Nhu cầu than cho điện năm 2026 dự kiến vượt 80 triệu tấn, trong khi khả năng khai thác trong nước chỉ đạt khoảng 40 - 45 triệu tấn. Vì vậy, để bù đắp sản lượng thiếu hụt, nhập khẩu than là giải pháp quan trọng nhằm góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và hoạt động sản xuất điện…

Chủ trì cuộc họp về giải pháp đảm bảo nguồn than nhập khẩu cho sản xuất điện năm 2026 và các năm tiếp theo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long yêu cầu các đơn vị cung cấp, sử dụng than cho sản xuất điện rà soát hợp đồng, đa dạng nguồn cung, nghiên cứu phối trộn và dự trữ nhiên liệu, quyết tâm không để đứt gãy nguồn than, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

NHU CẦU THAN CHO SẢN XUẤT ĐIỆN TIẾP TỤC TĂNG CAO

Báo cáo về tình hình sử dụng than cho sản xuất điện 5 tháng đầu năm và dự kiến kế hoạch nhu cầu các tháng còn lại của năm 2026, ông Trịnh Đức Duy, Phó Vụ trưởng Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương), cho biết theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO), trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng lượng than tiêu thụ cho sản xuất điện đạt khoảng 35,53 triệu tấn, bằng khoảng 41,66% so với kế hoạch dự kiến cả năm là 85,28 triệu tấn.

Mặc dù, cung ứng nhiên liệu than trong 5 tháng đầu năm đã cơ bản đảm bảo đáp ứng yêu cầu của hệ thống điện, song qua thực tế vận hành hệ thống điện cho thấy, nhu cầu than cho sản xuất điện vẫn tiếp tục ở mức cao, trên 80 triệu tấn, trong khi khả năng khai thác nội địa chỉ đạt trung bình 40 - 45 triệu tấn/năm. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp và chính sách xuất khẩu của Indonesia có sự thay đổi, Việt Nam dự kiến cần nhập khẩu khoảng 17-19 triệu tấn than bitum và á bitum, tương ứng khoảng 20-22% so với dự kiến tổng nhu cầu than cho sản xuất điện năm 2026.

Thông tin thêm về chính sách của Indonesia liên quan đến cơ chế tập trung đầu mối xuất khẩu than, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cho biết Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam đã có công hàm gửi Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Tài nguyên khoáng sản Indonesia đề nghị tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi, duy trì sản lượng than xuất khẩu sang Việt Nam trong năm 2026 và các năm tiếp theo; đồng thời, ưu tiên việc thực hiện các hợp đồng mua bán than đã được doanh nghiệp hai nước ký kết để góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và hoạt động sản xuất điện của Việt Nam.

CHỦ ĐỘNG PHƯƠNG ÁN ỨNG PHÓ, ĐA DẠNG HÓA NGUỒN CUNG

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của các doanh nghiệp trong công tác chuẩn bị nguồn than nói chung và nguồn than nhập khẩu nói riêng cho sản xuất điện thời gian qua, đặc biệt là khoảng thời gian các tháng mùa khô.

Để tiếp tục chủ động ứng phó với những diễn biến phức tạp của thị trường than thế giới, trong đó có thị trường than Indonesia, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đề nghị các đơn vị thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương về bảo đảm nhiên liệu sơ cấp cho sản xuất điện.

Đối với các đơn vị mua và sử dụng than nhập khẩu, cần khẩn trương rà soát toàn bộ các hợp đồng nhập khẩu than đang thực hiện; chủ động làm việc với các đối tác cung cấp than để cập nhật khả năng thực hiện hợp đồng, tiến độ giao hàng và các vấn đề có thể phát sinh. Đồng thời, chủ động xây dựng chi tiết các phương án ứng phó trong trường hợp nguồn than nhập khẩu truyền thống bị ảnh hưởng; đa dạng hóa nguồn cung than nhập khẩu nhằm hạn chế phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống hiện nay; tích cực tìm kiếm các nguồn cung ổn định, dài hạn, có chất lượng phù hợp, không để phát sinh nguy cơ đứt gãy nguồn cung than cho sản xuất điện.

“Bộ Công Thương sẽ luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ kết nối thông qua các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài khi cần thiết”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long khẳng định; đồng thời yêu cầu các đơn vị nhập khẩu than cho sản xuất điện cần nghiên cứu áp dụng các hình thức hợp đồng mua bán linh hoạt với điều khoản phòng ngừa rủi ro chặt chẽ nhằm đảm bảo khối lượng và quyền ưu tiên giao nhận hàng.

Bên cạnh đó, các đơn vị phát điện cần chủ động nghiên cứu việc phối trộn các loại than có thông số kỹ thuật tương đương từ các thị trường cung cấp khác, bảo đảm lò hơi và các thiết bị liên quan vận hành an toàn, hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu về môi trường theo quy định để có thể linh hoạt mở rộng thị trường cung ứng than khi nguồn than truyền thống gặp khó khăn.

Cùng với các giải pháp trên, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long yêu cầu các đơn vị thường xuyên duy trì đầy đủ lượng than dự trữ trong kho theo định mức đã ban hành; thường xuyên cập nhật khả năng cung ứng than, kế hoạch vận hành thực tế của hệ thống điện quốc gia cũng như diễn biến thị trường than trong nước và quốc tế để kịp thời chỉ đạo, điều hành hiệu quả; thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp than trong việc xây dựng kế hoạch điều phối, tiếp nhận và dự trữ than hợp lý.

Ngoài ra, các đơn vị cần chủ động thiết lập kênh theo dõi, cập nhật thường xuyên các thay đổi về thuế, chính sách quản lý tài nguyên, chính sách xuất nhập khẩu và các thị trường cung cấp than khác để có giải pháp ứng phó kịp thời với những biến động của thị trường.