Vào ngày Chủ nhật (21/6), Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tái khởi động chiến tranh với Iran, trong khi Phó tổng thống JD Vance đang gặp các quan chức Iran tại cuộc đàm phán đầu tiên theo thỏa thuận hòa bình tạm thời mà hai bên mới ký kết trong tuần vừa rồi...

Theo hãng tin Reuters, cuộc đàm phán này diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock thuộc sở hữu của Qatar ở Thụy Sỹ. Trước khi ông Trump đưa ra lời cảnh báo trên, cuộc đàm phán đã bị phủ bóng bởi thông báo của Iran rằng nước này lại đóng cửa eo biển Hormuz sau một thời gian mở cửa ngắn ngủi.

Cuộc đàm phán tại Thụy Sỹ được hai bên khởi động theo điều khoản của bản ghi nhớ đã được ông Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết vào ngày 17/6. Thỏa thuận tạm thời này gia hạn lệnh ngừng bắn mà hai bên đạt được vào tháng 4 thêm ít nhất 60 ngày, kêu gọi mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả ở Lebanon - nơi Israel tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Vào ngày thứ Bảy, với lý do Mỹ đã không thực hiện cam kết ngừng chiến ở Lebanon, Iran tuyên bố một lần nữa ngừng lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz. Tehran cũng nói rằng cuộc đàm phán vào ngày Chủ nhật ở Thụy Sỹ sẽ không bao gồm các vấn đề quan trọng như chương trình hạt nhân của Iran.

"Iran phải ngay lập tức yêu cầu các lực lượng ủy nhiệm của họ ở Lebanon ngừng gây rối. Nếu họ không làm vậy, chúng tôi sẽ tấn công Iran rất mạnh mẽ một lần nữa”, ông Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn kênh Fox News, ông Trump cảnh báo Iran rằng nếu nước này còn đóng cửa eo biển Hormuz, Mỹ sẽ chiếm lấy tuyến đường thủy này.

Tại cuộc đàm phán ở Thụy Sỹ, nơi các quan chức Mỹ và Iran gặp nhau bên cạnh sự hiện diện của các nhà hòa giải Qatar, ông Vance đã đưa ra những đánh giá có phần ôn hòa hơn về tình hình ở Lebanon, nói rằng đã có tiến bộ trong việc chấm dứt các hành động thù địch tại đây. Dù ông Trump đe dọa tấn công Iran trở lại, ông Vance nói với báo giới rằng Tổng thống Mỹ đã "yêu cầu chúng tôi lật sang một trang mới để làm thay đổi mối quan hệ với Iran”.

Vào cuối ngày Chủ nhật theo giờ địa phương, một nhà ngoại giao Mỹ nói với trang tin Axios rằng tại cuộc đàm phán này, các bên đã đạt được bước tiến tích cực để giữ cho eo biển Hormuz được mở cửa. Đàm phán cũng tập trung vào việc thực thi lệnh ngừng bắn ở Lebanon cũng như một thỏa thuận hạt nhân - theo nhà ngoại giao này.

Tuy đã có thông báo về một lệnh ngừng bắn mới giữa Israel và Hezbollah ở Lebanon vào hôm thứ Sáu, có rất ít dấu hiệu cho thấy chiến sự ở nước này ngừng lại sau đó. Một ngày sau, Iran nói rằng vì lý do này, Tehran một lần nữa đóng cửa eo biển Hormuz.

Giới chức Mỹ bác bỏ tuyên bố của Iran rằng eo biển Hormuz lại bị đóng, nhưng dữ liệu theo dõi tàu thương mại đã cho thấy sự sụt giảm ngay lập tức của lưu lượng tàu đi qua eo biển này. Chỉ có một tàu chở dầu nhỏ được ghi nhận vượt qua tuyến đường này sau thông báo của Iran, so với hàng chục tàu đi qua mỗi ngày trong những ngày gần đây.

Cũng trong ngày Chủ nhật, hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời một nguồn tin quân sự cho biết không có giấy phép mới nào được cấp cho các tàu vượt qua cho đến khi có thông báo mới.

Biên bản ghi nhớ, tức thỏa thuận hòa bình tạm thời mà Mỹ và Iran ký trong tuần vừa rồi, mở ra 60 ngày đàm phán về các vấn đề gai góc trong sự đối đầu giữa Washington và Tehran. Các vấn đề này bao gồm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế.

Trước khi những vấn đề này được giải quyết, Iran muốn đợi nhận được các lợi ích kinh tế ban đầu, chẳng hạn như miễn trừ trừng phạt và giải phóng các tài sản bị phong tỏa. Hãng thông tấn Fars dẫn lời Tổng thống Pezeshkian bày tỏ sự lạc quan rằng các cuộc đàm phán với Mỹ có thể mang lại một cơ sở vững chắc cho tăng trưởng kinh tế Iran. Mục tiêu đầu tiên của Iran khi ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ là khôi phục quyền tiếp cận vào một số tài sản bị đóng băng của nước này - ông nói.

Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói rằng do Washington không đảm bảo được lệnh ngừng bắn ở Lebanon, cuộc gặp ở Thụy Sỹ sẽ chỉ thảo luận việc thực thi các nội dung của bản ghi nhớ và sẽ không bàn về các vấn đề quan trọng đã được dự kiến cho giai đoạn tiếp theo.

Tuy nhiên, ngày Chủ nhật vừa rồi dường như là ngày yên tĩnh nhất ở Lebanon trong thời gian gần đây. Cho tới cuối ngày, không có thông tin gì về các cuộc tấn công lớn - một dấu hiệu xuống thang sau hai ngày liên tiếp diễn ra các cuộc tấn công mạnh mẽ của Israel và hỏa lực từ Hezbollah nhắm vào các mục tiêu Israel.