“Giá xăng trung bình sẽ không quá 12.000 đồng/lít”

Đó là khẳng định của Bộ trưởng Trương Đình Tuyển tại cuộc đối thoại trực tuyến về cơ chế xăng dầu sáng 20/4.

Hôm qua Bộ đã có cuộc họp với 11 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối về giá và thuế. Xin Bộ trưởng cho biết cuộc họp đã đạt được những vấn đề gì?

Trong cuộc họp hôm qua giữa liên bộ Tài chính - Thương mại và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, chúng tôi đã thống nhất được những nguyên tắc sau:

Một là việc nhượng quyền cho các doanh nghiệp quyết định giá bán lẻ xăng dầu sẽ không gây ra những biến động lớn cho thị trường, mặc dù giá cả sẽ thường xuyên thay đổi.

Muốn đảm bảo không xảy ra những biến động lớn thì các doanh nghiệp phải áp dụng nhiều biện pháp chứ không phải giá thế giới tăng thì tăng, giá thế giới giảm thì giảm ngay lập tức mà phải được điều tiết dựa trên quan hệ cung cầu trong nước.

Bởi nếu tăng giảm chỉ dựa theo giá thế giới thì có thể dẫn đến trường hợp là do các yếu tố nào đấy chi phối, không phải là do vấn đề cung cầu, có khi do đầu cơ khiến cho giá tăng vọt. Hoặc nếu tăng giảm ngay lập tức theo giá thế giới có thể gây nên những cú “sốc” cho thị trường.

Ngoài ra, phải dựa trên nguyên tắc lấy chỗ lãi bù chỗ lỗ. Cho nên khi giá xăng dầu thế giới có biến động lớn, không nên quyết định tăng hay giảm ngay lập tức mà phải bình tình theo dõi, làm thế nào để tính cả năm doanh nghiệp vẫn có lãi.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận nếu “kiên trì” như thế, lỗ liên tục quá dài 3-4 tháng liền sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Vì vậy, cần phải thực hiện theo nguyên tắc không chạy theo biến động tức thời song cũng phải cân nhắc, theo dõi và tính toán để điều chỉnh giá kịp thời. Như vậy sẽ có thời điểm giá xăng dầu thế giới tăng nhưng giá trong nước không tăng. Nhưng nhất quyết khi giá xăng dầu thế giới xuống thì giá xăng trong nước cũng phải xuống.

Hai là doanh nghiệp phải điều chỉnh dựa trên những dự báo, nhận định về tình hình giá xăng dầu thế giới, có thể trong nửa tháng đến môt tháng, để có điều tiết chính xác làm sao mức tăng giá trung bình không được quá lớn để tác động đến chỉ số tăng giá chung mà Quốc hội đã quy định. Cụ thể là trong năm nay, tăng trưởng về giá không được vượt quá 7%.

Ba là trước khi có quyết định tăng hay giảm giá, doanh nghiệp phải đăng ký trước với liên bộ. Nếu liên bộ thấy việc tăng giá không hợp lý sau khi đã dựa trên các yếu tố giá thế giới, mức thuế, cung cầu trong nước thì doanh nghiệp không được phép tăng giá.

Bốn là các doanh nghiệp phải thực hiện kiểm toán nhà nước để công khai mức lỗ lãi, tránh những bất hợp lý về kê khai. Hôm qua, tôi cũng đã yêu cầu phải kiểm toán Tổng công ty Xăng dầu trước tiên. Nhưng không đợi đến khi tôi yêu cầu, ngày 10/4 vừa qua, một đoàn kiểm toán gồm 40 cán bộ đang thực hiện kiểm toán ở tổng công ty này.

Năm là phải đảm bảo mức thu thuế qua xăng dầu ở mức quy định của Quốc hội về thu thuế ngân sách. Do đó, nếu không có gì đột biến thì phải tăng thuế, nhưng không tăng vượt qua mức trung bình 7%.

Nhưng nếu giá xăng dầu thế giới tăng cao quá, liệu giá trong nước có vượt mức quy định của Chính phủ đề ra về chỉ số tăng giá hay không?

Về nguyên lý là giá xăng thế giới tăng thì giá xăng trong nước cũng sẽ tăng. Nhưng sẽ không cùng nhịp kể cả về biên độ lẫn thời điểm đối với giá thế giới.

Trong thời gian gần đây, do các nhà máy lọc hạn chế về cả số lượng lẫn công suất, nên giá sản phẩm dầu thường cao hơn giá dầu thô. Thời điểm này, giá xăng A 92 trên 80 USD/thùng. Tuy nhiên, không nên lo giá xăng sẽ tăng cao đột biến, vì nó có quy luật rất rõ. Thông thường, chênh lệch về giá giữa mùa hè và mùa đông là 20 USD/thùng.

Do đó, khi mùa hè giá xăng tăng cao thì phải tăng vừa phải và khi giảm phải giảm. Trong trường hợp giá thế giới tăng quá mức dự kiến thì giá trong nước phải tăng nhưng tính trung bình cả năm không được vượt quá mức trung bình 12.000 đồng/lít.

Vậy làm thế nào để đảm bảo khi giá xăng dầu thế giới giảm thì giá xăng trong nước cũng giảm, thưa Bộ trưởng?

Trước đây, khi giá xăng dầu thế giới tăng thì cần có sự chia sẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân nên giá xăng dầu bán lẻ tăng. Nhưng giá xăng dầu trong nước không tăng theo đường thẳng song song với giá xăng dầu thế giới. Do đó, khi giá xăng dầu giảm thì thường không giảm vì phải bù lỗ.

Nhưng giờ với cơ chế mới này thì khác. Chúng ta cho doanh nghiệp quyết định giá nhưng không bỏ qua vai trò quản lý, kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước. Cơ sở để quyết định cho phép doanh nghiệp tăng hay không tăng giá là giá nhập khẩu, mức thuế, mức chiết khấu và tình hình lỗ lãi.

Nếu khi giá xăng dầu thế giới tăng mà doanh nghiệp cũng đã tăng giá bán trong nước rồi thì khi giá xăng dầu giảm, doanh nghiệp cũng phải giảm giá bán trong nước. Nếu thấy doanh nghiệp không đăng ký giảm giá khi giá thế giới giảm thì chúng tôi sẽ nhắc nhở, cảnh báo.

Như vậy, với cơ chế kiểm soát này, khó có hiện tượng độc quyền, giảm giá thấp hơn so với mặt bằng chung. Vậy các doanh nghiệp sẽ cạnh tranh bằng cách nào?

Các doanh nghiệp sẽ không thể cạnh tranh về giá mà sẽ cạnh tranh về mặt dịch vụ, mạng lưới đại lý…