Dù giá dầu thô thế giới đã giảm mạnh, giá dầu diesel tại Mỹ được dự báo vẫn neo cao do tồn kho thấp, công suất lọc dầu hạn chế và nguồn cung toàn cầu thắt chặt…

Giá dầu diesel trung bình trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vượt mức dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden. Diễn biến này cho thấy làn sóng lạm phát do chiến tranh Iran gây ra đang trở thành thách thức ngày càng lớn đối với Nhà Trắng.

DẦU THÔ GIẢM NHƯNG GIÁ DẦU DIESEL VẪN NEO CAO

Theo tính toán của tờ báo Financial Times dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, giá dầu diesel tại Mỹ bình quân ở mức 4,09 USD/gallon. Mức này nhỉnh hơn con số 4,08 USD/gallon trong 4 năm ông Biden cầm quyền, khi giá nhiên liệu tăng mạnh sau cú sốc năng lượng do xung đột Nga - Ukraine gây ra.

Dầu diesel giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế Mỹ vì được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp, vận tải và nhiều ngành công nghiệp khác. Do đó, giá nhiên liệu này tăng đang gây thêm sức ép lên ông Trump, trong bối cảnh cử tri ngày càng bất bình với chi phí năng lượng cao trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

“Ở bất cứ đâu, người dân cũng không hài lòng khi giá năng lượng tăng và thường quy trách nhiệm cho chính quyền đương nhiệm”, ông Jeff Colgan, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Brown, nhận định với Financial Times.

Theo ông Colgan, dầu diesel là loại nhiên liệu ít được người tiêu dùng chú ý vì không phải ai cũng trực tiếp mua tại trạm xăng. Tuy nhiên, hầu hết hàng hóa sản xuất tại Mỹ đều phải trải qua ít nhất một khâu vận chuyển bằng phương tiện sử dụng dầu diesel. Vì vậy, giá nhiên liệu này tăng có thể lan sang chi phí của nhiều loại hàng hóa và dịch vụ.

Một dấu hiệu khác cho thấy chính quyền ông Trump đang gặp khó khăn với lạm phát là lãi suất vay thế chấp mua nhà kỳ hạn 30 năm đã tăng lên 6,66% trong tuần trước, mức cao nhất trong một năm. Nhà đầu tư lo ngại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ khó kiểm soát được đợt tăng giá mới nhất.

Chi phí nhiên liệu tại Mỹ tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích Iran vào ngày 28/2. Cuộc xung đột đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, trong khi Tehran gần như phong tỏa eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), kể từ khi chiến sự bùng phát, giá dầu diesel đã tăng 43%, lên 5,37 USD/gallon. Giá xăng, loại nhiên liệu mà người dân cảm nhận rõ hơn qua chi phí đi lại hàng ngày, cũng tăng 37%, lên 4,09 USD/gallon.

Giá dầu thô thế giới từng vượt 120 USD/thùng vào thời điểm xung đột căng thẳng nhất, nhưng đến ngày thứ Ba (4/8) đã giảm xuống dưới 80 USD/thùng, sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát tín hiệu rằng một thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz sắp được ký kết.

Tuy nhiên, giá dầu diesel vẫn chịu áp lực lớn. Các nhà phân tích cho rằng giá nhiên liệu này đã tăng nhanh hơn giá xăng và nhiều khả năng cũng sẽ giảm chậm hơn.

Giá dầu diesel còn chịu sức ép do lượng tồn kho thấp, công suất lọc dầu hạn chế và việc Nga kéo dài các biện pháp hạn chế xuất khẩu loại nhiên liệu này đến đầu năm 2027. Động thái của Moscow khiến nguồn cung trên thị trường thế giới giảm hàng trăm nghìn thùng mỗi ngày.

Các nhà máy lọc dầu tại Mỹ hiện hoạt động ở mức gần hoặc đã đạt công suất tối đa. Các tập đoàn năng lượng đang đẩy mạnh sản xuất để tận dụng biên lợi nhuận cao từ việc chế biến dầu thô thành xăng và dầu diesel.

