Dubai, một trong những trung tâm thương mại và tài chính hàng đầu thế giới, đang chuẩn bị cho một bước đi chiến lược quan trọng nhằm tránh phải vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz...

DP World, nhà điều hành cảng hàng đầu có trụ sở tại Dubai, đang lên kế hoạch xây dựng một hải cảng mới và một bến container mới trên bờ biển phía Đông của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Kế hoạch này không chỉ nhằm giảm sự phụ thuộc vào cảng Jebel Ali nổi tiếng của Dubai, mà còn để tránh eo biển Hormuz.

Tờ báo Financial Times dẫn nguồn thạo tin cho biết, DP World đang thảo luận để xây dựng một hải cảng đa mục đích hoàn toàn mới ở vùng bờ biển của tiểu vương quốc Fujairah thuộc UAE và một bến container mới tại hải cảng hiện có của Fujairah.

Kế hoạch trên được hé lộ trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới - đã liên tục rơi vào tình trạng gián đoạn do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Iran kể từ khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2 năm nay.

Trong hai thập kỷ qua, DP World đã phát triển thành một trong những thực thể quốc tế nổi bật nhất của UAE, xây dựng một đế chế cảng và logistics trên toàn cầu. Tuy nhiên, Jebel Ali vẫn là viên ngọc quý của tập đoàn và của chính Dubai. Việc chuyển một phần công suất cảng ra ngoài Dubai đánh dấu một sự thay đổi lớn cho tiểu vương quốc này, vốn đã tự khẳng định mình là một trung tâm thương mại và tài chính toàn cầu nhờ vào sự phát triển của Jebel Ali.

Kế hoạch của DP World phù hợp với sáng kiến rộng lớn hơn của chính phủ UAE nhằm bảo vệ nền kinh tế khỏi các cuộc xung đột có thể xảy ra với Iran bằng cách giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Dự án mới sẽ mở rộng sự hiện diện của DP World trên Vịnh Oman, cho phép các container hàng hóa vào và ra khỏi UAE mà không cần phải đi qua eo biển Hormuz. Sau khi cập cảng, hàng hóa sẽ được vận chuyển bằng xe tải trên đất liền đến Dubai, Abu Dhabi và các nước láng giềng vùng Vịnh.

Kể từ khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran nổ ra, Iran đã bắn gần 3.000 máy bay không người lái hoặc tên lửa vào UAE, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Ngay từ đầu cuộc xung đột, một vụ cháy đã xảy ra tại Jebel Ali, mà các nhà chức trách cho rằng do mảnh vỡ rơi xuống sau khi một tên lửa bị đánh chặn.

Hoạt động tại Jebel Ali, cảng container lớn nhất Vùng Vịnh, đã giảm từ 90-95% sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Đây là nguyên nhân thôi thúc DP World tìm kiếm các giải pháp thay thế cho tuyến đường này.

DP World hiện đang trong quá trình thảo luận với các quan chức chính phủ để hoàn thiện cấu trúc và phương án tài chính của dự án mới. Cảng mới có thể được hoàn thành sớm nhất trong vòng 1 năm rưỡi - một quan chức cấp cao của công ty cho biết.

Giới chức ở Vùng Vịnh nói với Financial Times rằng việc di chuyển về phía Đông không có nghĩa là Jebel Ali sẽ bị thay thế hoàn toàn. Được xây dựng và mở rộng qua nhiều thập kỷ, trung tâm này bao gồm một khu vực kinh tế tự do rộng lớn, một số lượng lớn các kho hàng, và các cơ sở công nghiệp nặng. “Jebel Ali sẽ tiếp tục là Jebel Ali và sẽ không bao giờ bị thu hẹp”, một quan chức nói.

DP World sẽ rót số vốn đầu tư ban đầu hàng trăm triệu USD để phát triển các cơ sở mới nhưng con số đó có thể tăng lên theo thời gian tùy thuộc vào nhu cầu công suất bổ sung - các nguồn tin cho biết.

Kế hoạch của DP World cho thấy cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã buộc các chính phủ và công ty trong khu vực phải đánh giá lại về việc phát triển cơ sở hạ tầng và các hành lang kinh tế ở Vùng Vịnh. Trước đây, các kế hoạch vẫn được xây dựng dựa trên giả định rằng giao thông qua eo biển Hormuz sẽ không bao giờ gián đoạn.

Trước chiến tranh, lưu lượng qua Hormuz lên tới khoảng 135 tàu mỗi ngày, nhưng hầu như chưa phục hồi được quá con số 40 lượt hàng ngày kể từ khi eo biển này được tuyên bố mở cửa trở lại sau khi Mỹ và Iran ký một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vào tháng 6. Từ tuần trước, giao thông qua eo biển Hormuz lại sụt giảm mạnh xuống mức nhỏ giọt do Mỹ và Iran lại tấn công lẫn nhau.

Cảng Jebel Ali, nơi xử lý 15,6 triệu container 20ft vào năm ngoái, đóng vai trò trung tâm trong việc thiết lập Dubai như một trung tâm logistics và tái xuất khẩu toàn cầu, đặc biệt là giữa Trung Quốc và châu Phi. Nhưng vị trí của Jebel Ali đồng nghĩa cảng này phụ thuộc vào eo Hormuz - tuyến đường thủy hẹp giữa Iran và Oman.

“Ảnh hưởng của cuộc xung đột đến Jebel Ali có thể sẽ rất lớn và kéo dài”, ông Lars Jensen, CEo của công ty tư vấn Vespucci Maritime, nhận định.

Tổ chức đánh giá tín nhiệm Moody’s ước tính rằng lợi nhuận tổng thể của DP World sẽ giảm từ 6,6 tỷ USD vào năm 2025 xuống còn khoảng 5,9 tỷ USD trong năm nay do ảnh hưởng của xung đột.

Về phần mình, Fujairah - một trong 7 tiểu vương quốc thành viên UAE - đóng vai trò chiến lược trong cơ sở hạ tầng năng lượng của UAE. Abu Dhabi hiện đang xuất khẩu một phần dầu thô của mình qua Fujairah và có kế hoạch tăng khối lượng dầu đi qua Fujairah để tránh Hormuz.