Trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ: Trước hết là bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư
PGS. TS. Võ Đình Trí *
06/10/2022, 08:58
Sau “dư chấn” trái phiếu Tân Hoàng Minh, Nghị định 65/2022/NĐ-CP được kỳ vọng đem đến sự khởi sắc mới cho thị trường khi sửa đổi, bổ sung những quy định nhằm lành mạnh hóa thị trường.
Nghị định 65 được ban hành nhằm lành mạnh hóa thị trường
Nghị định 65/2022/NĐ-CP mới được ban hành quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ (Nghị định 65) đang thu hút nhiều quan tâm của thị trường. Những sửa đổi bổ sung nhằm lành mạnh hóa thị trường và định hướng để thị trường phát triển bền vững. Tuy nhiên, dư luận lại ít quan tâm đến khía cạnh bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.
NHỮNG ĐIỂM MỚI TÍCH CỰC
Thông tin đầy đủ, minh bạch là một yếu tố rất quan trọng trong việc đầu tư. Khẩu vị rủi ro của mỗi nhà đầu tư là khác nhau nhưng họ đều cần thông tin tốt để dựa vào đó mà ra quyết định.
Một điểm mới tích cực trong Nghị định 65 là quy định về chuyên trang thông tin về trái phiếu doanh nghiệp tại Sở giao dịch chứng khoán. Đây là một trách nhiệm quan trọng của Sở giao dịch chứng khoán và cũng là một trong những cách bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư hiệu quả.
Khác với cổ phiếu, trái phiếu là một công cụ huy động vốn mà doanh nghiệp có thể phát hành nhiều loại, nhiều đợt khác nhau và khả năng trả nợ hay rủi ro bị vỡ nợ là điều mà nhà đầu tư trái phiếu quan tâm nhất. Khi nhà đầu tư có thể biết được hiện trạng về các chỉ số nợ, khả năng thanh toán nợ, chi tiết dư nợ vay trái phiếu thì họ mới kiểm soát được rủi ro của khoản đầu tư.
Bởi vì trái phiếu doanh nghiệp là một khoản đầu tư trung dài hạn và các chỉ số về tài chính hoàn toàn có thể thay đổi theo thời gian. Chẳng hạn ở thời điểm phát hành, các chỉ số đều đáp ứng được các yêu cầu của nhà đầu tư, nhưng sau đó một thời gian thì có những chỉ số sẽ thay đổi. Điều này cũng giống như việc các công ty niêm yết công bố báo cáo tài chính định kỳ để cập nhật thông tin cho nhà đầu tư.
Vì yếu tố thông tin bất cân xứng trên thị trường nên quyền lợi của nhà đầu tư được bảo vệ gắn liền với trách nhiệm của tổ chức tư vấn hồ sơ chào bán cũng như trách nhiệm của tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành.
Hơn ai hết, tổ chức tư vấn chào bán là nơi nắm được được nhiều thông tin và phải rất hiểu doanh nghiệp phát hành. Do đó nếu có vấn đề phát sinh sau này thì những đơn vị này phải có trách nhiệm liên đới. Áp lực trách nhiệm sẽ khiến cho các đơn vị tư vấn kỹ càng hơn trong việc lựa chọn hồ sơ tư vấn và đề xuất các giải pháp, tránh việc cố ý thông đồng với doanh nghiệp phát hành xâm phạm lợi ích của nhà đầu tư.
Trường hợp trái phiếu phát hành riêng lẻ dành cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp, tức là những người đã phải thỏa mãn một số điều kiện nhất định như có kiến thức, am hiểu thị trường, vốn đầu tư tối thiểu, nhưng nhà đầu tư chuyên nghiệp cũng phải dựa trên các thông tin mà mình có được. Nếu thông tin bị giả tạo, không phản ánh đúng tình hình thực tế của doanh nghiệp thì chắc chắn lợi ích của nhà đầu tư sẽ bị xâm phạm.
Trách nhiệm của tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành cũng rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Thời gian qua, việc phân phối trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ chủ yếu qua các tổ chức tín dụng, các quỹ đầu tư hay công ty chứng khoán nhưng lại thiếu sự giám sát chặt chẽ, răn đe kịp thời của cơ quan quản lý nhà nước.
Theo quy định mới trong Nghị định 65, các bên trung gian phải cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin cho nhà đầu tư theo phương án phát hành trái phiếu đã được phê duyệt, đảm bảo không để nhà đầu tư nhầm lẫn giữa việc mua trái phiếu doanh nghiệp và gửi tiền tại tổ chức tín dụng, không gây hiểu lầm về trái phiếu cho nhà đầu tư như trường hợp mua trái phiếu thông qua hình thức hợp đồng góp vốn đầu tư.
Riêng với việc bảo lãnh phát hành thì phải cung cấp đầy đủ thông tin cho nhà đầu tư về phạm vi bảo lãnh phát hành, đảm bảo không có nội dung phải khiến cho nhà đầu tư nhầm lẫn giữa bảo lãnh phát hành và bảo lãnh thanh toán trái phiếu.
