Mỹ âm thầm để cơ chế miễn trừ trừng phạt dầu Nga hết hiệu lực

Ngày thứ Tư (17/6), Bộ Tài chính Mỹ không thông báo gia hạn miễn trừ trừng phạt đối với dầu Nga vận chuyển bằng đường biển, dù cơ chế này đã hết hiệu lực từ nửa đêm. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump và các quan chức trong chính quyền chưa nói rõ liệu điều đó có đồng nghĩa Washington sẽ tái áp đặt các biện pháp trừng phạt hay không.

Trong thời gian chiến tranh Iran diễn ra, chính quyền ông Trump đã tạm miễn áp dụng một số lệnh trừng phạt của Mỹ đối với dầu Nga, nhằm giúp các nền kinh tế dễ bị tổn thương ứng phó với khủng hoảng năng lượng. Cách tiếp cận này có thể thay đổi sau khi Washington và Tehran đạt được biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến tranh, qua đó giúp nguồn cung dầu từ Trung Đông quay trở lại thị trường toàn cầu.

Trả lời phóng viên bên lề cuộc gặp thượng đỉnh G7 tại Pháp, ông Trump không nói rõ liệu Mỹ có tái áp đặt trừng phạt đối với Nga hay không. Ông chỉ cho biết Washington “đang xem xét việc đó” và tiếp tục theo dõi đà giảm của giá dầu.

“Giá dầu thực sự đang lao dốc”, ông Trump nói.

Theo hãng tin Reuters, một ngày trước đó, ông Trump cũng để ngỏ khả năng Mỹ chấm dứt miễn trừ, qua đó để các lệnh trừng phạt đối với dầu Nga có hiệu lực trở lại. Ông cho biết Washington “có thể sớm làm vậy”, vì nguồn cung dầu từ Trung Đông hiện đã được nối lại.

Năm ngoái, chính quyền ông Trump đã áp lệnh trừng phạt đối với hai tập đoàn dầu mỏ lớn của Nga là Rosneft và Lukoil, nhằm gây sức ép buộc Nga chấm dứt chiến tranh ở Ukraine bằng cách cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Moscow. Nga là một trong những nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, bên cạnh Mỹ và Saudi Arabia.

Hồi tháng 3, giá dầu toàn cầu tăng vọt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel. Đây là tuyến hàng hải quan trọng, nơi khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt tiêu thụ toàn cầu đi qua trong điều kiện bình thường.

Để giảm bớt tác động từ cú sốc nguồn cung do chiến tranh Iran gây ra, chính quyền ông Trump hồi tháng 3 đã ban hành giấy phép chung khẩn cấp có thời hạn 30 ngày. Theo đó, dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã ở trên biển được phép tiếp tục vận chuyển. Cơ chế miễn trừ này sau đó được gia hạn trong tháng 4 và tháng 5, trước khi hết hiệu lực vào thứ Tư tuần này.

Một số đồng minh của Mỹ tại châu Âu chỉ trích biện pháp này, cho rằng cơ chế miễn trừ đã mang lại lợi ích tài chính cho Nga trong lúc cuộc chiến ở Ukraine vẫn tiếp diễn. Tuy nhiên, nhiều nền kinh tế dễ bị tổn thương tại châu Á đã vận động Washington gia hạn miễn trừ để ứng phó với khủng hoảng nhiên liệu trong nước.

Việc Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, cùng triển vọng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz được khôi phục, đã kéo giá năng lượng giảm mạnh trong tuần này.

Ngày thứ Tư, giá dầu Urals, loại dầu chuẩn của Nga, đã giảm xuống dưới 65 USD/thùng, sau khi từng lên khoảng 120 USD/thùng vào cao điểm chiến tranh Iran. Trong khi đó, giá hợp đồng tương lai dầu Brent có lúc rơi xuống dưới 80 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Tuy nhiên, giá dầu sau đó phục hồi hơn 1%, sau khi ông Trump cảnh báo Mỹ có thể nối lại các cuộc tấn công nếu Iran không tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận. Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng việc khôi phục dòng chảy dầu khí toàn cầu về mức bình thường có thể mất nhiều tháng.

Ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin và từng tham gia các cuộc đàm phán với Mỹ về việc gia hạn miễn trừ, hôm 4/6 nói rằng giới chức Mỹ hiểu rõ vai trò của cơ chế này trong việc bình ổn thị trường.

Hôm Chủ nhật (14/6), Điện Kremlin cho biết hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ sớm tới Nga. Đây là hai người đứng đầu nỗ lực đàm phán do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.