Trong năm 2025, ghi nhận tỷ lệ đóng cửa, theo thống kê FiinGroup, tăng ở cả ba nhóm quy mô. Doanh nghiệp siêu nhỏ có tỷ lệ đóng cửa cao nhất, khoảng 22,7%, tiếp theo là doanh nghiệp vừa và nhỏ với 12,7% và doanh nghiệp lớn với 4,9%.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm khoảng 94% tổng số doanh nghiệp cả nước, theo số liệu phân loại của FiinGroup, nhưng đóng góp vào nền kinh tế nói chung còn rất hạn chế - doanh thu dưới 20% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 8%.

Số liệu được thống kê bởi FiinGroup cũng cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp vừa và nhỏ được tiếp cận vốn vay là rất thấp, chỉ khoảng 8,8% - giảm 0,5% so với năm 2025. Trong khi đó, con số tương ứng với doanh nghiệp lớn là 47,1%. Điều này cho thấy khoảng trống lớn về mặt tiếp cận tài chính đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, ảnh hưởng tới khả năng duy trì hoạt động liên tục và phát triển.

Năm 2026, số doanh nghiệp nâng quy mô đạt gần 43 nghìn doanh nghiệp, tăng so với năm 2025 và cao hơn mức ghi nhận năm 2023. Xu hướng này chủ yếu đến từ nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển lên doanh nghiệp nhỏ và vừa, với tỷ lệ so với năm trước tăng từ 7,5% lên khoảng 9,0%.

Trong khi đó, tỷ lệ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa chuyển lên nhóm doanh nghiệp lớn chỉ đạt từ 0,7%-0,9% qua các năm. Mức độ phát triển và trưởng thành về mặt quy mô còn khiêm tốn, cho thấy cần tiếp tục hỗ trợ nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ về vốn, quản trị, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường.

Trong năm 2025, ghi nhận tỷ lệ đóng cửa, theo thống kê FiinGroup, tăng ở cả ba nhóm quy mô. Doanh nghiệp siêu nhỏ có tỷ lệ đóng cửa cao nhất, khoảng 22,7%, tiếp theo là doanh nghiệp vừa và nhỏ với 12,7% và doanh nghiệp lớn với 4,9%.

Trong khi tỷ lệ đóng cửa tăng mạnh, tỷ lệ gia nhập hoặc tái hoạt động giảm ở các nhóm doanh nghiệp. Diễn biến này cho thấy quá trình sàng lọc thị trường diễn ra rõ nét hơn, trong đó doanh nghiệp quy mô nhỏ chịu áp lực lớn nhất.

Thương mại, Công nghiệp chế biến và Xây dựng là ba ngành tập trung nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ nhất. Trong đó, ngành Công nghiệp chế biến, Xây dựng duy trì vị thế rủi ro tương đối tích cực so với các ngành còn lại, với tỷ lệ đóng cửa khoảng 13%, và điểm FiinScore trung vị trên 550.

Ngược lại, Kinh doanh bất động sản và Lưu trú - ăn uống có tỷ lệ đóng cửa cao nhất, lần lượt là 24% và 23,5%. Riêng ngành Kinh doanh bất động sản có điểm FiinScore trung vị dưới 500, cho thấy mức độ rủi ro cần đặc biệt lưu ý.

Trong giai đoạn 2022-2024, tỷ trọng doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc nhóm rủi ro cao trở lên tại thời điểm cuối năm tăng mạnh, đạt 62,2% vào cuối năm 2024, sau đó giảm dần tại cuối năm 2025. Tại kỳ cập nhật gần nhất năm 2026, tỷ trọng nhóm rủi ro cao trở lên giảm còn khoảng 39%, trong khi nhóm rủi ro thấp và rất thấp tăng lên 37,2%.

Tuy nhiên, cần lưu ý là tỷ lệ doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng cửa thực tế trong năm 2025 tăng lên 17,3%, cao nhất giai đoạn quan sát. Diễn biến này cho thấy mức độ sàng lọc thị trường là rất cao trong 1-2 năm trở lại đây.

Về tình hình vay nợ, gần 90% doanh nghiệp vừa và nhỏ trong mẫu chưa ghi nhận nợ vay. Đáng chú ý, ngân hàng và tổ chức tài chính khác có xu hướng chọn lọc khách hàng có thời gian hoạt động đủ lâu, với gần 85% doanh nghiệp vừa và nhỏ có vay vốn hoạt động từ 5 năm trở lên. Hồ sơ rủi ro của nhóm doanh nghiệp này cũng tốt hơn đáng kể.

Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 45% doanh nghiệp có thời gian hoạt động dài trên 5 năm và rủi ro ở mức trung bình và thấp chưa tiếp cận vốn vay - đây có thể là nhóm tiềm năng mà tổ chức tín dụng nên nhắm tới.

Nhóm chưa có nợ vay có quy mô nhỏ hơn đáng kể, với tổng tài sản và doanh thu trung vị thấp hơn. Tỷ lệ doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương cũng thấp hơn, ở mức 47,8% so với 56,4%.

Tuy nhiên, nhóm chưa vay có tăng trưởng doanh thu trung vị cao hơn (15,6% so với 9,8%), biên lợi nhuận ròng, tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) và khả năng thanh khoản cũng tích cực hơn. Điều này cho thấy một bộ phận doanh nghiệp có thể đang tự tài trợ hoặc chưa có nhu cầu vay lớn; trong đó, 67 nghìn doanh nghiệp đồng thời có CFO và tăng trưởng doanh thu dương là nhóm đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.

Khả năng sinh lời của ngành Thương mại tương đối tích cực, với biên lợi nhuận gộp trung vị 11,6% và biên lợi nhuận ròng trung vị dương. Tuy nhiên, chỉ 23,4% doanh nghiệp có CFO dương, cho thấy chất lượng dòng tiền vẫn là yếu tố cần lưu ý.

Trong khi đó, chưa đến 10% doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực này đang được tiếp cận vốn vay. Đây là cơ hội tốt để các ngân hàng có thể xem xét mở rộng cấp tín dụng, đặc biệt hướng tới nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ rủi ro trung bình và thấp.