Triển lãm Kết nối Chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế (Viet Nam International Sourcing Expo - VIS 2026) không chỉ là nơi kết nối người mua và người bán, mà còn giúp doanh nghiệp “nghe” được nhu cầu của thị trường để điều chỉnh sản xuất, nâng chất lượng, chuyển đổi xanh và gia tăng giá trị...

Bên lề VIS 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đã có cuộc trao đổi với báo chí về một số vấn đề liên quan như quy mô của triển lãm năm nay, mục tiêu tăng trưởng xuất nhập khẩu, vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, những yêu cầu mới về sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

VIS 2026 là sự kiện do Bộ Công Thương phối hợp với UBND TP Hồ Chí Minh tổ chức nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, thích ứng với các tiêu chuẩn mới về  kinh tế xanh và phát triển bền vững trong xu thế hội nhập quốc tế. 

Theo Ban Tổ chức, VIS 2026 là một trong những hoạt động nhằm cụ thể hoá Đề án "Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài đến năm 2030". Diễn ra trong ba ngày từ 3 -5/9, chương trình bao gồm nhiều hoạt động phong phú như: Diễn đàn xuất khẩu; Triển lãm Kết nối Chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế; Chương trình kết nối giao thương trực tiếp (B2B Matching); Hoạt động khảo sát thực tế phối hợp cùng các Sở Công Thương địa phương đưa các đoàn thu mua quốc tế tới tham quan thực tế nhà máy, cơ sở sản xuất, làm việc với các địa phương nhằm đánh giá năng lực cung ứng và thúc đẩy cơ hội ký kết các hợp đồng thương mại dài hạn hoặc các quyết định đầu tư phù hợp.

TỪ TÌM KIẾM ĐƠN HÀNG ĐẾN TRỞ THÀNH MẮT XÍCH CHUỖI CUNG ỨNG

Thưa Thứ trưởng, VIS 2026 được tổ chức trong bối cảnh như thế nào và có gì đáng chú ý so với các năm trước?

Đây là năm thứ tư VIS được tổ chức. Mỗi năm chúng tôi đều ghi nhận sự phát triển rõ nét hơn cả về quy mô và hiệu quả kết nối.

Năm 2026, chương trình được tổ chức trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động về chính trị và kinh tế. Chính những biến động này đặt ra yêu cầu Việt Nam phải tiếp tục nâng cao năng lực và khẳng định vị thế của mình. Đó là chúng ta không chỉ dừng lại ở vai trò là nhà cung ứng cho những đơn hàng đơn giản, mà đang từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời hướng đến sản xuất xanh và tiêu dùng bền vững.

Một trong những vấn đề mà các nhà mua hàng quốc tế rất quan tâm hiện nay là trước những biến động của thị trường thế giới, doanh nghiệp Việt Nam có khả năng ứng phó và duy trì hoạt động đến đâu.

Thực chất, VIS là một hoạt động thương mại quốc tế ngay tại Việt Nam. Doanh nghiệp không nhất thiết phải đưa người ra nước ngoài mới có thể gặp các nhà mua hàng lớn.

VIS 2026 chính là cơ hội để chúng tôi tạo ra một môi trường thực tế, nơi các nhà mua hàng quốc tế có thể trực tiếp đến Việt Nam, nhìn thấy năng lực tổ chức sản xuất, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tiềm năng hợp tác lâu dài của các nhà cung cấp, sản xuất Việt Nam.

Quan trọng hơn, thông qua những cuộc gặp trực tiếp, doanh nghiệp Việt Nam có thể trao đổi về nhu cầu, tiêu chuẩn, những đòi hỏi thực tế của thị trường và nghe những phản hồi thẳng thắn từ các nhà mua hàng về tiêu chí sản phẩm, xu hướng tiêu dùng thế giới. Đây là nguồn thông tin rất quan trọng để doanh nghiệp điều chỉnh định hướng sản xuất cho phù hợp.

VIS 2026 năm nay có khác biệt gì so với mọi năm, thưa Thứ trưởng?

Năm nay có 580 đoàn mua hàng quốc tế đến từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Đây là con số mà những năm trước chúng ta chưa đạt được.

