Hoàn thiện thể chế quản lý, sử dụng không gian biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển
TTùng Dương
Chọn cỡ chữ
Việc xây dựng dự án Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải đảo (sửa đổi) nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý về quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo; quản lý, khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả và bền vững tài nguyên, không gian biển; thúc đẩy phát triển các hoạt động kinh tế trên biển, hải đảo; phát triển kinh tế biển xanh, kinh tế carbon thấp và các ngành kinh tế biển mới…
Hoàn thiện thể chế quản lý, sử dụng không gian biển; khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ biển; tạo động lực cho các ngành kinh tế biển mới. Ảnh: VSA
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Luật Tài nguyên, môi trường
biển và hải đảo năm 2015, cùng các văn bản quy định chi tiết đã tạo cơ sở pháp
lý quan trọng cho quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo.
Qua gần 10 năm thực hiện, Luật đã góp phần hình thành các
công cụ quản lý tổng hợp về biển, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, khai
thác hợp lý tài nguyên, phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển, bảo đảm quốc
phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, sự
phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, quá trình triển khai
Quy hoạch không gian biển quốc gia và nhu cầu phát triển các ngành kinh tế biển mới, nhiều quy định của luật đã bộc lộ hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý tổng
hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, cần được sửa đổi, bổ sung.
SÁU MỤC TIÊU TRỌNG TÂM KHI SỬA ĐỔI LUẬT TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG
BIỂN VÀ HẢI ĐẢO
Hồ sơ thẩm định dự án Luật Tài nguyên, Môi trường Biển và Hải đảo (sửa đổi) vừa được Bộ Tư pháp công bố ngày 3/8/2026. Theo dự thảo tờ trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự án Luật hướng tới
6 mục tiêu trọng tâm.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế quản lý tổng hợp tài nguyên,
môi trường biển và hải đảo, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho phát triển bền vững
kinh tế biển; bảo đảm khai thác, sử dụng hiệu quả, hợp lý và bền vững tài
nguyên, không gian biển gắn với bảo vệ, bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển,
nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền,
lợi ích quốc gia trên biển.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế về quản lý, sử dụng không gian
biển, khu vực biển theo hướng phân bổ hợp lý, công khai, minh bạch, phù hợp với
quy hoạch và cơ chế thị trường; xác lập rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý
của các chủ thể sử dụng khu vực biển; kiểm soát hiệu quả xung đột, chồng lấn
trong khai thác, sử dụng biển; nâng cao tính ổn định, an toàn pháp lý cho các
hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên biển, hải đảo.
Khai thác, phát triển bền vững kinh tế biển. Ảnh minh họa (Nguồn: Nhiếp ảnh và Đời sống)
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc
thù, vượt trội và đột phá nhằm thúc đẩy phát triển mạnh mẽ các hoạt động kinh tế
trên biển, hải đảo; khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ biển;
tạo động lực cho các ngành kinh tế biển mới, các mô hình phát triển đa mục
tiêu, hạ tầng biển dùng chung, hạ tầng lưỡng dụng và các hoạt động kinh tế biển
có giá trị gia tăng cao.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả bảo vệ, phòng ngừa, kiểm soát và
khắc phục ô nhiễm, phục hồi môi trường biển và hải đảo; bảo tồn đa dạng sinh học,
hệ sinh thái biển, vùng bờ nhạy cảm; kiểm soát xói lở, suy thoái, ô nhiễm; bảo
vệ địa hình tự nhiên, cảnh quan, không gian sinh thái và sinh kế ven biển; chuyển
trọng tâm quản lý môi trường biển từ xử lý sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát
rủi ro, giám sát, cảnh báo và ứng phó kịp thời.
Thứ năm, tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học, phát triển,
ứng dụng và làm chủ công nghệ biển, nhất là trong điều tra cơ bản, khai thác biển
sâu, quan trắc, giám sát, dự báo, cảnh báo, ứng phó sự cố và bảo vệ môi trường
biển; xây dựng, chuẩn hóa, tích hợp, liên thông và khai thác hiệu quả hệ thống
thông tin, dữ liệu biển, tạo nền tảng cho quản trị biển hiện đại dựa trên dữ liệu,
khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Thứ sáu, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực
biển và hải đảo; liên thông các thủ tục có liên quan; phân quyền, phân cấp,
phân định rõ trách nhiệm quản lý gắn với cơ chế phối hợp, điều phối liên ngành,
liên vùng và tăng cường kiểm tra, giám sát; phòng ngừa thất thoát, lãng phí nguồn
lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật về tài nguyên, môi
trường biển và hải đảo.
BỔ SUNG QUY ĐỊNH VỀ QUẢN LÝ, SỬ DỤNG KHÔNG GIAN BIỂN
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự thảo luật sửa đổi được
xây dựng theo hướng thay thế Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo năm
2015; kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung các nội dung
mới để đáp ứng yêu cầu quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển, bảo vệ môi
trường biển và hải đảo trong giai đoạn mới.
Dự thảo Luật gồm 8 chương, 85 điều, trong đó có 1 chương nội
dung hoàn toàn mới về quản lý, sử dụng không gian biển.
Đây là nhóm nội dung mới nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc phân bổ, sử dụng hiệu quả không gian biển, hạn chế mâu thuẫn giữa các ngành, lĩnh vực, địa phương và chủ thể sử dụng biển, đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận biển hợp pháp của cộng đồng dân cư, người dân.
