Việc Mỹ tham gia cùng Nhật Bản trong đợt can thiệp thị trường để hỗ trợ tỷ giá đồng yên gần đây đã đặt ra nhiều câu hỏi về động cơ đằng sau sự phối hợp hiếm hoi này...

Các nhà phân tích cho rằng mối lo ngại về thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ và hệ thống tài chính của Nhật Bản là những yếu tố thúc đẩy chính.

Đồng yên Nhật đã giá giảm mạnh trong tháng 7, nối dài xu hướng trượt dốc của nhiều tháng qua, chạm mức thấp nhất so với đồng USD trong gần 4 thập kỷ. Vào hôm thứ Năm tuần trước, đồng yên đã trượt xuống mức 163,73 yên đổi 1 USD trước khi phục hồi lên 157,57 trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu.

Cú phục hồi mạnh này là kết quả của sự can thiệp phối hợp giữa Bộ Tài chính Nhật Bản và Bộ Tài chính Mỹ. Đây là hoạt động mua vào đồng yên chung đầu tiên giữa hai nước kể từ năm 1998, và là sự can thiệp phối hợp đầu tiên của hai đồng minh này vào thị trường ngoại hối kể từ khi nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7) hành động để làm suy yếu đồng yên sau trận động đất - sóng thần tàn phá Nhật Bản năm 2011.

MỐI LO VỀ THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU

Theo hãng tin CNBC, các chuyên gia trong ngành nhận định rằng một trong những mối quan tâm lớn nhất của Washington là tránh kịch bản Nhật Bản phải bán tháo một lượng lớn trái phiếu kho bạc để cấp vốn cho một động thái can thiệp đơn phương, đặc biệt khi Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ.

Bà Louise Loo, trưởng bộ phận kinh tế châu Á tại công ty nghiên cứu Oxford Economics, cho rằng đây có thể là một trong những lý do chính khiến Mỹ tham gia cùng Nhật Bản để vực dậy tỷ giá đồng yên.

“Có một yếu tố tự bảo vệ ở đây. Thị trường biến động do các chính sách tài khóa mở rộng của Nhật Bản có thể gây bất ổn cho thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, làm mất ổn định đồng USD. Việc Tokyo và Washington nhấn mạnh việc có thể sử dụng cơ sở repo FIMA của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), một cơ chế cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài có được thanh khoản USD mà không cần bán trái phiếu kho bạc, là một dấu hiệu cho thấy họ muốn tránh để sự bán tháo”, bà Loo nói.

Ngày 3/8, Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết Tokyo có kế hoạch sử dụng cơ chế repo FIMA cho các đợt can thiệp tỷ giá trong tương lai. Ông Masahiko Loo, chiến lược gia vĩ mô cấp cao tại ngân hàng đầu tư State Street, cho rằng tín hiệu này có thể mang lại tác dụng hỗ trợ tỷ giá đồng yên lớn hơn chính sự can thiệp.

Giới chuyên gia cùng cho rằng mối lo ngại của Washington có thể vượt ra ngoài vấn đề tỷ giá đồng yên. Một đồng yên yếu kéo dài có thể kích hoạt việc bán tháo thêm trái phiếu chính phủ Nhật Bản, đẩy xu thế leo thang của lợi suất các trái phiếu này lan rộng khắp thị trường trái phiếu toàn cầu vào thời điểm cả Nhật Bản và Mỹ đều đang phải đối mặt với chi phí vay dài hạn tăng cao.

Việc nhấn mạnh vào khả năng tiếp cận cơ chế repo FIMA của Fed cho thấy thị trường Nhật Bản có thể tăng thanh khoản USD mà không cần bán trái phiếu kho bạc Mỹ, giải quyết mối lo ngại rằng sự can thiệp của Bộ Tài chính Nhật Bản có thể gây áp lực lên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ thông qua việc bán trái phiếu kho bạc ngắn hạn. Đây là một nỗ lực nhằm tối đa hóa hiệu ứng tín hiệu và đạt được hiệu quả tốt nhất có thể với các công cụ đã có sẵn.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng gần 57 điểm cơ bản kể từ đầu năm, hiện dao động quanh ngưỡng 4,7%.

“GIAI ĐOẠN MỚI” TRONG QUAN HỆ MỸ - NHẬT?

Tổng thống Donald Trump nói rằng việc Mỹ tham gia vào sự can thiệp phối hợp trong tuần vừa rồi để hỗ trợ đồng yên là một cử chỉ ủng hộ Nhật Bản và vì lợi ích của sự ổn định kinh tế toàn cầu. Ngoài việc bảo vệ thị trường trái phiếu Mỹ, sự can thiệp này còn phản ánh các ưu tiên kinh tế và địa chính trị rộng lớn hơn của Washington.

