Cơ hội mới của thủy sản Việt Nam trước bối cảnh cạnh tranh thương mại toàn cầu
CChu Khôi
Chọn cỡ chữ
Việc Việt Nam và EFTA hoàn tất đàm phán FTA đã mở ra cơ hội mới cho ngành thủy sản trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động và các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn. Bên cạnh lợi thế từ cắt giảm thuế quan, việc EU hạn chế khai thác thủy sản cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang các nước EFTA...
EFTA tăng thêm cơ hội cho xuất khẩu thuỷ sản.
Theo Hiệp hội Chế biến và
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang khối EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu) hiện vẫn còn khiêm tốn, song đây được đánh giá là thị trường có nhiều dư địa
tăng trưởng nhờ sức mua cao và nhu cầu ổn định đối với các sản phẩm chất lượng.
Hiệp hội Thương mại tự do Châu Âu (EFTA) là tổ chức liên
chính phủ gồm 4 quốc gia thành viên: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein.
Ngày 2/7/2026, Việt Nam và EFTA đã chính thức ra Tuyên bố
chung về việc kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa hai bên.
Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Thụy Sĩ đạt 34,123 triệu USD, tăng
15% và xuất khẩu sang Na Uy đạt 18,479 triệu USD, tăng 95% so với năm 2024. Mặc dù, tổng
kim ngạch của hai thị trường đạt khoảng 52,6 triệu USD, chiếm tỷ trọng nhỏ
trong tổng xuất khẩu thủy sản, nhưng cho thấy tiềm năng mở rộng tại phân khúc thị
trường giá trị cao.
THUẾ QUAN GIẢM, TẠO LỢI THẾ CẠNH TRANH
Trong 5 tháng đầu năm
2026, xuất khẩu sang Thụy Sĩ đạt 13,437 triệu USD, giảm 15% so với cùng kỳ năm trước và
chiếm khoảng 0,3% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Riêng tháng 5/2026 đạt 3,5 triệu USD, giảm 13,5%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Na Uy đạt 7,027 triệu
USD, tăng 36,7%; riêng tháng 5 đạt 1,643 triệu USD, tăng 11,5%. Điều này cho thấy
dù EFTA chưa phải thị trường lớn về quy mô, nhưng vẫn xuất hiện những tín hiệu
tích cực, đặc biệt tại Na Uy.
Các nước EFTA có nhu cầu
đa dạng đối với nhiều mặt hàng như cá hồi, cá tuyết, cá saba, cá tra, tôm...
Đáng chú ý, Thụy Sĩ chỉ tự đáp ứng được khoảng 12% nhu cầu thủy sản trong nước,
phần còn lại phụ thuộc vào nhập khẩu. Bên cạnh đó, việc EU tiếp tục hạn chế
khai thác và đánh bắt thủy sản cũng mở ra thêm cơ hội để Việt Nam gia tăng xuất
khẩu vào khu vực này".
Một trong những lợi ích
quan trọng của EFTA là giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Dù
quy mô dân số không lớn, các nước trong khối đều có trình độ phát triển cao, sức
mua tốt và nhu cầu ổn định đối với thực phẩm chất lượng.
Đây là cơ hội để ngành thủy
sản giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống trong bối cảnh Hoa Kỳ vẫn tiềm
ẩn nhiều rủi ro về thuế quan, phòng vệ thương mại và MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển), trong khi EU tiếp tục
siết chặt các yêu cầu về IUU (Hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định), truy xuất nguồn gốc, dư lượng và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, EFTA không phải
thị trường có thể chinh phục bằng cạnh tranh giá. Cơ hội tập trung ở các sản phẩm
có giá trị gia tăng và tiêu chuẩn cao như tôm chế biến, tôm đông lạnh chất lượng
cao, cá tra phi lê, cá tra chế biến, cá ngừ, mực - bạch tuộc, cua ghẹ, nhuyễn
thể và các sản phẩm tiện dụng phục vụ bán lẻ.
Một lợi ích quan trọng
khác là ưu đãi thuế quan khi Hiệp định Thương mại tự do (FTA) Việt Nam - EFTA được ký
kết, phê chuẩn và có hiệu lực. Việc cắt giảm hoặc xóa bỏ thuế sẽ giúp hàng thủy
sản Việt Nam có xuất xứ phù hợp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Tuy nhiên,
ưu đãi thuế chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ quy tắc
xuất xứ, hồ sơ chứng nhận, yêu cầu về an toàn thực phẩm và các tiêu chuẩn kỹ
thuật.
Theo định hướng tham chiếu
từ các cam kết thị trường trong EVFTA, khoảng 50% số dòng thuế đối với thủy sản
(trừ cá ngừ đóng hộp và cá viên) sẽ được xóa bỏ ngay, phần còn lại được cắt giảm
theo lộ trình từ 3-7 năm.
