vị, Bộ Y tế khẳng định chính sách định hướng xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường quản lý tiền kiểm và hậu kiểm theo nguyên tắc quản lý rủi ro, nguy cơ tại từng mắt xích theo từng nhóm hàng hóa trong chuỗi cung ứng sản phẩm.

Chính sách làm rõ việc quản lý theo chuỗi giá trị tập trung vào kiểm soát các nguy cơ trong từng mắt xích trong chuỗi cung ứng sản phẩm. Trong chính sách cũng quy định lộ trình cho các cơ sở sản xuất một số nhóm sản phẩm thực phẩm phải đạt HACCP (chứng nhận phân tích nguy cơ và kiểm soát điểm tới hạn), ISO 22000…, chia các nhóm sản phẩm thành 3 nhóm để quản lý.

Cụ thể: đăng ký bản công bố, công bố tiêu chuẩn áp dụng, nhóm không cần đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng, mà chỉ thực hiện kiểm tra, giám sát trên thị trường.

Chính sách cũng tập trung vào việc hậu kiểm với kiểm tra theo kế hoạch hoặc kiểm tra đột xuất, tần xuất kiểm tra, truy xuất nguồn gốc. “Nội dung chính sách tập trung khắc phục một số bất cập trong thời gian vừa qua, như tình trạng một số doanh nghiệp lợi dụng quy định thông thoáng của nhà nước để sản xuất thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, quảng cáo thổi phồng công dụng của sản phẩm”, Bộ Y tế nêu rõ.

Nội dung góp ý liên quan đến quy định cụ thể sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).