CICC, ngân hàng đầu tư hàng đầu Trung Quốc, đứng sau hàng loạt thương vụ niêm yết của các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI), góp phần hỗ trợ nước này cạnh tranh công nghệ với Mỹ…

Tập đoàn Vốn Quốc tế Trung Quốc (CICC) đã vượt qua nhiều đối thủ để trở thành ngân hàng đầu tư hàng đầu phục vụ chiến lược phát triển AI của Bắc Kinh. CICC lấy lại vị thế này sau nhiều năm chịu ảnh hưởng từ chiến dịch chấn chỉnh lĩnh vực tài chính của Chính phủ Trung Quốc.

Ngân hàng đầu tư quốc doanh này đã tham gia tư vấn và bảo lãnh các thương vụ niêm yết trị giá hàng tỷ USD của nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn, trong đó có nhà sản xuất chip CXMT và Zhongji Innolight, công ty cung cấp linh kiện cho các trung tâm dữ liệu.

CHUẨN BỊ CHO LÀN SÓNG AI GIỮA GIAI ĐOẠN THỊ TRƯỜNG SUY GIẢM

CICC hiện đứng đầu bảng xếp hạng các tổ chức bảo lãnh IPO tại Trung Quốc đại lục và Hồng Kông. Tổng giá trị các thương vụ do ngân hàng tham gia từ đầu năm đến nay đạt 11,5 tỷ USD, cao gấp hơn hai lần so với cùng kỳ năm 2025 và có thể lập kỷ lục trong cả năm nay.

“Chúng tôi đã đầu tư và chuẩn bị cho làn sóng AI này trong hơn một thập kỷ”, ông Lou Xinyu, Phó giám đốc bộ phận ngân hàng đầu tư phụ trách công nghệ, truyền thông và viễn thông của CICC, chia sẻ với tờ báo Financial Times.

CICC từ lâu là ngân hàng được các doanh nghiệp Trung Quốc lựa chọn cho những thương vụ lớn. Tuy nhiên, ngân hàng này bị cuốn vào chiến dịch siết quản lý lĩnh vực tài chính của Chính phủ Trung Quốc, đặc biệt sau khi bong bóng bất động sản vỡ vào năm 2021.

Một số lãnh đạo cấp cao của CICC bị điều tra, còn nhiều nhân viên bị giảm mạnh thu nhập trong khuôn khổ chiến dịch “thịnh vượng chung” do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thúc đẩy nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.

Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo thị trường đi xuống trong thời gian dài, khiến doanh thu từ hoạt động ngân hàng đầu tư của CICC giảm từ mức đỉnh 6,8 tỷ nhân dân tệ năm 2021 xuống còn 2,8 tỷ nhân dân tệ, tương đương 415 triệu USD, vào năm 2024.

Tâm lý thị trường bắt đầu cải thiện sau khi Chính phủ Trung Quốc công bố gói kích thích kinh tế vào cuối năm 2024. Sang năm 2025, số doanh nghiệp Trung Quốc lên sàn tăng mạnh khi cơ quan quản lý nới lỏng các điều kiện niêm yết. Những quy định này trước đó được siết chặt nhằm hạn chế các thương vụ IPO hút tiền khỏi những cổ phiếu đang giao dịch trên thị trường.

Trong thời gian hoạt động IPO bị hạn chế, CICC đã chuẩn bị cho sự trở lại của các doanh nghiệp công nghệ.

Theo ông Lou, việc phối hợp giữa ba bộ phận gồm ngân hàng đầu tư, đầu tư vốn cổ phần tư nhân và nghiên cứu thị trường đã giúp CICC nắm bắt các cơ hội từ làn sóng AI.

CICC Capital, bộ phận đầu tư vốn cổ phần tư nhân của ngân hàng, cũng đã rót vốn vào nhiều lĩnh vực thuộc ngành AI. Theo ông Lou, hoạt động này giúp CICC hiểu sâu hơn về thị trường, xây dựng quan hệ với doanh nghiệp và giành được các thương vụ lớn.

“Các công ty công nghệ tin tưởng thương hiệu CICC vì chúng tôi có chuyên môn về công nghệ và hiểu rõ xu hướng của thị trường Trung Quốc. Chúng tôi có thể tận dụng năng lực của các bộ phận trong ngân hàng để cung cấp giải pháp ngân hàng đầu tư cũng như gói dịch vụ toàn diện cho những doanh nghiệp này”, ông Lou nói.

