Theo Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị, Đồng Nai được xác định là cực tăng trưởng trọng điểm với mục tiêu quy mô kinh tế đạt 44 tỷ USD vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này cùng với lộ trình thể chế đặc thù vừa được thông qua, tỉnh xác định phát triển khu công nghiệp sinh thái là giải pháp then chốt cho bài toán tăng trưởng trong giai đoạn tới…

Tại diễn đàn "Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh – Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ" diễn ra tại Đồng Nai ngày 28/7/2026, do UBND Thành phố và Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) tổ chức, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho biết sắp tới sẽ nghiên cứu xây dựng Luật Khu công nghiệp và Khu kinh tế, với phương án quản lý theo chuỗi nhằm tránh phân tán giữa các bộ ngành, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực đất đai và tài nguyên hiệu quả hơn.

CỰC TĂNG TRƯỞNG ĐỒNG NAI VÀ LỘ TRÌNH THỂ CHẾ CHO CÔNG NGHIỆP XANH

Nhận định về vai trò của Đồng Nai trong bức tranh tăng trưởng chung của cả nước, TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng để đạt được các mục tiêu chiến lược giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế Việt Nam cần một sự thay đổi mang tính bước ngoặt về mô hình phát triển, trong đó công nghiệp sinh thái và thông minh đóng vai trò là động lực tăng trưởng mới. Trong kịch bản đó, Đồng Nai được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng, đóng góp lớn vào mục tiêu chung của quốc gia.

TS Nguyễn Đức Hiển nhận định: "Quy mô kinh tế của Đồng Nai dự kiến đạt khoảng 44 tỷ USD vào năm 2030, chiếm gần 5% GDP cả nước, tăng đáng kể so với mức 27 tỷ USD hiện nay. Với mức tăng gần gấp rưỡi chỉ trong vòng 4-5 năm, địa phương này đang gánh vác một trọng trách tăng trưởng rất lớn trong chiến lược đưa quy mô GDP cả nước từ khoảng 514 tỷ USD giai đoạn 2021-2025 lên mục tiêu 900 tỷ USD giai đoạn 2026-2030".

Phân tích lợi thế của Đồng Nai, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết nằm ở sự hội tụ của tám điều kiện thuận lợi phát triển khu công nghiệp sinh thái, gồm: Quy mô công nghiệp lớn; Vị trí cửa ngõ chiến lược; Hạ tầng logistics đa phương thức; Định hướng tăng trưởng xanh; Nền tảng số và công nghệ; Nguồn nhân lực đổi mới và sáng tạo; Kinh nghiệm thực tiễn.

Đặc biệt, mô hình đô thị sân bay cùng sự kết nối giữa Biên Hòa, Long Thành với các trục khu vực phía Nam tạo ra một không gian phát triển khác biệt so với nhiều địa phương khác trong vùng. Đây là nền tảng để Đồng Nai không chỉ giữ vai trò trung tâm công nghiệp truyền thống mà còn có cơ hội định hình lại mô hình tăng trưởng theo hướng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn hơn.

Về mặt thể chế, TS Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị là một dấu mốc lịch sử đối với Đồng Nai. Nghị quyết này cho phép tỉnh áp dụng mọi cơ chế đặc thù vượt trội, ngoại trừ các vấn đề về quốc phòng, an ninh và tôn giáo. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để Đồng Nai tiên phong trong việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp hàng không và công nghệ cao – những lĩnh vực đòi hỏi khung chính sách linh hoạt hơn so với mô hình quản lý công nghiệp truyền thống.

Việc Đồng Nai triển khai các mô hình như "Solar Ready" (sẵn sàng cho năng lượng mặt trời) và mục tiêu đạt 9% tỷ lệ năng lượng tái tạo trong công nghiệp – một trong những chỉ số cụ thể cho thấy quá trình chuyển đổi xanh tại Đồng Nai đang được lượng hóa thành các mục tiêu có thể đo lường, thay vì dừng lại ở định hướng chung.

Ở cấp độ quốc gia, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết Chính phủ đang tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật để hỗ trợ lộ trình tăng trưởng xanh, trong đó các vướng mắc về bồi thường, xác định cơ chế giá đất và thủ tục hành chính sẽ được sửa đổi nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư. Các cơ chế về mua bán điện trực tiếp (PPA) cũng đang được thúc đẩy để bảo đảm nguồn năng lượng xanh cho sản xuất. Đây là yếu tố then chốt đối với các khu công nghiệp đang hướng tới chuẩn sinh thái như tại Đồng Nai.

Về thu hút vốn đầu tư nước ngoài, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết khu vực FDI vẫn giữ vai trò quan trọng khi chiếm hơn 70% giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Riêng tại Đồng Nai, tỷ lệ vốn FDI trong các khu công nghiệp đạt mức rất cao, khoảng 82% đến 83% – một con số phản ánh mức độ hội nhập sâu của công nghiệp địa phương vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mục tiêu trong 5 năm tới, tổng vốn FDI thực hiện toàn quốc phải đạt từ 120 đến 200 tỷ USD, với mục tiêu trên 70% là các dự án công nghệ cao có sự liên kết, chuyển giao cho doanh nghiệp trong nước. Với tỷ trọng FDI hiện tại, Đồng Nai được xem là một trong những địa phương có vị thế thuận lợi để tiếp nhận dòng vốn chất lượng cao này.

