Một tàu container đã trả 4 triệu USD để được ưu tiên qua kênh đào Panama, nơi thời gian chờ hiện kéo dài hơn một tuần do chiến tranh Iran khiến nhiều tàu phải chuyển sang các tuyến đường thay thế...

Theo hãng tin Bloomberg, chủ sở hữu tàu Seaspan Benefactor đã trả khoản tiền này trong một phiên đấu giá ngày 10/8. Danh tính người tham gia và kết quả đấu giá không được công khai. Đây là mức giá gần kỷ lục cho một suất đi qua kênh đào Panama.

Thông thường, các hãng tàu đặt trước lịch qua kênh đào Panama và trả mức phí cố định. Tuy nhiên, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cũng tổ chức đấu giá để những tàu chưa đặt chỗ có thể được đi trước, thay vì phải xếp hàng chờ đợi.

Khoản tiền 4 triệu USD mà chủ tàu Seaspan Benefactor chi ra cao gấp hơn hai lần mức trúng đấu giá trung bình trong 7 ngày trước đó. Trước khi đến Panama, con tàu được ghi nhận ở Hàn Quốc. Theo dữ liệu vận tải biển do Bloomberg tổng hợp, đến ngày 11/8, con tàu đang chờ ở phía Thái Bình Dương để đi qua kênh đào Panama sang Đại Tây Dương.

CHIẾN TRANH IRAN LÀM GIA TĂNG ÙN TẮC

Theo tờ báo Financial Times, các chủ tàu đang phải trả hàng triệu USD để giành quyền ưu tiên qua kênh đào Panama, khi chiến tranh Iran gây gián đoạn hoạt động vận tải tại những tuyến hàng hải quan trọng khác.

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz và gần đây là eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ đều giảm mạnh. Điều này buộc các doanh nghiệp mua bán dầu mỏ, khí đốt, phân bón và hóa chất, đặc biệt tại châu Á, phải tìm những tuyến vận chuyển thay thế.

Theo Argus Media, các tàu cỡ Neopanamax chưa đặt trước lịch đi qua kênh hiện phải xếp hàng khoảng 10 ngày nếu di chuyển từ Thái Bình Dương sang Đại Tây Dương. Đây là khoảng thời gian chờ lâu nhất kể từ tháng 5.

Neopanamax là nhóm tàu cỡ lớn nhưng vẫn nằm trong giới hạn cho phép đi qua các âu tàu mở rộng của kênh đào Panama. Đây là những khoang nước có cửa đóng mở, dùng để nâng hoặc hạ tàu giữa các khu vực có mực nước khác nhau. Nhóm Neopanamax gồm tàu container và tàu chở LPG, LNG, dầu thô hoặc các sản phẩm lọc dầu.

Theo dữ liệu của Argus, từ đầu tháng 8, các hãng tàu phải trả trung bình khoảng 1,1 triệu USD trong mỗi phiên đấu giá để giành một suất qua kênh đào Panama mà không phải xếp hàng chờ đợi. Mức này cao gấp hơn 16 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Đối với các tàu cỡ lớn, mức trúng đấu giá trung bình trong những tuần gần đây có thời điểm lên tới 2,5 triệu USD, mức cao nhất từng được Argus ghi nhận. Kể từ ngày 28/7, một số tàu Neopanamax đã trả tới 3,78 triệu USD cho một suất.

Trong khi đó, mức đấu giá cao nhất dành cho tàu Panamax - loại tàu nhỏ hơn, phù hợp với hệ thống âu tàu cũ của kênh đào Panama - là 2,63 triệu USD. Khoản tiền 4 triệu USD mà chủ tàu Seaspan Benefactor chi ra đã vượt các mức cao nhất từng ghi nhận đối với cả tàu Panamax và Neopanamax.

Các hãng tàu lớn thường đặt trước lịch qua kênh đào Panama và trả mức phí cố định, thấp hơn nhiều so với giá đấu giá. Cách này đặc biệt phổ biến với các doanh nghiệp vận hành tàu container hoặc tàu chở LPG. Tuy nhiên, theo Financial Times, có tới 30% số tàu qua kênh không đặt chỗ trước mà tham gia các phiên đấu giá hàng ngày để được ưu tiên đi qua trước.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải huyết mạch nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua Việc tuyến hàng hải này bị phong tỏa khiến các khách hàng châu Á tăng mua dầu thô và sản phẩm dầu mỏ từ khu vực Bờ Vịnh của Mỹ. Nhu cầu vận chuyển hàng từ khu vực này sang châu Á qua kênh đào Panama vì thế tăng mạnh, đẩy mức đấu giá lên cao.

EL NINO KHIẾN TÀU PHẢI GIẢM LƯỢNG HÀNG CHUYÊN CHỞ

Tình trạng ùn tắc còn nghiêm trọng hơn do một số âu tàu của kênh đào Panama đang được bảo dưỡng, khiến khả năng tiếp nhận tàu bị hạn chế. Công việc dự kiến kéo dài đến tháng 9 và ảnh hưởng cả đến tuyến dành cho các tàu cỡ lớn Neopanamax.

Bên cạnh đó, lượng mưa thấp hơn dự kiến do hiện tượng El Nino khiến mực nước tại kênh đào này sụt giảm. Vì vậy, nhà chức trách phải giảm độ sâu tối đa mà phần thân tàu được phép chìm dưới mặt nước.

Do đó, các tàu phải chở ít hàng hơn để nổi cao hơn và có thể đi qua kênh an toàn. Điều này làm tăng chi phí đối với các hãng vận tải và khách hàng, đồng thời có thể khiến hàng tàu chờ tại hai đầu tuyến đường thủy dài khoảng 80 km này tiếp tục kéo dài.

Ngày 3/8, có 113 tàu chờ qua kênh đào Panama, gồm cả những tàu đã đặt chỗ và những tàu tham gia đấu giá. Con số này tăng mạnh so với 40 tàu vào ngày 2/1.

Hồ nhân tạo Gatun, nguồn cung cấp nước cho hoạt động của kênh đào, hiện có mực nước thấp hơn mức trung bình trong giai đoạn 1965-2022 và được dự báo tiếp tục giảm trong vài tháng tới. Mực nước hiện vẫn cao hơn năm 2023 - năm đặc biệt khô hạn, nhưng tốc độ suy giảm dự kiến mạnh hơn và xảy ra trước khi mùa khô bắt đầu vào tháng 12.

“Mực nước đang giảm dần đều, trong khi điều này thường ít xảy ra trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 12”, ông Ross Griffith, người phụ trách định giá vận tải khu vực châu Mỹ tại Argus, nói với Financial Times. Theo ông, tình hình năm nay có thể trở nên nghiêm trọng hơn cả năm 2023.

Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ, hiện tượng El Nino bắt đầu hình thành từ tháng 6 và có thể mạnh hơn bình thường trong năm nay. Hiện tượng nước biển bề mặt tại Thái Bình Dương ấm lên này có thể gây hạn hán nghiêm trọng. El Nino năm nay đã ảnh hưởng đến giao thông đường thủy trên một số con sông ở châu Âu như Rhine và Danube, khiến nhiều chuyến du thuyền bị hủy và các tàu hàng phải đổi tuyến.

Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cho biết việc điều chỉnh giới hạn liên quan tới mực nước trên hiện chưa ảnh hưởng đến số lượt tàu được phép lưu thông mỗi ngày. Tuy nhiên, nhà chức trách có thể áp dụng thêm các biện pháp hạn chế nếu mực nước tiếp tục giảm.