Lúa hè thu ở ĐBSCL sắp đến kỳ thu hoạch rộ, nhưng thời tiết ở đây lại mưa nhiều hơn nắng, nhu cầu lao động cho mùa vụ là rất lớn. Tuy nhiên, lao động trẻ ở nông thôn không còn nhiều. Nguy cơ thiếu lao động cho vụ mùa đang hiện ra trước mắt.
Lúa hè thu ở ĐBSCL sắp vào kỳ thu hoạch chính vụ. Thời tiết năm nay thất thường, mưa giông làm cho cây lúa trên nhiều đám ruộng đổ ngã và bị chìm trong nước. Thu hoạch lúa hè thu trong tình trạng này không thể dùng máy gặt, bắt buộc phải dùng sức người làm thay. Thế nhưng lao động nông nghiệp hiện rất thiếu.
Ông Nguyễn Văn Xuân, nông dân ở xã Phú Long, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang cho biết: “Vụ hè thu năm ngoái, biết trước sẽ thiếu nhân công cắt lúa, tôi đã kêu trước cả chục ngày, cho mượn tiền trước và tăng cả giá mướn, vậy mà mấy đám ruộng chín sau vẫn khó tìm người cắt lúa và vụ lúa này vẫn vậy”.
Trước tình hình thiếu lao động, nông dân rất cần máy cắt lúa, thế nhưng máy cắt lúa chỉ hoạt động trên những cánh đồng có diện tích lớn, không lầy lội còn những cánh đồng nhỏ, bị ngập nước nền đất yếu thì máy gặt không làm việc được. Tuy vậy, số lượng máy gặt ở ĐBSCL hiện chưa nhiều. Do vụ hè thu này xuống giống tập trung “né rầy”, nên khối lượng diện tích lớn thu hoạch đồng loạt, làm tình trạng thiếu công nhân cắt lúa trở nên nghiêm trọng hơn.
Ông Nguyễn Văn Thức- nông dân ở xã Tân Công Chí, huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp, cho biết: “Mới vào vụ mà giá nhân công cắt lúa đã tăng gấp đôi so với hồi năm ngoái (180.000đ/công), đến chừng vô giữa vụ không biết sẽ tăng lên bao nhiêu? Lúa bị sập đã thất bát rồi bây giờ giá công cắt lại tăng, khổ cho nhà nông!”
Do đặc thù vụ hè thu lúa thường bị đổ ngã, không thể dùng máy gặt nên buộc nhà nông phải thuê nhân công, nhưng lượng lao động nông nghiệp ngày càng ít đã đẩy giá thuê ngày càng cao. Thiếu lao động nông nghiệp, dùng máy móc thay sức người là điều hợp lý. Tại sao nhà nông còn chần chừ không trang bị thêm nhiều máy gặt làm thay sức người?
Dù việc mua máy gặt đang được Nhà nước khuyến khích và cho vay vốn ưu đãi mua máy, ở An Giang khi mua máy gặt đập liên hợp, máy sấy hay máy cấy lúa, người mua được hỗ trợ lãi suất 0%, và trả chậm nhiều năm, nhưng việc mua sắm vẫn diễn ra khá chậm so với yêu cầu.
Ông Huỳnh Thế Năng - Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, trong vụ đông xuân vừa qua, tỉnh đã cho nông dân vay mua máy gặt với lãi suất ưu đãi 0%, thời gian hoàn vốn là 3 năm, bà con nông dân đã đăng ký mua hơn 100 máy.
Tuy nhiên, do thiếu máy nên bà con không mua được nhiều, vào vụ hè thu gieo sạ tập trung, thời gian thu hoạch rút ngắn lại trong vòng 1 tháng, lại rơi vào mùa mưa bão, máy gặt lúa lại không thể làm việc trong điều kiện lúa sập và ngập nước nên tình trạng thiếu lao động là không tránh khỏi và làm ảnh hưởng đến tiến độ lúa thu hoạch của nông dân.
Bà con nông dân ở xã Long Phú, huyện Tân Châu, tỉnh An Giang, cho biết, chủ trương cho vay mua máy cắt lúa của UBND tỉnh An Giang rất tốt. Tuy nhiên, ĐBSCL có trên 70% nông dân có dưới 1 hecta đất, nếu vay cả trăm triệu trang bị máy cắt lúa chỉ để làm việc cho 2 vụ lúa/năm, chủ yếu là vụ hè thu. Thế nhưng thời gian thu hoạch lại rất ngắn, máy lại kén đất, suốt lúa hạt ra rồi phải mang đi sấy khô. Do đó, xét về kinh tế thì không có lợi nên bà con không “mặn mà” với chủ trương trên.
Riêng máy sấy lúa, là khâu quan trọng bảo đảm cho hạt lúa khô tốt, chất lượng cao nhưng nông dân cũng không tha thiết lắm vì chi phí sấy lúa rất cao. Ở những nơi có diện tích tương đối nhỏ, gặp nắng tốt, họ thường đưa lúa ra phơi nắng chứ không chọn cách sấy hạt, vì hạt lúa làm khô bằng cách: phơi hạt, phơi bông trên ruộng hay sấy bằng lò sấy cũng được hàng sáo thu mua cùng một giá, nên nhà nông chọn giải pháp phơi nắng cho ít chi phí. Gặp khi mưa dầm, không thể phơi nắng, nông dân mới chọn giải pháp sấy lúa. Huyện Phú Tân, An Giang vùng chuyên canh lúa nếp lớn nhất của tỉnh, nhà nông rất thích thuê máy gặt đập liên hợp, vì nếp suốt xong được hàng sáo mua ngay, nhà nông không phải qua công đoạn phơi sấy.
Để chủ trương mua máy cắt lúa được nhà nông hoàn toàn hưởng ứng thì các doanh nghiệp đặt mua lúa sấy cao giá, nhất định cánh hàng sáo sẽ thu mua lúa tươi tận ruộng rồi tập trung vào lò sấy. Lúc này máy gặt đập liên hợp và máy sấy được phối hợp nhịp nhàng, việc thu hoạch lúa ở ĐBSCL sẽ không còn bị động do thiếu lao động.
Ngoài ra, để giúp nhà nông đẩy mạnh cơ giới hoá nông nghiệp, ngành liên quan cần có những giải pháp cải tiến máy cắt lúa phù hợp yêu cầu đồng ruộng. Đó là máy gặt phải gặt được lúa đổ ngã, ngập nước, di chuyển được trên nền đất yếu. Lúa từ máy gặt đập liên hợp suốt ra sẽ được mua ngay, nông dân không phải tốn công phơi sấy và lúa sấy phải được thu mua giá cao hơn lúa phơi nắng có vậy nông dân mới tích cực mua máy cắt lúa.