Chuyên gia Louise Loo của Oxford Economics lưu ý rằng Mỹ đã nhiều lần cho rằng đồng yên bị "định giá thấp đáng kể" so với giá trị thực. Đánh giá này của Mỹ nhằm mục đích tạo động lực để điều chỉnh những gì mà Washington coi là lợi thế thương mại không công bằng, vì đồng yên yếu làm cho hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản cạnh tranh tốt hơn.

Bà Loo cũng cho rằng nếu Washington tin các chính sách tài khóa của Nhật Bản đang góp phần làm tăng lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản và suy yếu đồng yên, sự can thiệp phối hợp có thể giúp Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thêm thời gian cho đến khi có thể tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian còn lại của năm nay. Xét cho cùng, để đồng yên phục hồi bền vững, chính sách tiền tệ của Nhật Bản cần phải thắt chặt hơn thay vì Bộ Tài chính Nhật Bản can thiệp lặp đi lặp lại vào thị trường ngoại hối - nhà kinh tế này lưu ý.

Ông Jesper Koll, chuyên gia trưởng tại công ty Monex, cho biết hoạt động phối hợp can thiệp tỷ giá này phản ánh sự thay đổi rộng lớn hơn trong quan hệ Mỹ - Nhật dưới thời ông Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi.

"Quan hệ hợp tác và đối tác Mỹ-Nhật đã bước vào một giai đoạn mới”, ông Koll nói, nhận định rằng đợt can thiệp phối hợp cho thấy "khi Nhật Bản đề nghị giúp đỡ, Mỹ sẽ đáp lại”.

Ông Vishnu Varathan, trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô khu vực châu Á ngoại trừ Nhật Bản tại ngân hàng đầu tư Mizuho Securities, cho biết đợt can thiệp này trở nên mạnh mẽ hơn nhờ sự tham gia của Mỹ. "Hiệu quả can thiệp ngoại hối tăng cao” nhờ sự tham gia của Bộ Tài chính Mỹ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), khiến thị trường có lý do lớn hơn để tin rằng các cơ quan chức năng sẵn sàng hành động lại nếu cần thiết, ông nói.

Vị chuyên gia nhấn mạnh rằng cùng với việc cả hai chính phủ cảnh báo "sẽ không ngần ngại" can thiệp trở lại, sự phối hợp này "tăng cường khả năng ngăn chặn" hoạt động đặt cược chống lại đồng yên.

Dù vậy, các nhà phân tích cảnh báo rằng hành động phối hợp có thể không mang lại hiệu quả bền vững hơn so với các đợt can thiệp trước đây trừ khi Nhật Bản giải quyết được các vấn đề cấu trúc khiến đồng yên suy yếu.

MỘT ĐỘNG THÁI “PHẢN TÁC DỤNG”?

Đã có thông tin nói rằng Mỹ bán euro thay vì USD để mua yên - một phương pháp khiến thị trường ngạc nhiên vì sự can thiệp phối hợp truyền thống thường được cấp vốn bằng USD. Ông Robin Brooks, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, cho rằng “sự tham gia của Mỹ đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời, đặc biệt là thông tin rất kỳ lạ rằng Mỹ đã bán euro để mua yên".

Ông Brooks lập luận rằng chính những gì đang diễn ra trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật mới là yếu tố chi phối xu hướng mất giá của đồng yên. Ông nhận định việc can thiệp rốt cuộc sẽ không thể đảo ngược xu hướng này “chừng nào lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản còn thấp một cách giả tạo, đồng nghĩa rằng đồng yên còn đang được định giá cao và cần giảm giá thêm”.

BOJ đã chính thức kết thúc chính sách kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) vào tháng 3/2024, nhưng vẫn tiếp tục vào mua một lượng lớn trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Ông Brooks cho rằng những giao dịch mua trái phiếu đó đang tiếp tục giữ chi phí đi vay của Chính phủ Nhật Bản ở mức thấp hơn so với mức lợi suất ổn định trong một thị trường tự do.

Chuyên gia Louise Loo của State Street cũng nhấn mạnh rằng sự can thiệp có thể là một biện pháp “câu giờ”, nhưng không thay đổi quỹ đạo dài hạn. "Hoạt động can thiệp có thể định hình tỷ giá yên vài tháng tới. Việc bình thường hóa chính sách của BOJ và sự dịch chuyển của các dòng vốn đầu cơ sẽ định hình tỷ giá yên trong vài năm tới”, bà nói.