Khép lại kỷ nguyên ASIMO, Honda chuyển hướng sang phát triển robot công nghiệp phục vụ sản xuất. Bàn tay robot nhiều ngón với khả năng thực hiện các thao tác lắp ráp tinh vi được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết bài toán thiếu hụt lao động và mở đường cho thế hệ robot ứng dụng trí tuệ nhân tạo…

Sau nhiều năm gần như "im tiếng" kể từ khi robot hình người ASIMO chính thức nghỉ hưu, Honda đang đánh dấu sự trở lại đầy tham vọng trong lĩnh vực robot bằng một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì tiếp tục theo đuổi các robot hình người phục vụ trình diễn công nghệ, hãng xe Nhật Bản tập trung phát triển robot công nghiệp với mục tiêu giải quyết những nhu cầu cấp thiết của ngành sản xuất.

Sản phẩm đầu tiên của chiến lược này là bàn tay robot nhiều ngón có khả năng thực hiện các thao tác lắp ráp với độ chính xác rất cao. Theo Honda, công nghệ mới sẽ được thương mại hóa vào đầu những năm 2030 và trước mắt sẽ được thử nghiệm trong chính các nhà máy của hãng.

TỪ ASIMO ĐẾN BÀN TAY ROBOT THẾ HỆ MỚI

Trong hơn hai thập kỷ, ASIMO từng là biểu tượng của ngành robot Nhật Bản. Ra mắt năm 2000, robot hình người này có thể đi bộ, chạy, leo cầu thang, nhận diện con người và thực hiện nhiều thao tác tương tác, trở thành đại diện cho tham vọng đưa robot vào cuộc sống hằng ngày.

Tuy nhiên, dù đạt nhiều thành tựu về công nghệ, ASIMO chưa bao giờ trở thành một sản phẩm thương mại thành công. Theo các kỹ sư Honda, một trong những rào cản lớn nhất là vấn đề an toàn. Trong môi trường có nhiều người, robot hình người vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây va chạm hoặc làm ngã người xung quanh nếu xảy ra những tình huống bất ngờ, chẳng hạn một đứa trẻ chạy đến ôm robot. Điều này khiến Honda khó hình dung khả năng mở rộng thị trường cho ASIMO.

Năm 2022, Honda chính thức kết thúc dự án ASIMO, khép lại hơn 20 năm phát triển robot hình người. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hãng từ bỏ lĩnh vực robot. Ngay từ khoảng năm 2019, Honda đã âm thầm chuyển trọng tâm nghiên cứu sang phát triển các cơ cấu bàn tay robot có khả năng thực hiện những thao tác tinh vi trong môi trường sản xuất. Đây là dự án được tiến hành gần như kín tiếng trong nhiều năm.

Theo ông Takahide Yoshiike, kỹ sư trưởng điều hành của Honda R&D, nhóm nghiên cứu đã đạt được độ mượt rất cao ngay cả trong những chuyển động tinh vi nhất.

Khác với bàn tay người, hệ thống của Honda chỉ sử dụng bốn ngón tay, không có ngón út. Tuy nhiên, thiết kế này vẫn cho phép robot thực hiện hầu hết các thao tác cần thiết trong dây chuyền sản xuất. Các cảm biến xúc giác tích hợp trên đầu ngón tay giúp robot nhận biết hình dạng vật thể, xác định hướng đặt của linh kiện trước khi tiến hành lắp ráp, đồng thời thực hiện những công việc phức tạp như lắp các đầu nối điện hoặc các chi tiết có yêu cầu chính xác cao. Điều này giúp robot không chỉ làm được một thao tác cố định mà còn có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau trên cùng một dây chuyền.

ROBOT ĐA NĂNG CHO NHÀ MÁY THIẾU LAO ĐỘNG

Trong nhiều thập kỷ, robot công nghiệp chủ yếu được thiết kế cho các công việc lặp đi lặp lại như hàn, sơn hoặc nâng hạ vật liệu. Nếu cần thực hiện một công đoạn khác, doanh nghiệp thường phải đầu tư thêm một robot mới hoặc thay đổi toàn bộ hệ thống lập trình. Honda muốn thay đổi mô hình này.

Theo hãng, mục tiêu là phát triển robot có thể đảm nhận nhiều công việc khác nhau giống như một công nhân lành nghề, từ phân loại linh kiện, cầm nắm chi tiết, định vị sản phẩm cho tới lắp ráp hoàn chỉnh.