Diện tích triển lãm đạt khoảng 12.000 m2, với 600 doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham gia. Đặc biệt, số cuộc kết nối B2B được đăng ký trực tiếp tại sự kiện đạt 3.000 cuộc; nếu tính cả các cuộc kết nối tại gian hàng thì con số đăng ký lên tới 13.000 cuộc B2B.

Một điểm khác biệt lớn so với những năm trước là số lượng địa phương tham gia. Trước đây chỉ có khoảng 3-4 tỉnh, thành phố tham dự, nhưng năm nay con số đã lên tới 20 địa phương. Điều đó cho thấy các địa phương đã nhìn thấy rõ hơn cơ hội từ chương trình.

Thực chất, VIS là một hoạt động thương mại quốc tế ngay tại Việt Nam. Doanh nghiệp không nhất thiết phải đưa người ra nước ngoài mới có thể gặp các nhà mua hàng lớn.

Tôi muốn nhấn mạnh tới công tác chuẩn bị của Bộ Công Thương, các hiệp hội và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Chúng tôi đã khảo sát trước nhu cầu mua hàng của từng khách hàng quốc tế, từ đó tìm kiếm các đối tác Việt Nam phù hợp và thực hiện kết nối có định hướng.

Cách làm này giúp tiết kiệm chi phí cho cả hai phía. Nhà mua hàng quốc tế không phải đi nhiều nơi để tìm kiếm nhà cung ứng, trong khi doanh nghiệp Việt Nam cũng không phải liên tục ra nước ngoài để tìm khách hàng, nhưng vẫn có cơ hội gặp trực tiếp những chuỗi bán lẻ lớn như Walmart, AEON, Lotte, LuLu và nhiều tên tuổi khác.

Bộ Công Thương đặt mục tiêu xuất nhập khẩu như thế nào trong năm nay và VIS đóng vai trò gì trong mục tiêu đó?

Mục tiêu tăng trưởng xuất nhập khẩu năm nay mà Bộ trưởng đã công bố là 16%. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng mục tiêu không chỉ nằm ở con số tăng trưởng tổng thể mà phải đi vào từng dòng sản phẩm, từng thị trường cụ thể.

Với những mặt hàng đã có kim ngạch xuất khẩu cao, định hướng là tiếp tục đa dạng hóa thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Quan trọng hơn, chúng ta phải từng bước thoát khỏi xuất khẩu thô. Việt Nam không thể mãi chỉ xuất khẩu nông sản nguyên liệu. Chúng ta phải đi sâu hơn vào chế biến, ứng dụng khoa học kỹ thuật và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

VIS 2026 cũng bổ sung một mục tiêu quan trọng là nhập khẩu. Đây không chỉ là sân chơi để doanh nghiệp Việt Nam bán hàng ra nước ngoài, mà còn là nơi tìm kiếm những nguồn nguyên liệu tốt, công nghệ tiên tiến và các tiêu chuẩn sản xuất mới từ các quốc gia khác.

Chúng tôi cũng mời các nền tảng như: TikTok, Amazon và các nền tảng thương mại điện tử lớn tham gia để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các kênh xuất khẩu trực tuyến.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác của VIS là đưa hàng Việt Nam vào các chuỗi bán lẻ quốc tế như Central, AEON, Walmart. Mục tiêu không chỉ là bán hàng tại thị trường nội địa, mà có thể sử dụng chính các hệ thống phân phối này như một kênh để đưa sản phẩm Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường các nước.

Về kết quả cụ thể của sự kiện, chúng tôi sẽ thống kê sau khi kết thúc ba ngày. Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng hơn không phải là đếm số hợp đồng được ký ngay tại sự kiện mà điều chúng tôi muốn tạo ra là cảm hứng, kênh thông tin và những mối quan hệ để doanh nghiệp hai bên tiếp tục theo đuổi sau khi chương trình kết thúc.

THƯƠNG VỤ PHẢI “ĐỌC” ĐƯỢC THỊ TRƯỜNG, DOANH NGHIỆP CẦN “XANH” HÓA

Thưa Thứ trưởng, vai trò của các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong hệ thống kết nối này là gì?

Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài từ trước đến nay vẫn là "cánh tay nối dài" của Bộ Công Thương tại các thị trường quốc tế. Nhưng trong giai đoạn hiện nay, vai trò đó đang được nâng lên và yêu cầu cũng cụ thể hơn rất nhiều. Trong tình hình mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương chỉ đạo các Thương vụ theo những KPI cụ thể, không còn giao nhiệm vụ chung chung.

Các Thương vụ phải nắm được thị trường nào đang có nguồn nguyên liệu thuận lợi nhất để nhập về phục vụ sản xuất trong nước; mặt hàng nào của Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu tại thị trường đó; và nếu chuỗi cung ứng bị đứt gãy hoặc phát sinh vấn đề về logistics thì có phương án thay thế nào. Những thông tin này phải được báo cáo kịp thời về Bộ. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương phối hợp với các đơn vị trong nước tính toán giải pháp và báo cáo lãnh đạo Chính phủ.

Mục tiêu cuối cùng là hạn chế thấp nhất thiệt hại và rủi ro trong những giai đoạn thị trường biến động, đồng thời phải nhìn thấy những cơ hội mới nảy sinh chính từ những biến động đó để thúc đẩy xuất nhập khẩu.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm đa số trong các chương trình, nhưng cũng là nhóm gặp nhiều khó khăn nhất khi tiếp cận khách hàng lớn và đổi mới công nghệ. Xin Thứ trưởng cho biết Bộ có chương trình cụ thể nào hỗ trợ riêng nhóm này không?

Đúng là doanh nghiệp vừa và nhỏ đang chiếm đa số và cũng là nhóm cần được hỗ trợ nhiều nhất.

Hiện nay, cơ chế hỗ trợ chủ yếu được triển khai thông qua các Trung tâm Xúc tiến Thương mại của từng địa phương. Các địa phương bố trí kinh phí từ ngân sách để hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các chương trình xúc tiến xuất khẩu. Đây là kênh hỗ trợ trực tiếp và thiết thực.

Kết quả cũng đã bắt đầu thể hiện. Riêng chương trình hỗ trợ thông qua Trung tâm Xúc tiến Thương mại của Bộ Công Thương, năm ngoái có 25 doanh nghiệp tham gia, năm nay tăng lên 50 doanh nghiệp, tức tăng gấp đôi chỉ trong một năm, và đây là sự mở rộng từng bước và đúng hướng.

Song song với đó, chương trình Global do Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) chủ trì đang được triển khai theo chỉ đạo của Chính phủ, dành riêng để hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận thị trường quốc tế.

Ngoài các kênh truyền thống, chúng tôi đang đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp khai thác TikTok Shop, Amazon và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây là những kênh mà doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế mà không cần nguồn lực quá lớn. Trung tâm Xúc tiến Thương mại cũng đang tổ chức các chương trình livestream bán hàng trực tiếp để hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu.

Nguyên tắc xuyên suốt của chúng tôi là “cầm tay chỉ việc”. Tức là hỗ trợ doanh nghiệp từng bước, từ nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng chỉ dẫn địa lý cho đến phát triển thương hiệu.

Đây là một hành trình dài hơi, không thể thực hiện trong "một sớm một chiều". Chúng ta phải kiên trì làm từng năm, từng bước, không nóng vội. Bởi cuối cùng, mục tiêu của VIS không chỉ là đưa một doanh nghiệp đến gặp một nhà mua hàng. Điều quan trọng hơn là tạo ra năng lực để doanh nghiệp có thể đáp ứng được yêu cầu của nhà mua hàng đó một cách ổn định, từ hôm nay đến những năm tiếp theo.

Khi doanh nghiệp có chất lượng, thương hiệu, công nghệ, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, những cuộc gặp tại VIS mới có thể chuyển hóa thành những quan hệ thương mại bền vững.

Đây cũng là giải pháp mà Việt Nam đang từng bước triển khai, từ một điểm đến tìm nguồn hàng trở thành một mắt xích có giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.