Giá điện tại châu Âu tăng đặc biệt mạnh vào buổi tối. Tại Đức, giá điện tuần trước đã tăng từ 86 euro/MWh vào giữa trưa lên 566 euro/MWh lúc 20h...

Theo phân tích mới của tổ chức môi trường 350.org, đợt nắng nóng tại châu Âu, được cho là trở nên nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu, đã khiến hóa đơn điện tại riêng Đức và Pháp tăng thêm hơn 700 triệu euro, tương đương gần 800 triệu USD, chỉ trong một tuần.

Nắng nóng làm nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tăng mạnh. Khi lượng điện tiêu thụ tăng, giá điện cũng bị đẩy lên cao. So sánh giai đoạn 21-27/6/2026, thời điểm nắng nóng kỷ lục bao trùm phần lớn khu vực Tây Âu, với tuần trước đó, 350.org ước tính chi phí điện đã tăng thêm khoảng 371 triệu euro tại Đức và 360 triệu euro tại Pháp.

Khoản chi phí phát sinh này xuất hiện trong bối cảnh giá dầu và khí đốt tại châu Âu vẫn chịu sức ép từ những gián đoạn trước đó tại eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải quan trọng này đã được mở lại sau thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, nhưng tình hình vẫn mong manh. Hoạt động vận tải qua eo biển đang phục hồi chậm do rủi ro an ninh, chi phí bảo hiểm cao và tình trạng ùn ứ sau nhiều tháng gián đoạn.

“Các công ty nhiên liệu hóa thạch vẫn tiếp tục thu lợi từ chính những cuộc khủng hoảng mà họ đã góp phần tạo ra”, ông Andreas Sieber, Giám đốc chiến lược chính trị của 350.org, nói về khủng hoảng biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng.

Ông Sieber cho rằng các chính phủ nên áp thuế lâu dài đối với phần lợi nhuận vượt mức của ngành nhiên liệu hóa thạch, sau đó dùng nguồn thu này để hỗ trợ người dân ứng phó với nắng nóng, hóa đơn điện tăng và các cú sốc năng lượng.

Theo phân tích của 350.org, giá điện tại châu Âu tăng đặc biệt mạnh vào buổi tối. Tại Đức, giá điện tuần trước đã tăng từ 86 euro/MWh vào giữa trưa lên 566 euro/MWh lúc 20h, dựa trên dữ liệu giá điện và phụ tải của Liên minh châu Âu (EU).

Nguyên nhân một phần là nguồn điện mặt trời giá rẻ giảm xuống khi mặt trời lặn, trong khi nhiệt độ và nhu cầu làm mát vẫn ở mức cao, nhất là trong những đêm nóng. Dữ liệu theo thời gian thực từ hãng tin theo dõi thị trường năng lượng Montel News cho thấy giá điện đã lập kỷ lục vào tối thứ Ba (23/6). Tại Bỉ, giá điện tăng lên mức cao gấp hơn 10 lần giá điện bán buôn trung bình của EU.

Nắng nóng cũng làm tình hình thêm căng thẳng khi làm giảm hiệu suất của các tấm pin mặt trời và nhà máy điện khí.

Đợt nắng nóng gần đây đã phá nhiều kỷ lục tại châu Âu. Theo ước tính, khu vực này ghi nhận hơn 1.300 người đã tử liên quan tới nắng nóng. Nhiều trường hợp trong số đó là đuối nước, khi người dân tìm đến các sông hồ không có lực lượng giám sát để tránh nóng.

Ngoài rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng và tác động tới hóa đơn năng lượng, nắng nóng còn gây sức ép lên nông nghiệp, công nghiệp và hạ tầng. Một nghiên cứu gần đây của World Weather Attribution kết luận rằng đợt nắng nóng này “gần như không thể xảy ra” nếu không có biến đổi khí hậu do phát thải từ nhiên liệu hóa thạch.

Theo 350.org, việc áp thuế vĩnh viễn đối với lợi nhuận vượt mức của các công ty dầu khí có thể mang lại nguồn lực cho việc thích ứng khí hậu và quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng. Đây là mô hình EU từng áp dụng sau cú sốc năng lượng liên quan đến xung đột Nga - Ukraine năm 2022. Khi đó, EU đã áp một sắc thuế tạm thời đối với lợi nhuận vượt mức của ngành nhiên liệu hóa thạch. Biện pháp này được khối gọi là “đóng góp đoàn kết” và đã thu về 28 tỷ euro, phần lớn dùng để hỗ trợ các hộ gia đình dễ bị tổn thương.

Các nhà vận động cho rằng một phiên bản vĩnh viễn của sắc thuế này có thể giúp bù đắp chi phí từ khủng hoảng tại eo biển Hormuz, cũng như hóa đơn ngày càng tăng do các hiện tượng thời tiết cực đoan.

“Việc đánh thuế mạnh hơn đối với các công ty nhiên liệu hóa thạch có thể giúp các quốc gia chuẩn bị tốt hơn trước thời tiết cực đoan, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo nhanh hơn. Các chính phủ châu Âu phải hành động ngay để cứu lấy tính mạng người dân và giảm hóa đơn năng lượng”, ông Sieber nói với trang tin Euronews.