Ngày thứ Ba, Marathon Petroleum, một trong những doanh nghiệp lọc dầu lớn nhất nước Mỹ, báo cáo lợi nhuận quý 2 tăng hơn ba lần so với cùng kỳ năm trước. Mức lợi nhuận mà công ty thu được trên mỗi thùng dầu cao hơn đáng kể so với một năm trước.

Theo các nhà phân tích, thị trường dầu diesel có thể tiếp tục chịu sức ép trong những tháng tới. Khi mùa cao điểm đi lại bằng ô tô kết thúc vào cuối mùa hè, nhu cầu xăng được dự báo sẽ giảm. Ngược lại, nhu cầu dầu diesel có thể tăng do loại nhiên liệu này còn được sử dụng để sưởi ấm.

Nguồn cung vốn đã hạn chế vì thế có nguy cơ càng trở nên khan hiếm, khiến thị trường dễ bị tổn thương trước những sự cố gián đoạn như bão.

“Dầu diesel mới là nhiên liệu đáng lo ngại”, Tom Kloza, nhà phân tích dầu mỏ độc lập, nhận định. Theo ông, tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay đã qua và thị trường xăng nhiều khả năng cũng sắp ổn định, nhưng triển vọng đối với dầu diesel vẫn chưa khả quan.

“Nguồn cung dầu diesel nhiều khả năng sẽ trở nên khan hiếm tại các thị trường ven biển của Mỹ, cũng như ở châu Âu và châu Á”, ông Kloza nhận định.

GIÁ NHIÊN LIỆU GÂY SỨC ÉP LÊN ÔNG TRUMP

Trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, giá xăng trung bình tại Mỹ ở mức 3,34 USD/gallon, thấp hơn mức 3,46 USD dưới thời ông Biden. Con số này lần lượt là 2,48 USD trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và 2,97 USD dưới thời Tổng thống Barack Obama.

Tuy nhiên, đợt tăng giá gần đây đang gây áp lực lớn lên ngân sách của các gia đình Mỹ. Theo tính toán của Đại học Brown, kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, mỗi hộ gia đình tại Mỹ đã phải chi thêm hơn 600 USD cho xăng và dầu diesel.

Cam kết giải quyết tình trạng lạm phát dai dẳng là một trong những yếu tố giúp ông Trump tái đắc cử. Nhưng khi chỉ còn ba tháng nữa là đến cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ, cuộc bỏ phiếu sẽ quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội, nhiều cử tri đang quy trách nhiệm cho Tổng thống về giá nhiên liệu cao.

Theo cuộc thăm dò do AP-NORC công bố tuần trước, tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump chỉ còn 33%. Khoảng 40% cử tri coi chi phí nhiên liệu cho phương tiện đi lại là “yếu tố gây căng thẳng lớn”, tăng từ 30% vào tháng 2. Hơn 70% số người được hỏi cho rằng việc ngăn giá xăng dầu tiếp tục tăng là vấn đề quan trọng đối với nước Mỹ.

Trong bối cảnh đó, ông Trump chỉ trích các tập đoàn dầu mỏ lớn vì thu lợi nhuận đột biến từ giá năng lượng cao. ExxonMobil và Chevron tuần trước lần lượt báo lãi hàng quý 14,5 tỷ USD và 12,1 tỷ USD.

“Tôi không thích điều đó. Họ đang kiếm quá nhiều tiền nhờ tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Họ nên trả lại một phần cho người dân và cần giảm giá bán lẻ, tức mức giá mà người tiêu dùng phải trả”, ông Trump nói hôm thứ Hai (3/8).

Các nhà phân tích cho rằng ông Trump, người từng cáo buộc các công ty dầu mỏ đẩy giá lên quá cao, có thể áp dụng những biện pháp mạnh để kiềm chế giá nhiên liệu.

“Nếu giá nhiên liệu tại các trạm xăng tiếp tục duy trì ở mức cao, sự bất bình của ông Trump có thể khiến chính quyền Mỹ can thiệp mạnh vào thị trường dầu mỏ và các sản phẩm lọc dầu, chẳng hạn áp đặt hạn chế xuất khẩu. Khả năng này có thể sớm trở thành hiện thực”, Kevin Book, chuyên gia tại công ty tư vấn ClearView Energy, nhận định.