Riêng cá ngừ đóng hộp và
cá viên sẽ được áp dụng thuế suất 0% ngay trong năm đầu tiên đối với lượng hàng
trong hạn ngạch. Nhiều mặt hàng như tôm hùm, hàu, mực, bào ngư, vốn đang chịu mức
thuế 16-22%, cũng sẽ được đưa về 0% ngay trong năm đầu. Thuế bình quân của
ngành sẽ giảm nhanh từ 11,4% xuống còn 5,3% trong năm đầu, 2,3% sau ba năm và về
0% vào cuối lộ trình bảy năm. Đối với cá da trơn, thuế giảm từ 6,8% xuống 0%
sau năm thứ ba. Việc giảm mạnh thuế quan sẽ tạo thêm lợi thế để sản phẩm thủy sản
Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường EFTA.
ĐẶT RA NHIỀU THÁCH THỨC
Không chỉ mang lại cơ hội
xuất khẩu, VASEP cho rằng hiệp định còn mở ra khả năng hợp tác hai chiều. Na Uy
và Iceland là những quốc gia có thế mạnh về nuôi biển, khai thác, quản lý nguồn
lợi, công nghệ lạnh, chế biến sâu và logistics. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam
có thể mở rộng hợp tác về công nghệ, đầu tư, nguyên liệu, quản trị chuỗi cung ứng
và phát triển sản phẩm mới. Nguồn nguyên liệu chất lượng cao từ EFTA cũng có thể
hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến trong nước phát triển sản phẩm phục vụ thị trường
nội địa, hệ thống bán lẻ hiện đại, HORECA hoặc tái xuất.
Bên cạnh cơ hội, doanh
nghiệp cũng phải đối mặt với một số thách thức.
Thứ nhất: Các yêu cầu rất cao
về tiêu chuẩn chất lượng. Ba nước Na Uy, Iceland và Liechtenstein thuộc Khu vực
Kinh tế châu Âu nên áp dụng hệ thống tiêu chuẩn gắn với EU, trong khi Thụy Sĩ
cũng có các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, môi trường,
lao động và trách nhiệm xã hội.
Muốn khai thác hiệu quả thị
trường này, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ từ vùng nuôi, tàu cá, nguồn
nguyên liệu, nhà máy chế biến, chuỗi lạnh, bao bì, nhãn mác đến các chứng nhận
bền vững.
Thứ hai: Quy tắc xuất xứ. Nhiều sản phẩm thủy sản Việt Nam sử dụng nguyên liệu nhập khẩu hoặc trải qua nhiều công đoạn chế biến, vì vậy doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ biểu cam kết, mã HS, cơ chế cộng gộp và thủ tục chứng nhận xuất xứ. Nếu không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này, ưu đãi thuế sẽ khó chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực tế.
Tại thị trường EFTA, thủy sản Việt Nam không chỉ cạnh tranh với các nước EU và Na Uy mà còn phải đối mặt với các đối thủ như Anh, Nga, Quần đảo Faeroe, Greenland và Trung Quốc.
Thứ ba: Khi thuế
nhập khẩu giảm, các sản phẩm thủy sản từ EFTA như cá hồi, cá thu, cá tuyết, cá
thịt trắng và các sản phẩm đông lạnh từ Na Uy, Iceland cũng sẽ có điều kiện tiếp
cận thị trường Việt Nam thuận lợi hơn. Điều này tạo thêm sức ép cạnh tranh tại
phân khúc cao cấp, nhà hàng - khách sạn, bán lẻ hiện đại và sản phẩm tiện dụng.
Tuy nhiên, áp lực cạnh
tranh cũng có thể trở thành động lực để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư chế biến
sâu, nâng cao chất lượng, phát triển thương hiệu và chuẩn hóa hệ thống phân phối.
Cơ hội sẽ thuộc về những doanh nghiệp chủ động chuẩn bị về chất lượng sản phẩm,
chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quy tắc xuất xứ, bao bì, nhãn mác cũng như
năng lực làm việc với các hệ thống bán lẻ, nhà nhập khẩu và dịch vụ thực phẩm tại
Thụy Sĩ, Na Uy và Iceland.
Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với 488/489 đại biểu tán thành. Luật có hiệu lực từ 01/6/2027, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh đầu tư và bảo đảm an ninh cung ứng điện…
Trong bối cảnh cả nước bước vào giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu đạt tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên, hệ thống năng lượng quốc gia đang đối mặt áp lực cung ứng rất lớn. Nhu cầu phụ tải tăng đột biến cùng hàng loạt điểm nghẽn về cơ cấu nguồn, chuỗi cung ứng nhiên liệu và nguồn vốn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt nhằm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng cho nền kinh tế.
Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP và chính thức đưa vào thực thi từ ngày 01/01/2027 được xem là bước ngoặt quan trọng, chấm dứt tình trạng thiếu hụt bộ tiêu chí định lượng xác định xuất xứ hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước...
Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.
Với 100% đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành, Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 4 chương, 32 điều chính thức được thông qua, mở rộng cơ chế hỗ trợ về mua sắm công, ưu đãi thuế, mặt bằng sản xuất và phát triển thị trường...
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp
cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.
Vào thời điểm này hàng năm, rươi nổi lên đỏ rực cả vùng nước lớn. Rươi từ lâu đã được coi là món đặc sản “trời ban” và chỉ có tại vài tỉnh miền Bắc, trong đó rươi Tứ Kỳ thường mang một hương vị riêng mà không nơi nào có được.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...