Cơ quan soạn thảo cho biết nội dung bổ sung bao gồm quy hoạch
không gian biển quốc gia; nguyên tắc quản lý, sử dụng không gian biển; giải quyết
xung đột, chồng lấn trong sử dụng không gian biển; nguyên tắc phân định trách
nhiệm quản lý hành chính trên biển; xây dựng, quản lý đảo nhân tạo, công trình
trên biển; quyền tiếp cận của người dân đối với biển; sử dụng chung khu vực biển
và sử dụng khu vực biển đa mục đích.
Dự thảo bổ sung nhóm quy định về giao, cho thuê, đăng ký sử
dụng khu vực biển và xác lập, ghi nhận quyền sử dụng khu vực biển. Nội dung bổ
sung quy định các hình thức xác lập, ghi nhận quyền sử dụng khu vực biển; các
trường hợp thực hiện giao khu vực biển, thuê khu vực biển; trường hợp không phải
giao, cho thuê, đăng ký sử dụng khu vực biển; căn cứ và trường hợp từ chối
giao, cho thuê, đăng ký sử dụng khu vực biển; đấu giá quyền sử dụng khu vực biển;
thời hạn sử dụng khu vực biển; chế độ tài chính; giấy chứng nhận quyền sử dụng
khu vực biển và hồ sơ hải chính.
Trong dự thảo cũng bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của
tổ chức, cá nhân sử dụng khu vực biển. Nội dung bổ sung bao gồm quyền và nghĩa
vụ của tổ chức, cá nhân được giao, cho thuê, đăng ký sử dụng khu vực biển; sử dụng
chung khu vực biển; sử dụng khu vực biển đa mục đích.
Bên cạnh đó quy định nguyên tắc chuyển nhượng, cho thuê, góp
vốn, thế chấp quyền sử dụng khu vực biển; thế chấp quyền sử dụng khu vực biển;
chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn bằng quyền sử dụng khu vực biển giữa tổ chức,
cá nhân Việt Nam; chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn bằng quyền sử dụng khu vực
biển cho nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; chuyển
mục đích sử dụng khu vực biển; thu hồi quyền sử dụng khu vực biển; bồi thường,
hỗ trợ và trách nhiệm khi Nhà nước thu hồi quyền sử dụng khu vực biển.
Cơ quan soạn thảo cho rằng đây là cơ sở để thúc đẩy các mô hình phát triển kinh tế biển hiện đại, bền vững, phù hợp với xu hướng chuyển đổi xanh, đồng thời tránh trùng lặp, chồng chéo với các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đã được quy định tại pháp luật chuyên ngành.
Đáng chú ý trong dự thảo bổ sung chính sách ưu đãi, hỗ trợ
phát triển các hoạt động kinh tế trên biển và hải đảo.
Nội dung tập trung quy định
về nguyên tắc, tiêu chí áp dụng ưu đãi, hỗ trợ; đối tượng, dự án, mô hình, hoạt
động được ưu tiên xem xét ưu đãi, hỗ trợ; các hình thức ưu đãi, hỗ trợ trực tiếp,
hỗ trợ mô hình hoạt động, không gian phát triển mới trên biển;…
Cùng với đó là cơ chế đối với nhà đầu tư chiến lược, đổi mới
sáng tạo và chuyển giao công nghệ biển; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; tài
chính biển xanh; tạo lập quỹ không gian biển; phối hợp liên ngành và hỗ trợ cộng
đồng ven biển, hải đảo.
Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về bảo vệ tài nguyên, môi
trường vùng bờ theo hướng cụ thể hơn. Nội dung bổ sung việc bảo vệ tài nguyên,
môi trường vùng bờ; các hoạt động không được phép thực hiện hoặc chỉ được thực
hiện có điều kiện trong vùng bờ; khoảng lùi xây dựng trong vùng bờ.
Các quy định
này nhằm phòng ngừa suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường, xói lở bờ biển,
tác động tiêu cực đến hệ sinh thái vùng bờ, đồng thời tạo hành lang pháp lý để
quản lý hoạt động xây dựng, đầu tư, khai thác trong khu vực nhạy cảm ven biển…
Diện tích băng biển suy giảm vào mùa đông tại Bắc Cực có thể là dấu hiệu báo trước nguy cơ hạn hán mùa hè tại nhiều khu vực ở châu Âu và Trung Á. Phát hiện mới mở ra hướng tiếp cận trong dự báo rủi ro khí hậu, giúp các quốc gia chủ động hơn trước những tác động ngày càng lớn đối với nông nghiệp, nguồn nước và kinh tế…
Tại Hội nghị COP31, Việt Nam giới thiệu những bước tiến trong phát triển giao thông xanh và công trình xanh, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế về công nghệ, tài chính và giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050...
Theo báo cáo “Thách thức 7 nghìn tỷ USD: Xây dựng ASEAN của ngày mai” được Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố mới đây, Đông Nam Á cần 7,1 nghìn tỷ USD để đầu tư cho cơ sở hạ tầng từ nay đến năm 2040 nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, tăng cường an ninh năng lượng và xây dựng các nền kinh tế kết nối chặt chẽ và có khả năng chống chịu...
Cùng với việc xây dựng chính sách và lộ trình triển khai, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các công cụ quản lý, giám sát và đăng ký hạn ngạch phát thải, tạo nền tảng cho thị trường carbon vận hành minh bạch, hiệu quả và kết nối với các cơ chế hợp tác quốc tế...
Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…
Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng các công cụ thu hút vốn đầu tư trung và dài hạn để tạo điều kiện, có các cơ sở và công cụ tài chính cho các nhà đầu tư như phát triển trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đó là khẳng định của người đứng đầu Chính phủ.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...