CẦN CHẤT LƯỢNG Ở CẢ PHÍA CUNG VÀ CẦU
Trái phiếu nói chung và trái phiếu phát hành riêng lẻ nói riêng là một công cụ huy động vốn cần thiết cho doanh nghiệp và thị trường. Tuy nhiên, để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ phát triển an toàn, lành mạnh bền vững, thì chất lượng của phía cung là một ưu tiên, hơn cả phía cầu là những tiêu chí đặt ra với nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Chất lượng của phía cung là sự minh bạch, đầy đủ, kịp thời của thông tin. Mà muốn vậy thì doanh nghiệp phát hành phải tuân thủ các chuẩn mực kế toán và báo cáo tài chính và các bên trung gian trong việc phát hành phải nghiêm khắc với trách nhiệm của mình. Cơ quan quản lý nhà nước cũng góp phần vào việc thúc đẩy nâng cao chất lượng thông tin thông qua hiệu quả của nguồn cung cấp thông tin cho thị trường như chuyên trang về trái phiếu doanh nghiệp ở Sở giao dịch chứng khoán.
Về phía nhà đầu tư chuyên nghiệp, những yêu cầu về kiến thức, số năm kinh nghiệm sẽ quan trọng hơn là giá trị danh mục đầu tư bình quân trong một thời gian, thời hạn sử dụng của giấy xác nhận là nhà đầu tư chuyên nghiệp, hay mệnh giá của trái phiếu. Bởi vì kiến thức và kinh nghiệm một khi đã có được thì chỉ có thể tăng thêm theo thời gian và với nhà đầu tư chuyên nghiệp thì không thể bắt đầu với một số vốn ít ỏi.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam so với nhiều nền kinh tế khác vẫn còn ở mức khá khiêm tốn. Nếu so theo quy mô của GDP thì đến cuối quý 2/2022, trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam chỉ chiếm 7,8% của GDP, trong khi tỷ lệ này ở Thái Lan, Trung Quốc, Malaysia, Hàn Quốc và các nước đang phát triển ở Đông Á lần lượt là 25,4%, 36,8%, 55,1%, 86,6% và 37,4%.
Như vậy tiềm năng để trái phiếu doanh nghiệp trở thành một kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế ở Việt Nam là khá lớn. Với những điểm mới của Nghị định 65 thì có nhiều hy vọng cho sự khởi sắc trở lại của thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau dư chấn trái phiếu Tân Hoàng Minh.
Tuy nhiên, cũng như các lĩnh vực khác, các quy định sẽ chỉ có hiệu quả khi nó có tính thực thi cao, nghĩa là các bên như doanh nghiệp phát hành, tổ chức đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành phải thực hiện nghiêm trách nhiệm của mình. Muốn vậy, không có cách nào khác là phải có những hình thức xử lý vi phạm có tính răn đe cao. Vì nếu lợi ích có được vẫn lớn hơn cái giá của sự vi phạm thì khó mà ngăn cản họ được.
-----
(*) Giảng viên Trường ĐH Kinh tế Tp.HCM, IPAG Business School (Paris) và AVSE Global
Trái phiếu doanh nghiệp: Không thể “tham bát bỏ mâm”
13:00, 05/10/2022
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ: “Nắng hạn chờ mưa” từ một nghị định
Cuộc đua lập ngân hàng tại Trung tâm tài chính quốc tế tăng nhiệt
Đến nay, 6 ngân hàng đã công bố kế hoạch lập công ty con tại Trung tâm tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh. Các tổ chức này hướng đến thử nghiệm mô hình kinh doanh mới, mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế và đa dạng hóa nguồn thu. Xu hướng này cho thấy sự dịch chuyển dần khỏi phụ thuộc tín dụng sang các dịch vụ tài chính có giá trị gia tăng cao hơn trong hệ thống ngân hàng...
Giá USD tự do tăng vọt, ngân hàng bán ra sát mức trần
Giá USD trên thị trường tự do tăng 80 đồng ở chiều mua vào và 100 đồng ở chiều bán ra trong sáng 28/4, đưa chênh lệch so với tỷ giá tại các ngân hàng thương mại lên khoảng 400 - 450 đồng/USD, trong khi giá USD trong hệ thống ngân hàng tiếp tục được niêm yết sát mức trần điều hành...
NCB bứt tốc mạnh mẽ trong quý 1/2026
Kết thúc quý đầu tiên của năm 2026, NCB ghi nhận hàng loạt chỉ tiêu kinh doanh tăng trưởng mạnh.
Sắp diễn ra tọa đàm “Khi thị trường đổi chiều: Hành trình thích ứng của SME”
Vào lúc 9h ngày 29/4/2026, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy sẽ tổ chức tọa đàm “Khi thị trường đổi chiều: Hành trình thích ứng của SMEs”, tập trung vào những thách thức và cơ hội của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh kinh tế vĩ mô nhiều biến động…
[Trực tiếp] Tọa đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng”
Khái niệm “ngân hàng kiến tạo số” phản ánh sự chuyển dịch vai trò của ngân hàng từ cung cấp vốn sang tham gia sâu hơn vào vận hành, quản trị và tạo giá trị cho doanh nghiệp thông qua các nền tảng số. Mô hình này mở ra cơ hội tiếp cận tín dụng nhanh hơn, tối ưu dòng tiền và kết nối hệ sinh thái kinh doanh.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Trực tiếp] Tọa đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng”](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/04/27/85071542d41441b4bed7cfeb78f6a827-86008.jpg?w=501&h=300&mode=crop)
