Trung Quốc phát tín hiệu sẽ tăng cường hỗ trợ nền kinh tế sau khi tăng trưởng GDP quý 2 giảm xuống 4,3%, thấp hơn dự báo. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa công bố gói kích thích mới và dường như tiếp tục ưu tiên sử dụng những nguồn lực đã được phê duyệt...

Theo bản tóm tắt của Tân Hoa Xã về cuộc họp quan trọng của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày thứ Năm (30/7) tại Bắc Kinh, Chính phủ nước này sẽ “kịp thời đưa ra những chính sách mới thiết thực và hiệu quả”.

NHU CẦU AI HỖ TRỢ XUẤT KHẨU, BẮC KINH CHƯA VỘI TĂNG KÍCH THÍCH

Các nhà lãnh đạo nhận định Trung Quốc đang chuyển sang những động lực tăng trưởng mới, song nhấn mạnh cần “đặc biệt coi trọng những khó khăn và thách thức của nền kinh tế”. Cách diễn đạt này cho thấy Bắc Kinh ngày càng lo ngại về triển vọng tăng trưởng.

Dù vậy, phản ứng thận trọng của giới chức Trung Quốc khiến giới đầu tư thất vọng. Sau cuộc họp, chỉ số CSI 300 tiếp tục giảm. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm giảm về gần 1,7%, thấp nhất kể từ đầu tháng 6, còn giá hợp đồng tương lai trái phiếu kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2025.

Số liệu chính thức công bố trước đó cho thấy kinh tế Trung Quốc trong quý vừa qua chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn dự báo và nằm dưới mục tiêu tăng trưởng 4,5-5% của Bắc Kinh. Cùng với làn sóng bán tháo cổ phiếu trong tháng qua, sự giảm tốc của nền kinh tế khiến thị trường liên tưởng đến giai đoạn cách đây 2 năm, ngay trước khi Bắc Kinh có sự điều chỉnh lớn về chính sách.

Tuy nhiên, lần này Bắc Kinh đang lựa chọn một cách tiếp cận khác. Làn sóng xây dựng hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu giúp các nhà máy Trung Quốc duy trì lượng đơn hàng lớn, đồng thời đưa xuất khẩu tăng với tốc độ hai chữ số từ đầu năm. Đây là yếu tố giúp nhà chức trách có thêm dư địa để thận trọng trong việc tung ra các biện pháp kích thích mới.

Dù AI đang tạo thêm động lực tăng trưởng, kinh tế Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều vấn đề căn bản. Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài đã làm suy giảm tài sản của các hộ gia đình, qua đó ảnh hưởng đến sức mua. Trong bối cảnh đó, sự bùng nổ của AI có thể che lấp tình trạng tiêu dùng yếu, ngay cả tại những trung tâm công nghệ phát triển mạnh, cùng sự mất cân đối ngày càng lớn giữa các khu vực và ngành kinh tế.

“Bộ Chính trị Trung Quốc dường như cho rằng nền kinh tế sẽ đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm mà không gặp nhiều khó khăn, vì vậy tiếp tục giữ nguyên định hướng chính sách hiện nay. Tuy nhiên, đánh giá này có thể là quá lạc quan”, ông Adam Wolfe, chuyên gia kinh tế tại Absolute Strategy Research, nhận định với hãng tin Bloomberg.

ƯU TIÊN GIẢI NGÂN VỐN ĐÃ DUYỆT

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cam kết đẩy nhanh chi tiêu công và giải ngân nguồn vốn huy động từ trái phiếu chính phủ. Động thái này đã được giới chuyên gia dự báo, bởi chi tiêu công sụt giảm trong nhiều tháng qua là một trong những nguyên nhân chính khiến nền kinh tế mất đà.

Tuy nhiên, Bộ Chính trị hầu như không nêu chi tiết về các biện pháp hỗ trợ mới. Điều này cho thấy trước mắt, Bắc Kinh sẽ ưu tiên đưa những khoản vốn đã được phê duyệt vào nền kinh tế, thay vì tăng tổng quy mô kích thích.