Bên cạnh các giải pháp về thể chế và đầu tư, TS Nguyễn Đức Hiển cũng khuyến nghị các địa phương, đặc biệt là Đồng Nai, nên sớm đăng ký cơ chế thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp.

"Việc sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để giám sát hạ tầng và môi trường trong các khu công nghiệp quy mô lớn được xem là giải pháp tối ưu thay thế cho phương thức quản lý nhân lực truyền thống, phù hợp với định hướng chuyển đổi số mà tỉnh đang theo đuổi trong quản trị khu công nghiệp", TS Nguyễn Đức Hiển nhận định; đồng thời cho biết trong vài tuần tới, Bộ Chính trị sẽ ban hành kết luận về phát triển kinh tế không gian tầm thấp, tạo hành lang pháp lý cho các địa phương tiên phong như Hải Phòng hay Đồng Nai ứng dụng vào thực tế.

ĐỒNG NAI XÁC ĐỊNH KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI LÀ LỜI GIẢI CHO BÀI TOÁN TĂNG TRƯỞNG

Phát biểu tại Diễn đàn, PGS. TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khẳng định việc chuyển đổi mô hình khu công nghiệp sang hướng xanh và thông minh được nhận định là yếu tố then chốt để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050, Việt Nam đặt kỳ vọng duy trì mức tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và các giai đoạn kế tiếp. Các nghiên cứu thực tế cho thấy, việc áp dụng mô hình công nghiệp xanh, sinh thái và thông minh có khả năng thúc đẩy năng suất lao động tăng từ 15% đến 25%. Việc ứng dụng công nghệ cao giúp cải thiện môi trường làm việc, đồng thời thu hút nguồn nhân sự chất lượng cao cho các địa phương.

Tại khu vực Đông Nam Bộ, Đồng Nai được đánh giá là địa phương tiên phong trong tiếp cận và định hướng chuyển đổi sang công nghiệp sinh thái. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Đồng Nai đạt mức tăng trưởng GDP 9,81%, vượt xa các kỳ vọng đặt ra từ cuối năm trước, trong đó lĩnh vực xây dựng tăng khoảng 10% và ngành công nghiệp tăng trưởng gần 12%. Đồng Nai hiện tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao như hàng không, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ thông tin, với lộ trình phát triển gắn liền mục tiêu xanh, sạch và giá trị gia tăng cao.

Về phía địa phương, ông Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Đồng Nai, chia sẻ: “Chuyển đổi xanh và giảm phát thải vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội để thành phố đổi mới mô hình tăng trưởng. Đồng Nai sở hữu nhiều lợi thế về vị trí địa lý, quỹ đất và hạ tầng giao thông đang ngày càng hoàn thiện, song những lợi thế này chỉ trở thành động lực thực sự khi có tư duy mới và sự phối hợp đồng bộ giữa nhà nước, nhà đầu tư hạ tầng, các tổ chức tài chính và cộng đồng xã hội”.

Trong chiến lược sắp tới, tỉnh Đồng Nai sẽ thực hiện thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ sạch và sử dụng hiệu quả tài nguyên; từng bước chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu, thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn như tái sử dụng nước, tuần hoàn chất thải và hình thành sự cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp.

Công tác quản trị khu công nghiệp sẽ được đẩy mạnh chuyển đổi số, tập trung giám sát môi trường, sử dụng năng lượng và kiểm kê phát thải khí nhà kính. Thành phố cam kết các mục tiêu phải được cụ thể hóa bằng cơ chế phù hợp, lộ trình rõ ràng và kết quả đo lường được, đồng thời tỉnh sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính để tháo gỡ khó khăn cho các nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn.

Từ những phân tích của TS Nguyễn Đức Hiển và định hướng cụ thể mà lãnh đạo UBND TP Đồng Nai đưa ra, có thể thấy Đồng Nai đang "đặt cược" vào mô hình khu công nghiệp sinh thái, thông minh như một chiến lược dài hạn để chuyển hóa các lợi thế sẵn có, từ vị trí địa lý, quỹ đất, hạ tầng đa phương thức đến cơ chế đặc thù vừa được trao, thành động lực tăng trưởng thực chất.

Với mục tiêu quy mô kinh tế tăng từ 27 tỷ USD hiện nay lên 44 tỷ USD vào năm 2030, Đồng Nai không chỉ hướng tới việc củng cố vị thế đầu tàu công nghiệp của vùng Đông Nam Bộ, mà còn đặt mục tiêu trở thành một trong những cực tăng trưởng đóng góp trực tiếp vào mục tiêu GDP 900 tỷ USD của cả nước giai đoạn 2026-2030.