Hiện nay chỉ có hai doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam là Viettel và FPT đạt mức doanh thu trên 1 tỷ USD...

Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định bộ tiêu chí để xác định doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được xác định là doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến khi đáp ứng đồng thời 8 tiêu chí. 

Tiêu chí thứ nhất là: doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam là doanh nghiệp công nghệ số được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam; và không thuộc trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư (Trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư được sửa đổi, bổ sung, thay thế thì áp dụng theo quy định mới được ban hành). 

Tiêu chí thứ hai là: tổng doanh thu trong năm gần nhất đạt tối thiểu 1 tỷ USD.

Tiêu chí thứ ba là: số lượng lao động tính đến ngày 31 tháng 12 của năm gần nhất đạt tối thiểu 5.000 người.

Tiêu chí thứ bốn là:: có tối thiểu 01 tổ chức khoa học và công nghệ được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuộc doanh nghiệp công nghệ số.

Tiêu chí thứ năm là: tỷ lệ chi cho R&D trên tổng doanh thu của doanh nghiệp công nghệ số trong năm gần nhất đạt tối thiểu 3%.

Tiêu chí thứ sáu là: có bằng sáng chế được cấp bởi một trong năm cơ quan sở hữu trí tuệ uy tín trên thế giới là: USPTO, EPO, JPO, KIPO, CNIPA.

Tiêu chí thứ bảy là: có chi nhánh hoặc công ty con tại nước ngoài, trong đó, có chi nhánh tại các nước phát triển về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bao gồm các nước G7, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore tính đến thời điểm 31/12 của năm gần nhất.

Tiêu chí thứ tám là: doanh thu từ thị trường quốc tế của doanh nghiệp công nghệ số đạt tối thiểu 10% tổng doanh thu trong năm gần nhất.

Trước đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới; một số lĩnh vực khoa học, công nghệ đạt trình độ quốc tế, có tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến.

Đến năm 2045, tỉ lệ doanh nghiệp công nghệ số tương đương các nước phát triển; tối thiểu có 10 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến.

Chỉ còn 5 năm đến mốc năm 2030, trong khi hiện nay chỉ có hai doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam (Viettel và FPT) đạt mức doanh thu trên 1 tỷ USD.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số của Việt Nam trong những năm gần đây đã có bước phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. 

Với hơn 80.000 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển doanh nghiệp công nghệ nhanh nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam hiện tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực như phần mềm, nền tảng số, dịch vụ công nghệ thông tin, thương mại điện tử, sản xuất phần cứng, điện tử và tích hợp hệ thống. 

Một số tập đoàn lớn như: Viettel, FPT, VNPT, CMC, VTI, TMA, Rikkeisoft… đã từng bước khẳng định được năng lực công nghệ, có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và hiện diện tại thị trường quốc tế. 

Đồng thời, ngày càng xuất hiện nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm make in Viet Nam trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, blockchain, chuyển đổi số cho nông nghiệp, y tế, giáo dục, tài chính...

Tuy nhiên, xét trên tổng thể, doanh nghiệp công nghệ số của Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. 

Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) còn khiêm tốn, thiếu sở hữu trí tuệ và công nghệ lõi. Tỷ lệ doanh nghiệp có sản phẩm xuất khẩu, hoặc có chi nhánh tại nước ngoài còn rất thấp. 

Mô hình kinh doanh phần lớn vẫn dựa trên gia công phần mềm hoặc tích hợp hệ thống, thiếu doanh nghiệp làm chủ sản phẩm và dịch vụ mang tính toàn cầu. Việc tham gia vào các lĩnh vực công nghệ số tiên phong như bán dẫn, AI nền tảng, điện toán đám mây còn rất hạn chế.

Từ thực tiễn đó, có thể thấy rằng việc xây dựng Bộ tiêu chí xác định doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam ngang tầm doanh nghiệp công nghệ số các nước tiên tiến là nhiệm vụ mang tính cấp thiết, nhằm định hướng, thúc đẩy phát triển một thế hệ doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực vươn ra toàn cầu, làm chủ công nghệ, và dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.