Bắc Kinh vẫn còn nhiều nguồn lực tài chính có thể sử dụng mà chưa cần mở rộng quy mô kích thích. Theo Macquarie Group, phần hạn mức còn lại cho phép Trung Quốc phát hành thêm khoảng 1.300 tỷ nhân dân tệ (tương đương 192 tỷ USD) trái phiếu chính phủ trong nửa cuối năm nay so với cùng kỳ năm ngoái. Khoản tăng thêm này tương đương khoảng 1,8% GDP của nước này trong 6 tháng cuối năm.

Ngoài ra, Trung Quốc chưa huy động 800 tỷ nhân dân tệ thông qua các công cụ tài chính chính sách mới. Những công cụ này có chức năng tương tự chi tiêu ngân sách và được thiết kế để thúc đẩy đầu tư.

Bộ Chính trị cũng kêu gọi xây dựng một hệ thống hạ tầng quy mô lớn mang tên “Sáu mạng lưới”. Chương trình này nhằm phục vụ tham vọng phát triển AI, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của Trung Quốc trước căng thẳng địa chính trị, các cú sốc kinh tế và thiên tai.

Việc đẩy nhanh giải ngân những nguồn vốn trên có thể giúp đảo ngược đà sụt giảm chưa từng có của đầu tư tài sản cố định.

Theo báo cáo được ngân hàng Goldman Sachs công bố trước cuộc họp của Bộ Chính trị Trung Quốc, ngay cả khi đã giải ngân hết nguồn vốn trong ngân sách năm nay, Bộ Tài chính Trung Quốc vẫn có thể xin phê duyệt phát hành thêm khoảng 1.800 tỷ nhân dân tệ trái phiếu bằng cách sử dụng phần hạn mức còn dư từ những năm trước.

“Trọng tâm hiện nay là chi những khoản đã được phê duyệt, chứ không phải tăng hạn mức cho các khoản chi mới”, bà Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại ING Bank, nhận xét.

Về chính sách tiền tệ, cuộc họp chỉ đưa ra cam kết chung chung rằng sẽ điều chỉnh “các công cụ chính sách tiền tệ vào thời điểm thích hợp”. Các quan chức đồng thời cam kết nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa và tài chính để kích thích nhu cầu trong nước.

Nhiều chuyên gia kinh tế đã rút lại dự báo Trung Quốc sẽ hạ lãi suất trong năm nay, sau khi giá dầu tăng đẩy lạm phát giá sản xuất tại nước này lên cao. Theo dự báo trung vị trong một cuộc khảo sát của Bloomberg hồi đầu tháng, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất chính sách trong cả năm nay và năm sau.

Khả năng ngân hàng trung ương Trung Quốc giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc được đánh giá cao hơn. Giới chuyên gia dự báo biện pháp này có thể được triển khai trong quý 4 để bổ sung thanh khoản cho nền kinh tế.

Trong khi đó, xử lý tình trạng mất cân đối ngày càng lớn vẫn là một bài toán khó đối với Bắc Kinh. Cú sốc giá dầu toàn cầu và làn sóng đầu tư vào AI càng khiến việc điều hành chính sách trở nên phức tạp. Các ngành hưởng lợi từ giá dầu thô cao và nhu cầu điện tử gia tăng đang tăng trưởng vượt trội so với phần còn lại của nền kinh tế.

Theo ước tính của Capital Economics, các ngành điện tử và công nghệ thông tin liên quan đến AI đóng góp hơn một nửa mức tăng GDP của Trung Quốc trong quý 2.

Trong cuộc họp, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng thể hiện sự quan tâm lớn hơn đến cuộc cách mạng AI, kêu gọi phát triển các mô hình mới của “nền kinh tế thông minh” và hoàn thiện hệ thống quản trị AI.

Bộ Chính trị đồng thời quyết định tổ chức Hội nghị Trung ương 5 vào tháng 10 để xem xét các vấn đề liên quan đến công tác quản trị nội bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

“Các nhà hoạch định chính sách dường như thận trọng hơn trước những rủi ro phía trước, khi nhấn mạnh cả các cú sốc bên ngoài lẫn khó khăn trong nước. Ở thời điểm hiện tại, trọng tâm chính sách vẫn là triển khai những biện pháp đã có”, ông Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại Australia & New Zealand Banking Group, nhận định.