Chỉ trong hai năm 2024-2025, EVN đã thu hẹp khoản lỗ lũy kế từ hơn 50.000 tỷ đồng xuống còn 5.611 tỷ đồng. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn đối với người tiêu dùng là: phần chi phí tồn đọng cuối cùng này sẽ được xử lý như thế nào và tác động ra sao đến giá điện?...

Ngày 14/5/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) gửi văn bản kiến nghị Bộ Công Thương nhằm cập nhật số liệu tài chính trong hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 - hiện đang được thẩm định tại Bộ Tư pháp.

Lý giải của việc cập nhật này, EVN cho biết số liệu được dẫn trong tờ trình đã lỗi thời. Tờ trình ghi nhận lỗ lũy kế của Công ty mẹ EVN đến cuối năm 2024 còn khoảng 44.792 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo cập nhật mới nhất từ tập đoàn, con số này đến hết năm 2025 chỉ còn khoảng 5.611 tỷ đồng, giảm 87,5% so với số liệu đang lưu hành trong hồ sơ thẩm định.

Giai đoạn 2022–2023 là quãng thời gian tổn thất nặng nề nhất với ngành điện Việt Nam. Năm 2022, giá điện bán lẻ được giữ nguyên nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế sau Covid 19, trong khi giá than nhập khẩu và giá khí tăng mạnh do xung đột Nga–Ukraine. Sang năm 2023, dù giá điện được điều chỉnh tăng, mức tăng vẫn thấp hơn đáng kể so với chi phí thực tế phát sinh. Hệ quả là hai năm này EVN lỗ cộng dồn khoảng 50.029 tỷ đồng.

Bước ngoặt xảy ra từ năm 2024 khi hoạt động sản xuất kinh doanh của tập đoàn có lãi trở lại, đưa lỗ lũy kế về mức 44.792 tỷ đồng vào cuối năm đó. Sang năm 2025, đà cải thiện tiếp tục với tốc độ nhanh hơn nhiều. Căn cứ số liệu EVN vừa công bố, ước tính tập đoàn ghi nhận lợi nhuận hơn 39.000 tỷ đồng trong năm 2025.

Tuy nhiên, việc EVN cải thiện mạnh kết quả kinh doanh không có nghĩa câu chuyện lỗ lũy kế đã khép lại hoàn toàn. Tại hồ sơ thẩm định dự án sửa đổi Luật Điện lực gửi Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương chỉ ra rằng vẫn còn một số khoản chi phí phục vụ trực tiếp cho sản xuất và cung ứng điện chưa được tính đủ trong giá bán lẻ điện bình quân, và đây chính là căn nguyên kỹ thuật của những năm thua lỗ trước đó.

Để xử lý dứt điểm, dự thảo Luật do Bộ Công Thương xây dựng đã bổ sung quy định cho phép các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ chưa được bù đắp đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá trước đây sẽ được phân bổ dần vào các kỳ tính giá tiếp theo. Đây là lần đầu tiên cơ chế này được luật hóa. Trước đó, một đề xuất tương tự từng được Bộ Công Thương đưa ra khi sửa Nghị định 72 về giá bán lẻ điện, nhưng không được thông qua do thiếu cơ sở pháp lý.

Với khoản lỗ lũy kế hiện còn 5.611 tỷ đồng, phần chi phí được phân bổ vào giá điện trong các kỳ điều chỉnh tới cũng sẽ tương ứng với con số này, thay vì gần 45.000 tỷ đồng như lo ngại trước đó và đây là điểm người tiêu dùng và doanh nghiệp quan tâm nhất.

Bộ Công Thương khẳng định việc phân bổ chi phí tồn đọng sẽ được thực hiện theo từng thời điểm, toàn bộ hoặc một phần, với biên độ nhỏ nhằm tránh tác động đột ngột.

Bộ cũng đưa ra một điều kiện quan trọng: trong những thời điểm thuận lợi, như nước về các hồ thủy điện ở mức cao, giúp giảm chi phí phát điện, việc phân bổ chi phí tồn đọng có thể không kéo theo tăng giá điện.

Song song đó, cơ quan quản lý chủ trương giá điện bán lẻ cần bám sát hơn với biến động chi phí đầu vào, đảm bảo doanh nghiệp ngành điện có lãi, bảo toàn vốn và phát triển bền vững. Các khoản chi phí chưa được tính đủ trong một lần điều chỉnh giá sẽ được cộng dồn, phân bổ vào các lần tăng tiếp theo.

Có thể thấy, thông tin EVN cập nhật không chỉ là con số kế toán. Trong bối cảnh dự thảo Luật Điện lực sửa đổi đang ở giai đoạn thẩm định, việc khoản lỗ lũy kế thu hẹp còn hơn 5.600 tỷ đồng có ý nghĩa kép: về phía EVN, đây là minh chứng cho sự phục hồi thực chất của hoạt động kinh doanh; về phía chính sách, phần chi phí tồn đọng cần được luật hóa để xử lý qua giá điện đã nhỏ đi đáng kể, giảm áp lực lên người dùng điện trong các kỳ điều chỉnh tới.

Vấn đề còn lại là tốc độ và lộ trình phân bổ cụ thể — điều mà dự thảo Luật mới đang trao thẩm quyền quyết định cho cơ quan quản lý, dựa trên điều kiện thực tế của từng chu kỳ điều hành giá.