Bước thử nghiệm đầu tiên sẽ được triển khai tại nhà máy Yorii, tỉnh Saitama. Robot sẽ chịu trách nhiệm phân loại khối lượng lớn linh kiện do các nhà cung cấp chuyển đến trước khi đưa vào dây chuyền sản xuất. Nếu thử nghiệm thành công, công nghệ này có thể được mở rộng sang nhiều công đoạn khác trong nhà máy. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, lợi ích không chỉ nằm ở việc giảm lao động thủ công mà còn giúp dây chuyền trở nên linh hoạt hơn khi nhu cầu sản xuất thay đổi.

Honda cho biết nguyên nhân lớn nhất thúc đẩy dự án là tình trạng già hóa dân số và thiếu hụt lao động ngày càng nghiêm trọng tại Nhật Bản. Không riêng Honda, nhiều doanh nghiệp sản xuất của nước này đang đối mặt với khó khăn trong tuyển dụng nhân công cho các vị trí đòi hỏi thao tác lặp lại hoặc làm việc với cường độ cao.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu về những robot có khả năng thay thế con người ở nhiều công đoạn khác nhau đang gia tăng nhanh chóng. Một trong những cải tiến quan trọng của Honda là hệ thống truyền động hoàn toàn mới cho các ngón tay. Các bàn tay robot thông thường sử dụng động cơ kết hợp với dây cáp truyền lực, khiến cấu trúc dễ bị mài mòn sau thời gian dài vận hành.

Honda phát triển cơ cấu truyền động mới với thiết kế có thể uốn cong linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo truyền lực hiệu quả. Công nghệ này hiện đã được hãng nộp đơn đăng ký sáng chế. Theo nhóm nghiên cứu, chính cải tiến này giúp bàn tay robot vừa có độ mềm dẻo để xử lý các thao tác tinh vi, vừa đủ sức thực hiện các công việc cần lực lớn mà không ảnh hưởng đến độ bền của thiết bị.

CUỘC ĐUA ROBOT BƯỚC SANG GIAI ĐOẠN MỚI

Sự trở lại của Honda diễn ra trong bối cảnh thị trường robot toàn cầu đang thay đổi rất nhanh. Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc nổi lên như những đối thủ đáng gờm trong lĩnh vực robot công nghiệp và robot hình người. Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ tại Mỹ, Nhật Bản và châu Âu cũng đang đầu tư mạnh vào thế hệ robot tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Theo ông Takahide Yoshiike, trong suốt nhiều năm phát triển dự án, nhóm nghiên cứu thường xuyên nhận được câu hỏi: "Robot của Honda giờ đang ở đâu?". Thay vì chạy theo những công nghệ đã có trên thị trường, Honda lựa chọn con đường khó hơn là tạo ra các giải pháp hoàn toàn mới. "Để tạo ra giá trị mới, chúng tôi phải chấp nhận những thách thức mà chưa biết chính xác lời giải sẽ là gì. Đó là hành trình không hề dễ dàng, nhưng chúng tôi vẫn kiên trì theo đuổi", ông nói.

Thành quả của quá trình này đã được giới thiệu tại triển lãm robot ở Tokyo vào cuối tháng 5 vừa qua và nhanh chóng thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp sản xuất.

Không dừng lại ở phần cứng, Honda còn đặt mục tiêu phát triển cái gọi là Physical AI - trí tuệ nhân tạo dành cho robot vật lý. Theo kế hoạch, trong năm tài khóa 2026, hãng sẽ hợp tác với Viện nghiên cứu RIKEN để phát triển các công nghệ cho phép robot tự học, tự tích lũy kinh nghiệm và tự thích nghi với những nhiệm vụ mới mà không cần lập trình chi tiết cho từng thao tác. Nếu thành công, đây sẽ là bước tiến quan trọng giúp robot không chỉ thực hiện các thao tác cơ học, mà còn có khả năng học hỏi và đưa ra quyết định trong môi trường sản xuất ngày càng phức tạp.

Với chiến lược mới, Honda dường như không còn theo đuổi mục tiêu tạo ra robot giống con người như thời ASIMO. Thay vào đó, hãng đang tập trung phát triển những công nghệ có thể nhanh chóng được ứng dụng trong thực tế, nơi nhu cầu tự động hóa và giải quyết bài toán thiếu lao động đang trở thành ưu tiên hàng đầu của ngành sản xuất toàn cầu.