Doanh nghiệp có bài toán thực tiễn, có dữ liệu nhưng thiếu nguồn lực triển khai AI có thể được Nhà nước đồng tài trợ tối đa 3 tỉ đồng cho mỗi nhiệm vụ theo cơ chế thí điểm...

Phiên họp góp ý dự thảo kế hoạch thí điểm tài trợ nhiệm vụ đổi mới công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) do Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo và Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức vừa diễn ra tuần trước. 

Tại phiên họp này, một trong những điểm mới của chương trình thí điểm được thông tin chính là việc chuyển từ cơ chế hỗ trợ nghiên cứu sang đồng hành cùng doanh nghiệp giải quyết bài toán thực tiễn, trong đó Nhà nước chia sẻ một phần rủi ro, còn hiệu quả ứng dụng AI trở thành tiêu chí đánh giá kết quả.

Giới thiệu dự thảo, Giám đốc Quỹ NATIF Bùi Quang Minh cho biết nhiều doanh nghiệp hiện đã có dữ liệu và xác định được nhu cầu ứng dụng AI nhưng vẫn gặp khó khăn về chuyên gia, nguồn lực tài chính và cơ chế triển khai. Vì vậy, chương trình được thiết kế theo hướng Nhà nước không trực tiếp phát triển công nghệ AI mà hỗ trợ doanh nghiệp thông qua cơ chế đồng tài trợ, kết nối chuyên gia và thúc đẩy triển khai các dự án ứng dụng.

Theo dự thảo, trong năm 2026 sẽ lựa chọn từ 8-10 nhiệm vụ đổi mới công nghệ ứng dụng AI, thời gian thực hiện không quá 12 tháng. Mỗi nhiệm vụ được hỗ trợ tối đa 50% tổng kinh phí, nhưng không quá 3 tỉ đồng, tập trung cho các hoạt động thuê chuyên gia, dịch vụ công nghệ, thử nghiệm, chuyển giao và hoàn thiện giải pháp AI. Doanh nghiệp phải đối ứng tối thiểu 50% kinh phí bằng tiền mặt.

Nếu giai đoạn thí điểm đạt kết quả, chương trình dự kiến mở rộng lên khoảng 50 nhiệm vụ mỗi năm từ năm 2027, hướng tới đào tạo 250 chuyên gia, kỹ sư AI, nâng cao năng lực cho 100 kỹ sư doanh nghiệp, hỗ trợ 100 thực tập sinh và hình thành khoảng 50 giải pháp AI Make in Viet Nam được ứng dụng trong thực tế.

Theo kế hoạch, cuối tháng 7/2026 sẽ công bố đợt tiếp nhận đề xuất đầu tiên, nhận hồ sơ trong tháng 8, thẩm định và phê duyệt trong tháng 9 để các nhiệm vụ được triển khai ngay trong năm.

Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo Nguyễn Khắc Lịch cho biết các nhiệm vụ được lựa chọn phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, có dữ liệu sẵn sàng, hoàn thành sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP) trong thời gian thí điểm, đồng thời tạo hiệu quả rõ rệt về năng suất, chất lượng, chi phí hoặc doanh thu và có khả năng nhân rộng.

Chương trình cũng ưu tiên những bài toán mà các giải pháp AI hiện có chưa đáp ứng đầy đủ, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp có năng lực tài chính và cam kết đối ứng tối thiểu 50%.

Nhiều ý kiến tại phiên họp đề xuất áp dụng cơ chế giải ngân theo từng giai đoạn thay vì quyết toán sau khi kết thúc dự án nhằm giảm áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp. Các chuyên gia cũng kiến nghị tiêu chí lựa chọn cần tập trung vào hiệu quả ứng dụng và giá trị tạo ra, thay vì đặt nặng các yêu cầu mang tính học thuật.

Đại diện Cục Đổi mới sáng tạo đề xuất mở rộng phạm vi tài trợ sang các lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng AI như nông nghiệp, sản xuất công nghiệp và quản lý tài sản, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đề xuất các bài toán thực tiễn.

Ông Bùi Quang Minh, Giám đốc Quỹ NATIF, cho biết Quỹ sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí theo hướng lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo, đồng thời xây dựng nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ nhằm hình thành các dự án phù hợp.

Dự kiến trong tháng 8/2026, Quỹ sẽ phát động đợt kêu gọi đề xuất nhiệm vụ thí điểm đầu tiên. Sau khi đánh giá kết quả triển khai khoảng 10 nhiệm vụ, chương trình sẽ tiếp tục được hoàn thiện để mở rộng quy mô lên khoảng 50 nhiệm vụ mỗi năm từ năm 2027.

Một điểm đáng chú ý là NATIF dự kiến cử cán bộ, chuyên gia trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hồ sơ theo phương thức "cầm tay chỉ việc", qua đó giảm rào cản thủ tục và nâng cao khả năng tiếp cận chính sách.