Chỉ trong vòng 4 năm rưỡi, nợ công của Mỹ đã tăng thêm 10 nghìn tỷ USD, nhảy từ 30 nghìn tỷ USD lên 40 nghìn tỷ USD...

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính Mỹ ngày 19/8, nợ công của nước đã lên tới 40,05 nghìn tỷ USD vào ngày 18/8. Đây là một kỷ lục mới, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử nợ công của nền kinh tế lớn nhất thế giới vượt qua mốc 40 nghìn tỷ USD.

Chỉ trong vòng 4 năm rưỡi, nợ công của Mỹ đã tăng thêm 10 nghìn tỷ USD, nhảy từ 30 nghìn tỷ USD lên 40 nghìn tỷ USD. Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng này là do tình trạng thâm hụt ngân sách ngày càng lớn, đặc biệt là trong giai đoạn đại dịch Covid-19 khi Chính phủ Mỹ phải chi tiêu mạnh mẽ cho các gói kích thích kinh tế.

Hiện nay, phần nợ công do các cá nhân, tổ chức và cơ quan không phải là các cơ quan thuộc chính phủ Mỹ nắm giữ đã gần đạt mức 100% GDP của Mỹ. Nhóm chủ nợ này bao gồm các nhà đầu tư cá nhân, các doanh nghiệp, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), các chính quyền bang và địa phương, và các nhà đầu tư nước ngoài.

Dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy, trong số hơn 40 nghìn tỷ USD nợ công của nước này, khoảng 32,3 nghìn tỷ USD là nợ do nhóm trên, được gọi chung là công chúng (public), nắm giữ, chiếm tỷ lệ hơn 80%. Khoảng 7,8 nghìn tỷ USD còn lại nằm trong tay các cơ quan thuộc Chính phủ Mỹ, chiếm tỷ lên gần 20%.

Trong báo cáo tài khóa hàng tháng gần đây nhất, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố mức thâm hụt ngân sách 432,3 tỷ USD trong tháng 7. Đây là mức thâm hụt hàng tháng cao nhất kể từ tháng 3 năm 2021. Tính từ đầu năm tài khóa hiện tại đến nay, thâm hụt ngân sách chính phủ Mỹ đã gần chạm mốc 1,8 nghìn tỷ USD, cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo hãng tin CNBC, cách đây 10 năm, mức nợ công của Mỹ chỉ ở mức 19,4 nghìn tỷ USD. Điều này có nghĩa là chỉ sau một thập kỷ, khối nợ công của nước này đã tăng hơn gấp đôi.

Sự gia tăng nhanh chóng của nợ công đã gây ra những tác động đáng kể đến thị trường tài chính. Gần đây, thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ và toàn cầu đã xảy ra những phiên bán tháo mạnh, một phần do mối lo về nợ nần tăng cao, một phần do lo ngại lạm phát leo thang vì cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh.

Giá trái phiếu sụt giảm dẫn tới lợi suất tăng, làm gia tăng áp lực về lãi suất đi vay đối với các chính phủ và nền kinh tế. Trong một nỗ lực nhằm kéo lợi suất xuống, Bộ Tài chính Mỹ vào ngày 19/8 bất ngờ tuyên bố sẽ tăng quy mô mua lại trái phiếu kho bạc Mỹ ở các kỳ hạn dài.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh kể từ cuối tháng 6, đạt mức cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong cuộc khủng hoảng 2008, Fed đã phải cắt giảm lãi suất quỹ liên bang xuống gần mức 0 và thực hiện chương trình mua lại trái phiếu với quy mô khổng lồ để duy trì lãi suất ở mức thấp.

Ngoài những lo ngại về tình hình nợ công và thâm hụt ngân sách cũng như mối lo lạm phát, làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) và mối hoài nghi về cam cam kết của Fed trong việc kiểm soát lạm phát cũng là những nguyên nhân quan trọng dẫn tới áp lực tăng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ gần đây.

Nhà đầu tư lo rằng với cuộc chiến kéo dài ở Trung Đông, giá dầu sẽ duy trì ở mức cao, dẫn tới lạm phát cao dai dẳng. Họ lo ngại nếu Fed trì hoãn việc tăng lãi suất, nhất là khi có những dấu hiệu kinh tế Mỹ suy yếu, cái giá phải trả sẽ là cần phải tăng lãi suất mạnh hơn nhiều về sau.

Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, tiền lãi nợ công mà Chính phủ Mỹ phải trả từ đầu năm đến nay đã lên tới gần 1,2 nghìn tỷ USD, trở thành khoản chi ngân sách lớn nhất sau các chương trình An sinh Xã hội (Social Security) và chăm sóc y tế Medicare.