Các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang đẩy mạnh niêm yết trong bối cảnh làn sóng AI cũng thúc đẩy thị trường vốn Mỹ phát triển mạnh và cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nước ngày càng gay gắt.

Ông Lou dự báo làn sóng niêm yết tại Trung Quốc sẽ tiếp tục trong ít nhất 12 tháng tới.

THƯƠNG VỤ LỚN NHƯNG PHÍ BẢO LÃNH THẤP

CICC được thành lập năm 1995 dưới hình thức liên doanh giữa Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) và ngân hàng Mỹ Morgan Stanley. Sau khi Morgan Stanley rút vốn vào năm 2010 và cơ cấu cổ đông trải qua nhiều lần thay đổi, quỹ đầu tư quốc gia Trung Quốc Central Huijin hiện là cổ đông kiểm soát ngân hàng.

Lâu nay, Bắc Kinh muốn chuyển lĩnh vực tài chính từ một ngành chủ yếu theo đuổi lợi nhuận thành công cụ phục vụ các mục tiêu chiến lược của đất nước.

Trong bài phát biểu năm 2024 về mục tiêu đưa Trung Quốc trở thành một “cường quốc tài chính”, ông Tập Cận Bình cho rằng lĩnh vực tài chính phải hỗ trợ phát triển kinh tế, thay vì “mù quáng” mở rộng quy mô và làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng.

“Định hướng từ giới lãnh đạo Trung Quốc là lĩnh vực tài chính phải phục vụ nền kinh tế thực, đồng thời góp phần nâng cao sức mạnh và khả năng cạnh tranh của đất nước. Cả các tổ chức tài chính lẫn những người làm việc trong ngành này sẽ chịu sự giám sát và quản lý chặt chẽ hơn”, ông Dragon Tang, giáo sư tài chính tại Đại học Hồng Kông, nhận định với Financial Times.

Doanh thu từ hoạt động ngân hàng đầu tư của CICC phục hồi một phần trong năm ngoái, đạt 4,9 tỷ nhân dân tệ, tương đương 726 triệu USD. Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp của mảng này vào tổng lợi nhuận của CICC đã giảm do các lĩnh vực khác, đặc biệt là quản lý tài sản, tăng trưởng mạnh. Lợi nhuận ròng của toàn tập đoàn tăng 72%, lên 9,8 tỷ nhân dân tệ.

Cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực tài chính Trung Quốc cũng khiến lợi nhuận từ hoạt động ngân hàng đầu tư sụt giảm. Những năm gần đây, Bắc Kinh thúc đẩy hợp nhất ngành, đồng thời đưa hệ thống tài chính rời xa mô hình phát triển tự do và chạy theo lợi nhuận quá mức từng phổ biến trong thập niên 2000.

“Thị trường ngày càng cạnh tranh, trong khi các doanh nghiệp phát hành cổ phiếu như CXMT có vị thế đàm phán lớn. Điều này khiến mức phí mà các ngân hàng và tổ chức tài chính có thể thu được giảm xuống”, ông Tang nói.

CICC là một trong 6 ngân hàng đồng bảo trợ thương vụ niêm yết của CXMT, IPO lớn nhất Trung Quốc trong 16 năm. Tuy nhiên, tổng phí bảo lãnh và bảo trợ phát hành chỉ đạt 226,6 triệu nhân dân tệ, tương đương 33,6 triệu USD, bằng 0,39% giá trị thương vụ. Khoản phí này phải được chia cho 6 ngân hàng và chưa bao gồm phần phí có thể phát sinh nếu quyền bán thêm cổ phiếu được thực hiện.

Con số trên thấp hơn nhiều so với khoản phí khoảng 267 triệu USD từ thương vụ IPO của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC) năm 2010. Khi đó, ngân hàng này niêm yết đồng thời tại Thượng Hải và Hồng Kông, và CICC cũng giữ vai trò quan trọng trong thương vụ.

Dù thành công đưa nhiều doanh nghiệp công nghệ được thị trường quan tâm lên sàn, CICC vẫn chưa hoàn toàn thuyết phục được nhà đầu tư về mô hình hoạt động mới của ngành tài chính Trung Quốc. 

Tính đến phiên giao dịch ngày 7/8, cổ phiếu CICC tại Hồng Kông thấp hơn gần 12% so với mức đỉnh 52 tuần lập vào tháng 8/2025, trong khi cổ phiếu tại Thượng Hải đã giảm hơn 55% so với đỉnh lịch sử ghi nhận vào tháng 1/2021.